Yuwen Tai

Yuwen Tai, Batı Wei’yi tacını takmadan yönetti. Göktürkleri bir güç olarak gören ilk Çin hükümdarıydı.^[1] Zhou Shu, oğullarının hanedanı tarafından hazırlatılmıştır. Onu, kendisini ilgilendiren her satırda kurucu ata anlamında Taizu diye anar.^[1] Wei’nin başveziriydi, yani en yüksek görevlisiydi. Siyasi yetkileri ona ordunun komutasını da veriyordu ve Batı Wei’ye yirmi yıla yakın bir süre yüksek rütbeli general olarak hizmet etmişti.^[2]

545 elçiliği

545’te Bumin’in halkı büyümüştü. İpek ve ipek pamuğu ticareti için ilk kez sınıra geldiler ve Çin’le ilişki kurmak istediler. Taizu elçi olarak Jiuquan’lı Soğdlu An Nuopantuo’yu gönderdi.^[1] Göktürkler, büyük bir devletin elçisinin geldiğini ve kendi devletlerinin yükseleceğini söyleyerek birbirlerini kutladı. 546’da Bumin karşılık olarak haraç gönderdi.^[1] Elçiliğin ve elçi An Nuopantuo’nun kendi maddeleri vardır. Bu görev tersinden de anlaşılmıştır. Bu durumda Wei, 542 akınından sonra Bumin’den gelen tehlikeyi ciddiye aldı ve bir ticaret teklifiyle yağma seferinin önünü kesti.^[2] Bumin teklifi kabul etti, çünkü teklif ona Soğd dolambacı olmadan Çin ipeği veriyordu.^[2] Zhou Shu bunu, bir elçinin karşıladığı bir Göktürk ticaret isteği olarak anlatır. İki anlatım yan yana durur.^[2]

İttifak (551–556)

Anagui Bumin’e kızını vermeyi reddetti, bunun üzerine Bumin Wei’ye başvurdu ve Taizu kabul etti. 551’in altıncı ayında Wei prensesi Changle, Bumin’le evlendirildi. O yıl Wei imparatoru ölünce Bumin taziye olarak iki yüz at gönderdi.^[1] Mukan’ın gücü büyüdükten sonra Rouran kaçaklarını istedi. Taizu kabul etti. Dengshuzi’yi ve halkından üç bin kadar kişiyi yakalayıp Göktürk elçilerine teslim etti. Elçiler onları Chang’an’ın Qingmen kapısı dışında öldürttü.^[1] Zhou Shu yıl vermez. Bei Shi’nin Rouran bölümü, kaçakların Guanzhong’a kaçışını 555’e tarihler.^[3] Zhou Shu, Taizu’ya Göktürkler büyürken Mukan’ın bir kızının vadedildiğini söyler. Sözleşme, o öldüğünde henüz kesinleşmemişti.^[1] İmparatoriçe Aşina’nın biyografisi bu talebin nedenini verir: Taizu Qi ile çekişiyordu ve Göktürkleri müttefik olarak arıyordu.^[4] 556’nın onuncu ayında Yunyang’da, Wei imparatorunun oğluna tahttan feragatinden iki ay önce öldü.^[5] Ölümü 557’ye, sonradan Kuzey Zhou denen devletinin kuruluşundan sonrasına da konmuştur. Bu durumda oğulları onun başladığı işi bitirir.^[2] Evlilik oğlu imparator Wu’ya 568’de nasip oldu. Qi, 577’de Zhou ve Göktürklerin birlikte eliyle düştü.^[2]

Değerlendirme

545’ten 553’e uzanan dizi, Taizu’nun bir akıncıyı Rouranlara ve Qi’ye karşı müttefike dönüştürme girişimi olarak anlaşılır. Aynı zamanda, Hegemonya Savaşları maddesinin anlattığı, Wei ve Zhou’nun Göktürklerle otuz yıllık ittifakının başlangıcını işaretler. Bunun bedelini bir prensesle, üç bin Rouran canıyla ve oğlunun yerine getirmek zorunda kaldığı bir sözle ödedi. Karşılığında Zhou’nun kuzey kanadını bir kuşak boyunca güvenceye aldı. Qi ile savaşan bir başvezirin ihtiyacı buydu.