Kürk ve misk, bozkırı çevreleyen ormanlardan ve dağlardan gelir. Onuncu yüzyıl coğrafyacıları bunları Türk ülkelerinin malları olarak tekrar tekrar anar.[1] Göktürk yazıtları, kağanlara getirilen armağanlar arasında samurları ve sincapları anar.[2]

Hudûd el-Âlem’in listeleri

982 tarihli Hudûd el-Âlem, Türk halklarına ayrılan bölümlerin hemen hepsinde bir ülkenin mallarını verir.[3]

Toghuzghuzların ülkesinden çok misk gelir. Aynı ülke kara, kızıl ve çizgili tilkiler verir, bir de gri sincabın, samurun, erminin ve gelinciğin kürkleri. Metin koyunu, sığırı ve atı öteki mallar olarak anar.[4] Yağma ülkesinde tarım azdır ve yine de çok kürk üretilir. Av boldur, halkın serveti at ve koyundadır.[5]

Khallukhların, yani Karlukların ülkesinden çeşitli kürkler gelir. Servetleri koyunda, atta ve çeşitli kürklerdedir.[6] Tukhsilerden misk ve çeşitli kürkler gelir, servetleri atta, koyunda, kürklerde, çadırlarda ve keçe kulübelerdedir.[7] Kimeklerin malları samurlar ve koyunlardır.[7]

Kırgızların ülkesinden büyük miktarlarda misk, kürk, khadang ağacı, khalanj ağacı ve khutu boynuzundan bıçak sapları getirilir.[8] Kırgız ülkesinin bir boyu olan K.SAYM dağ yamaçlarında keçe kulübelerde yaşar, kürk, misk ve khutu boynuzu avlardı.[6]

Hudûd onuncu yüzyılı anlatır ve Türk halklarına ilişkin kayıtları kısmen Jayhānī’nin coğrafyasına dayanır.[9] Hangi kayıtların ona dayandığı tartışmalıdır. Listeler bu yüzden Göktürklerin çağı hakkında az şey söyler.

Avcılar ve taşıyıcılar

Mervezî 1120 dolaylarında yazarken,[10] Kimeklerin nasıl avlandığını anlatır. Samur ya da ermin avlamak isteyen bir Kimek, her biri üç arşın uzunluğunda ve bir karış genişliğinde, bir ucu kıvrık iki tahta parçasını ayaklarına bağlar. Karın üzerinde onlarla yol alır.[11] Kimeklerin kendi tuzu yoktur. Tüccarlar tuzu getirir ve bir maund için bir tilki ve samur postu alır.[11] Tuz maddesi bu bölümü tam olarak verir.[11]

Kürkler Türk halklarının ötesinden de geliyordu. Bulghār halkı kuzey ormanlarında yaşayan Yūra halkına giysi, tuz ve başka mallarla gider. Onlardan mükemmel samur ve başka kürkler alırlar.[12]

Onuncu yüzyıl coğrafyacıları Kırgız miskini Maveraünnehir’in sağladığı mallar arasında anar. Orada satılan miskin bir kısmı büyük olasılıkla Chach üzerinden ülkeye girdi. Kürkler aynı bölgeden geçti ve onun kuzeyindeki ve doğusundaki Türk halklarının ürünleri arasında sık sık anılır.[13]

Göktürk çağında armağanlar ve haraç

Bilge Kağan’ın yazıtı, kağanın halkı için kazandıklarını sayar: sarı altın, beyaz gümüş, desenli ipekler, kokulu ipekler, soylu atlar, aygırlar, kara samurlar ve mavi sincaplar.[2] Erken bir şerh, bu malların yalnızca ganimeti değil, Çin imparatorunun Göktürklere 727’de izin verdiği ticareti de kapsadığını düşünür.[14] Bunun böyle olup olmadığı kesinleşmemiştir. Yazıt, kağanın cenazesinde soylu atların, kara samurların ve mavi sincapların sayısız getirildiğini söyler.[15]

647’de Uygur ve Tiele reisleri, o yılki şölenden sonra Tang’dan saraya giden bir yol istedi.[16] Boylar yıllık vergiyi samur postu olarak ödeyecekti.[17]

Xin Tang Shu, Kırgızların vergisinin samur ve sincap postuyla ödendiğini söyler.[16] Hükümdarları Are kışın samur börk giyerdi.[16] 843’te Kırgızların Tang tahtına sunduğu beyaz bir samur kürkü, bir yeşim yüzükle birlikte Prenses Taihe’ye Taiyuan’da gönderildi.[18]

Göktürk çağının kayıtları kürkleri armağan, haraç ve vergi olarak anar. Bu kaynaklarda alınıp satılan kürklere ilişkin haberler onuncu yüzyıldan ve sonrasındandır.

Notlar

  1. ^ Ḥudūd al-ʿĀlam; Minorsky 1970, p. 94,96,99
  2. ^ a b Bilge Khan inscription
  3. ^ Ḥudūd al-ʿĀlam; Minorsky 1970, p. 94,95,96,97,99
  4. ^ Ḥudūd al-ʿĀlam; Minorsky 1970, p. 94
  5. ^ Ḥudūd al-ʿĀlam; Minorsky 1970, p. 95
  6. ^ a b Ḥudūd al-ʿĀlam; Minorsky 1970, p. 97
  7. ^ a b Ḥudūd al-ʿĀlam; Minorsky 1970, p. 99
  8. ^ Ḥudūd al-ʿĀlam; Minorsky 1970, p. 96
  9. ^ Minorsky 1955, p. 262–263
  10. ^ Minorsky 1942, p. 2,6
  11. ^ a b c al-Marwazī early 12th c., p. 32; Minorsky 1942, p. 32
  12. ^ al-Marwazī early 12th c., p. 34; Minorsky 1942, p. 34
  13. ^ de la Vaissière 2005a, p. 301
  14. ^ Thomsen 1993, p. 202
  15. ^ Bilge Khan inscription; Tekin o. J., p. 78–79
  16. ^ a b c Xin Tangshu (New Book of Tang), juan 217
  17. ^ Xin Tangshu (New Book of Tang), juan 217; Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 198
  18. ^ Xin Tangshu (New Book of Tang), juan 83

Kaynaklar

Literatür

  • V. Minorsky, Ḥudūd al-ʿĀlam, "The Regions of the World": A Persian Geography 372 A.H. – 982 A.D., translated and explained, with the preface by V. V. Barthold, 2nd ed. (1970)
  • V. Minorsky, Sharaf al-Zamān Ṭāhir Marvazī on China, the Turks and India (1942)
  • V. Minorsky, Addenda to the Ḥudūd al-ʿĀlam (1955)
  • Sharaf al-Zamān Ṭāhir al-Marwazī, طبائع الحيوان Ṭabāʾiʿ al-Ḥayawān (early 12th c.)
  • Étienne de la Vaissière, Sogdian Traders: A History (2005)
  • Vilhelm Thomsen, Çözülmüş Orhon Yazıtları (mit: Orhon ve Yenisey Yazıtlarının Çözümü: İlk Bildiri) (1993)
  • Talât Tekin, Orhon Yazıtları. Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk (o. J.)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler3

Halklar
History of the Turkic peoples
Kurumlar ve Unvanlar
Raw Materials and Trade among the Turkic Peoples · The Economy of the Steppe Empires

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Furs and Musk among the Turkic Peoples.” Turkic Atlas, revised 7 November 2026. https://turkicatlas.org/institutions/furs-and-musk-among-the-turkic-peoples/

Son güncelleme: 7 Kasım 2026