Rouran İç Savaşı (520–521)

Rouran çağı Göktürk çağı Uygur çağı Kırgız çağı

Rouran Birinci Göktürk Tang İkinci Göktürk Uygur Kırgız Hunlar Batı Göktürk Türgiş Karluk Hazar

Rouran 400–554
Birinci Göktürk 552–630
Tang 630–682
İkinci Göktürk 682–744
Uygur 744–840
Kırgız 840–924
Hunlar 370–469
Batı Göktürk 552–659
Türgiş 699–766
Karluk 766–800
Hazar 650–969

Rouranlar tek bir yılda dört hükümdar gördü ve bunlardan ikisini Çinlilere kaptırdı. Her aşamada bir saray görevlisi bulunuyordu. Wei Shu bu olayı Rouran tarihinin başka hiçbir olayından daha ayrıntılı anlatır.^[1] Anagui’nin maddesi olayı onun açısından anlatır, bütün dizi burada yer alır.

Chounu’nun öldürülmesi (520)

Zhengguang çağının başında Chounu’nun annesi, şaman kadın Diwan’ı boğdurdu.^[1] Batı Gaocheleri, yani Azhiluolar, Chounu’yu sahada yendi. Chounu dönüşünde annesi ile büyük bakanlar tarafından öldürüldü. Onlar da küçük kardeşi Anagui’yi tahta çıkardı.^[1] On gün sonra Anagui’nin kuzeni, bir elteber olan Shifa, birkaç on binle ona saldırdı. Anagui yenildi. Kardeşi Yijufa ve birkaç atlısıyla güneye, Wei’ye kaçtı.^[1] Shifa kısa süre sonra Anagui’nin annesini ve iki kardeşini öldürdü. Anagui bunu henüz bilmiyordu.^[1]

Anagui Luoyang’da

520’nin dokuzuncu ayında İmparator Xiaoming, Anagui’yi yolda karşılayıp ona ziyafet vermeleri için görevliler gönderdi.^[1] Onuncu ayda imparator onu Xianyang salonunda, toplanmış sarayın önünde kabul etti. Anagui’yi tabi prenslerin altına, kardeşini ve iki amcasını ise görevlilerin altına oturttu.^[1] Anagui, kuzeyde amcalarından daha yüksek rütbeli olan bir kuzeninin de oturtulmasını istedi. İstek kabul edildi.^[1] Ziyafetin sonunda elinde bir dilekçeyle koltuğunun arkasında durdu. Salonun önüne çağrıldı ve yere kapandı.^[1] Atalarının büyük Wei’den çıktığını ve otlak arayışıyla çölün kuzeyine göç ettiklerini söyledi. Gaoche asilerinin ülkesini karışıklık içinde tuttuğunu ve kardeşinin elçi göndermesini engellediğini belirtti.^[1] Bir hain kardeşini öldürüp onu hükümdar yapmıştı. O ise daha on gün dolmadan, imparatorun merhametine güvenerek geri dönmek için asker ve at istemeye gelmişti.^[1] Asileri cezalandıracak ve dağılanları toplayacaktı. Yaşıyorsa yaşlı annesini yeniden görecek, ölmüşse intikamını alacaktı. Bundan sonra dört mevsimin haracıyla Wei’ye hizmet edecekti.^[1] Shuofang dükü ve Rouran kralı yapıldı, ona cübbe, başlık ve araba verildi.^[1]

On ikinci ayda saray, Anagui’nin eve dönmesine izin verilip verilmeyeceğini tartıştı. Kimi yanlısı, kimi karşıydı. Anagui baş bakan Yuan Cha’ya özel olarak yüz jin altın verdi ve karar onun lehine çıktı.^[1] 521’in birinci ayında imparator onu beş akrabasıyla birlikte huzuruna kabul etti. Bölüm, kendisine neler verildiğini sıralar.^[1] İnsan ve at için iki takım ince zırh ile altı takım demir zırh, mızraklar, yaylar, kalkanlar, yirmi davul ve boru, işlemeli cübbeler ve yüz sekiz çadır vardı.^[1] Yüzer shi kuru pirinç, arpa ve fındık unu, kazanlar, köleler, beş yüz kısrak, yüz yirmi deve, yüz inek ve beş bin koyun vardı. İki yüz bin shi darı garnizonda teslim edilecekti.^[1] Bu liste, bir Çin sarayının, bir kağanın yeniden kağan olabilmesi için gerekli saydığı şeylerin en eksiksiz dökümüdür.

Shifa ve Poluomen

Bu arada kuzeyde Anagui’nin kuzeni Poluomen, birkaç on binle Shifa’nın üzerine yürüyüp onu bozguna uğratmıştı. Shifa Didouyu’ya kaçtı, Didouyular onu öldürdü. Halk Poluomen’i kağan yükseltti.^[1] Wei, Anagui’yi ona geri göndermeye çalıştı. Garnizon komutanı Yang Jun şöyle uyardı: zaten bir kağanı olan adam, öldürdükleri kağanın kardeşini karşılamaya çıkmayacaktı.^[1] Elçi Dieyun Juren, Poluomen’i kibirli ve eğilmez buldu.^[1] Poluomen, Anagui’yi getirmek için iki bin adam gönderdi. Anagui korktu ve gitmeyi kabul etmedi. Başkente dönmeyi istedi.^[1]

Kararı Gaocheler verir

Yifu önderliğindeki Gaocheler ardından Poluomen’i kırdı. Poluomen on boyla Liangzhou’ya gelip teslim oldu. Birkaç on bin Rouran da Anagui’yi karşılamaya çıktı.^[1] Yedinci ayda Anagui, iki Rouran kaçağının garnizona ulaştığını bildirdi. Kaçaklara göre ülke karışıklık içindeydi: klanlar birbirinden ayrı yaşıyor ve birbirini yağmalıyordu, kuzeyin halkı da kurtuluşu dört gözle bekliyordu.^[1] Anagui, kendisini çölün kuzeyine eşlemeleri için on bin seçme asker istedi. Saray, daha fazla armağanla bir elçi gönderdi.^[1] Dokuzuncu ayda Anagui’nin ağabeyi Sinifa Huaishuo’ya gelip asker ve Anagui’yi istedi.^[1] Onuncu ayda büyük bakanlar çözümü önerdi.^[1] Han’ın bir güney ve bir kuzey şanyu’su, Jin’in de bir doğu ve bir batı hükümdarı olmuştu. Bu örneğe göre Anagui, sınırın dışında, Huaishuo’nun kuzeyindeki Tuoruoxi pınarlarına yerleştirilecekti.^[1] Poluomen ise sınırın içinde, Dunhuang’ın kuzeyindeki eski Xihai idari bölgesine (komutanlık) yerleştirilecekti.^[1] Her biri dağılmış halkını kendisi toplayacak, Woye, Huaishuo ve Wuchuan garnizonlarından eşlikçiler ve işçiler alacaktı. İmparator onayladı.^[1] Anagui yeniden başlıyordu ve erzağı yoktu, bu yüzden Shuozhou’dan iki bin hu kenevir tohumu ve kuru azık devlet develeriyle ona taşınacaktı.^[1] Poluomen Dunhuang’a gitti. Eftalitlere geçmeyi tasarladı ve yakalandı.^[1]

Sonrası

522 kışında Anagui pınarlarda tohumluk darı istedi ve on bin shi aldı.^[1] 523’te, bir kıtlık yılında, sınıra akın ederek girdi. Onu ikna etmeye gönderilen elçiyi yakaladı, iki bin kişiyi ve on binlerce hayvanı sürüp kuzeye çekildi.^[1] Li Chong onu Hanhai’ye kadar üç bin li kovaladı ve yakalayamadı.^[1] İki yıl sonra Wei, Altı Garnizon’a karşı ondan yardım istiyordu.^[1] Modern anlatımlar bütün diziyi son Rouran kağanının hikâyesi olarak sunar. Ciddi iç tehditlerle karşılaşan kağan, kendini Wei’nin tabii ilan etti ve onlardan yardım istedi, bu bağı da bir evlilik pekiştirdi.^[2] Başka bir kronoloji Anagui’nin tahta çıkışını ve Tölösler üzerindeki zaferini 516’ya koyar. Bu kronoloji dört hükümdar yılını atlar. Türk Atlası iki kronolojiyi kağanlık maddesinde yan yana koyar.^[3]