Han Shu

Çeviri

Li Xu eskiden Han'ın sınır ötesindeki komutanıydı ve Xihou kentinde otururdu. Asya Hunları kente saldırınca Xu teslim oldu, şanyu ona konuk gibi davrandı ve onu hep Ling'in üstünde oturttu.

Ling, ailesinin Li Xu yüzünden idam edilmesine içerledi ve birini göndererek Xu'yu hançerleterek öldürttü.

Baş eş Ling'i öldürmek istedi, şanyu onu kuzeye saklattı ve Ling ancak baş eş ölünce geri döndü.

Şanyu Ling'in gücüne hayran kaldı, ona kızını eş verdi ve onu Sağ Jiao Kralı yaptı. Wei Lü'yü Dingling Kralı yaptı. İkisi de saygı gördü ve iş başında söz sahibi oldu.

Çeviri

Şanyu'nun soy adı Luandi'ydi ve ülkesinde ona “Chengli Gutu Şanyu” denirdi.

Asya Hunları göğe “chengli”, oğula “gutu” der. “Şanyu” geniş ve büyük görünüş demektir. Bununla onun, aynı biçimde şanyu olan göğe benzediği söylenmek istenir.

Sol ve sağ Erdemli Krallar, sol ve sağ Guli'ler, sol ve sağ Büyük Generaller, sol ve sağ Büyük Komutanlar, sol ve sağ Büyük Danghu'lar ile sol ve sağ Gudu Beyleri atadılar.

Asya Hunları “erdemli”ye “tuqi” der, bu yüzden veliaht hep Sol Tuqi Kralı yapılırdı.

Sol ve sağ Erdemli Krallardan Danghu'lara kadar büyükler on binden fazla, küçükler birkaç bin atlıya komuta ederdi. Toplam yirmi dört başbuğ vardı ve unvanları “On Bin Atlı” idi.

Yüksek görevlileri hep soydan gelirdi. Huyan ailesi, Lan ailesi ve sonradan Xubu ailesi, bu üç soy onların soylu kökleriydi.

Çeviri

Su ve otlağın peşinden göç ederlerdi. Surlu kentleri, sürekli oturdukları yerleri ve tarla sürme işleri yoktu, yine de herkesin kendine ayrılmış bir toprağı vardı. Yazıları yoktu, anlaşmalarını sözle bağlarlardı.

Bir çocuk daha koyuna binip yay çekerek kuşlara ve farelere ok atabilirdi. Biraz büyüyünce tilki ve tavşan vurur, etini yerdi. Yay geremeye gücü yeten erkeklerin hepsi zırhlı atlı olurdu.

Âdetleri şöyleydi: rahat zamanlarda sürülerinin peşinden gider, kuş ve av hayvanı avlayarak geçinirlerdi. Zor zamanlarda herkes akın ve saldırı için savaş talimi yapardı. Bu onların doğasıydı.

Uzun silahları yay ve ok, kısa silahları kılıç ve kısa mızraktı. Çıkarlarına uygunsa ilerler, değilse geri çekilir, kaçmaktan utanmazlardı. Çıkar neredeyse oraya yönelir, âdap ve doğruluk bilmezlerdi.

Hükümdardan aşağıya herkes sürülerinin etini yer, derilerini giyer, keçe ve kürke bürünürdü. Güçlüler besili ve güzel yemeği yer, yaşlılar artanı yiyip içerdi. Güçlü ve sağlam olanı onurlandırır, yaşlıyı ve zayıfı hor görürlerdi.

Baba ölünce oğul üvey annesini eş edinirdi, kardeşler ölünce hepsi dul eşlerini alırdı. Âdetlerine göre adları vardı ve adlar yasak sayılmazdı, ama zi denen ikinci bir adları yoktu.

Çeviri

İmparator Xiaohui ile İmparatoriçe Gao zamanında Modu giderek kibirlendi. Bir mektup yazdı ve elçilerle İmparatoriçe Gao'ya göndererek şöyle dedi:

“Ben yalnız ve kimsesiz bir hükümdarım. Bataklıklar arasında doğdum, öküzlerin ve atların diyarı olan açık ovalarda büyüdüm. Sık sık sınıra geldim ve Orta Ülke'yi gezmek istiyorum. Majesteleri tek başınıza duruyorsunuz, ben de yalnız ve kimsesiz yaşıyorum. İki hükümdarın da neşesi yok ve kendimizi eğlendirecek bir şeyimiz yok. Sahip olduklarımı, sahip olmadıklarımla değiştirmek isterim.”

İmparatoriçe Gao çok öfkelendi. Başvezir Ping'i, Fan Kuai'yi, Ji Bu'yu ve diğerlerini çağırdı, elçilerin başının kesilmesini ve ordu gönderilip saldırılmasını görüştüler.

Fan Kuai şöyle dedi: “Kulunuz yüz bin kişi almak ve Asya Hunlarının arasında dilediğince at sürmek ister.”

Ji Bu'ya sordu, Bu şöyle dedi: “Kuai'nin başı kesilmelidir! Daha önce Chen Xi Dai'da isyan ettiğinde Han ordusu üç yüz yirmi bin kişiydi ve Kuai başkomutandı. O sırada Asya Hunları Yüce İmparator'u Pingcheng'de kuşatmıştı ve Kuai kuşatmayı kaldıramadı. Bütün ülke bunu şarkıyla anlattı: ‘Pingcheng'in dibinde gerçekten acı çekildi! Yedi gün yemek yenmedi, kimse arbaleti geremedi.’ O şarkının sesi daha dinmedi, yaralılar daha yeni ayağa kalktı, Kuai ise bütün ülkeyi sarsmak istiyor ve yüz bin kişiyle dilediğince at sürerim diye boş konuşuyor. Bu, yüzüne karşı aldatmaktır. Üstelik barbarlar kuş ve hayvan gibidir: iyi sözlerine sevinmeye, kötü sözlerine öfkelenmeye değmez.”

İmparatoriçe Gao: “İyi” dedi. Büyük Elçi Zhang Ze'ye şöyle cevap yazmasını emretti: “Şanyu zavallı kentimizi unutmadı ve ona mektup lütfetti, zavallı kentimiz ürkmüştür. Geri çekilince kendi durumumu düşündüm: yaşlıyım, nefesim zayıfladı, saçım ve dişlerim döküldü, adımlarım şaşıyor. Şanyu yanlış duymuş, kendini benim yüzümden lekelemeye değmem. Zavallı kentimizin suçu yoktur, bağışlanmalıdır. Kendi payıma iki saray arabam ve iki dörtlü at takımım var, bunları sürekli binişiniz için sunarım.”

Modu mektubu alınca yeniden elçi gönderip teşekkür etti ve şöyle dedi: “Orta Ülke'nin âdap ve doğruluğunu hiç duymamıştım. Majesteleri lütfedip beni bağışladı.” Bunun üzerine at sundu ve böylece evlilik ittifakı kuruldu.

Çeviri

Chang ve Meng, şanyunun halkının gitgide çoğaldığını, sınır boyunda av hayvanının tükendiğini, şanyunun kendini savunmaya yetecek güçte olduğunu ve Zhizhi'den korkmadığını gördü.

Ayrıca büyüklerinden çoğunun şanyuyu kuzeye dönmeye çağırdığını duydular. Kuzeye gittikten sonra onu bağlamanın zorlaşacağından korkan Chang ve Meng hemen onunla bir antlaşma yaptı ve şöyle dedi: “Bugünden sonra Han ile Asya Hunları birleşip tek bir hane olur ve kuşaklar boyunca birbirini aldatmaz, birbirine saldırmaz.

Hırsızlık yapan olursa birbirlerine haber verecek, cezasını uygulayacak ve malını ödeyecekler. Akıncı gelirse asker gönderip birbirine yardım edecekler.

Han ile Asya Hunlarından hangisi ilk önce antlaşmayı bozmaya cüret ederse gökten uğursuzluk görecek. Bütün torunları kuşaklar boyunca bu antla bağlı olsun.”

Chang ve Meng, şanyu ve büyükleriyle birlikte Asya Hunlarının Nuo Irmağı'nın doğusundaki dağa çıktı. Beyaz bir at kestiler, şanyu şarabı jinglu kılıcı ve altın liuli ile karıştırdı. Şanyu Laoshang'ın yendiği Yuezhi kralının başından yapılmış kadehle birlikte kan içip ant içtiler.