Junchen Şanyu

Junchen yaklaşık otuz beş yıl hüküm sürdü. Saltanatının iki yarısı, kayıtlardaki başka hiçbir bozkır saltanatının iki yarısı kadar birbirine benzemez. İlk yirmi sekiz yıl boyunca heqin düzeni sürdü ve sınır pazarları açıktı. Shiji, Asya Hunlarının şanyudan en alta kadar Han’la dost olduğunu ve surun altında gelip gittiğini söyler.^[1] Son otuz yıl antlaşmasız savaşla geçti. Asya Hunlarının Ordos ve Gansu koridoru üzerindeki hâkimiyetini bu savaş kırdı.

İlk akınlar ve antlaşma

Yaklaşık MÖ 161’de tahta çıktı. İmparator Wen antlaşmayı hemen yeniledi. Babasına hizmet etmiş olan Zhonghang Yue ona da hizmet etti.^[1] Saltanatının dördüncü yılında Asya Hunları anlaşmayı bozdu. Otuzar bin atlıyla Shang idari bölgesine (komutanlık) ve Yunzhong’a girdiler, çok sayıda kişiyi öldürüp götürdükten sonra çekildiler. Han sınıra üç ordu, Chang’an’ın batısına da üç ordu yerleştirdi. İşaret ateşleri alarmı sınırdan Tatlı Pınar’a ve başkente taşıdı. Birkaç ay içinde Han birlikleri sınıra vardı. O sırada Asya Hunları sınırın çok ötesine çoktan gitmişti. Han ordularını nöbetten çıkardı.^[1]

Bir yıl sonra Wen öldü. İmparator Jing döneminde Zhao kralı, Yedi Krallık isyanı sırasında Asya Hunlarına gizlice haber gönderdi ve birlikte girmeyi önerdi. Han önce Zhao’yu kırdı. Asya Hunları kımıldamadı.^[1] O günden Jing’in saltanatının sonuna kadar antlaşma sürdü ve pazarlar açık kaldı. Armağanlar ve prensesler eskisi gibi gitti. Sınırda küçük akınlar oldu, büyük bir istila ise olmadı.^[1]

Bu yıllardan bir olay, Asya Hunlarının sınırdaki rakiplerine nasıl baktığını gösterir. Zhi Du, Yanmen’in Han valisiydi ve Asya Hunları o yaşadığı sürece Yanmen’e yaklaşmadı. O öldükten sonra onun bir figürünü yapıp atlılarına ona ok atmalarını emrettiler. Hiçbiri figürün ortasını vuramadı. Han Shu, o zaman bile ondan korktuklarını bildirir.^[2]

Mayi

Yeni imparator antlaşmayı doğruladı ve Asya Hunlarına cömert davrandı. Pazarları açtı ve onları iyi donattı. Shiji sonucu tek cümleyle kaydeder: şanyudan en alta kadar hepsi Han’a dostça davranıyor ve surun altında gelip gidiyordu.^[1] Bunu bitiren Han oldu. Mayi’li Nie Wengyi, hattın ötesinde kaçak mal ticareti yapan bir adamdı. Mayi kasabasını şanyuya satmayı önerdi. Junchen ona inandı ve Mayi’nin mallarını istedi. Yüz bin atlıyla Wuzhou geçidine girdi. Üç yüz bin Han askeri kasabanın çevresinde pusudaydı.^[1]^[3]

Junchen kasabaya varmadan pusuyu öğrendi. Mayi’ye yüz li kala, ülkeye dağılmış, başında kimse olmayan hayvan sürülerini gördü. Bunu tuhaf buldu ve bir gözetleme kulesine saldırdı. Kulede Han ordusunun nerede durduğunu bilen bir Yanmen sınır subayı vardı. Şanyu onu yakaladı ve öldürmek niyetindeydi. Subay bunun yerine ona anlattı. Junchen bundan şüphelendiğini söyledi. Ordusunu çekti. Uzaklaşırken subayı yakalamanın Gök’ün işi olduğunu, Gök’ün subayı konuşturduğunu söyledi. Adama Gök Kralı unvanını verdi.^[1]^[4] Han generali Wang Hui pusuyu önermişti ve pusu bozulunca kımıldamamıştı. Han onu bunun için idam etti.^[1]^[5] Shiji’ye göre o andan sonra Asya Hunları heqin’i bozdu. Yollardaki geçitlere saldırdılar ve Han sınırına sayısız akın yaptılar. Hâlâ pazarları ve Han mallarını istiyorlardı. Han da onları bu yolla elde tutmak için pazarları açık tuttu.^[1]

Han saldırıları

Mayi’den beş yıl sonra Han, sınır pazarlarındaki Asya Hunlarına karşı her biri on bin atlıyla dört general gönderdi. Wei Qing Shanggu’dan çıkıp Longcheng’e vardı. Yedi yüz baş ve esir aldı. Gongsun He Yunzhong’dan çıktı, hiçbir şey alamadı. Gongsun Ao Dai’den çıktı ve yedi bin adam yitirdi. Li Guang sağ ele geçirildi ve kaçtı.^[1] Wei Qing ile Huo Qubing komutasındaki sonraki seferler savaşı bozkırın kendisine taşıdı. Bu seferler kendi yerlerinde ele alınır. Junchen bunların sonunu görmedi. Yaklaşık MÖ 126’da öldü. Kardeşi Yizhixie tahtı onun oğlundan aldı.^[1]