Huaihuang Muharebesi, 552

552’nin ilk çarpışmasından sonra Göktürkler doğuya döndü.^[1] İkinci bir Rouran ordusu onları Çin sınırına yakın, Huaihuang’ın kuzeyinde karşıladı. Ordu yok edildi.^[2] Zhou Shu zaferi yılın ilk ayına tarihler.^[2] Bu ay 552’de 11 Şubat’tan 10 Mart’a kadar sürdü. Kuzey Qi yıllıkları Anagui’nin yenilgisini ve ölümünü, 11 Mart’ta başlayan ikinci ayın altına kaydeder. Varisinin ve akrabalarının Qi sarayına kaçışını da aynı yere koyar.^[3] Bir hesap Göktürklerin doğuya ancak mart ayında döndüğünü söyler.^[1] Muharebe mart ayının ilk günlerine düştüyse ve haber Qi’ye birkaç gün sonra ulaştıysa tarihler birbirini tutar.

Huaihuang, Kuzey Wei’nin Sarı Nehir’in büyük dirseği boyunca tuttuğu surlu hat olan Altı Garnizon’dan biriydi. Aynı zamanda Anagui’nin 525 ayaklanmasını Wei adına bastırdığı topraktı. Son Rouran ordusu orada savaştı. Bu, 552’de Rouranların ağırlık merkezinin nerede olduğunu gösterir: Çin’e yakın, Altay’dan uzak.

Sonrası

İkinci yenilgiden sonra Bumin, Göktürk ve Tiele birlikleriyle Rouran başkenti Mumocheng üzerine yürüdü. Çin anlatısına göre Anagui, onun gelişinden ya önce ya sonra kendi canına kıydı.^[2] Bumin ile Anagui’nin doğrudan karşılaşması olası görünür. Bu karşılaşma tanıklanmaz. İntihar kuşkuyla karşılanmıştır. Dönemin bir bozkır hükümdarı için benzer bir olay kayıtlı değildir ve yenilen bir hükümdar çoğunlukla kendi sarayınca öldürülürdü. Bu kuşku Anagui maddesinde ele alınır.

Kağanın ölümünün ardından oğulları dahil Rouran soyluları dağıldı. Bir bölümü güneye, Kuzey Qi’ye gitti, bir bölümü batıya, bozkırın içine.^[2] Bumin bunun üzerine bozkır imparatorluk geleneğinin merkezi olan Ötüken’e girdi. Nisan 552’de İllig Kağan unvanını aldı.^[2] Rouran Kağanlığı Göktürklere geçmişti. Birinci Göktürk Kağanlığı o aydan tarihlenir. Anagui’nin oğullarını ve Çin’deki kalıntıyı izleyen iki yılda Bumin’in oğulları bitirdi. Onlara karşı kazanılan son Göktürk zaferi Ocak 554’e tarihlenir.