Mayi

Mayi, 馬邑, Çin’in kuzey sınırında surlu bir kasaba ve bir idari bölgenin (komutanlığın) merkeziydi.^[1] Mayi’den Taiyuan’a giden yol güneye, Gouzhu geçidi’nden aşıyordu.^[2] Kasaba aynı anda kuzey savunmasının anahtar noktası ve önemli bir ticaret merkeziydi.^[3] Göktürkler Mayi ile her iki rolünde karşılaştı. Mayi hem akınlarının hedefiydi hem de Sui’nin kendilerinden birini tuzağa çektiği pazardı.

Göktürklerden önce

Han kralı Xin başkentini Mayi’de kurmuştu.^[4] Asya Hunları kasabayı kuşattı ve Xin onlara geçti. Asya Hunları sonra güneye, Gouzhu üzerinden Taiyuan ve Jinyang’a yürüdü.^[4] Sefer MÖ 200’de Baideng’de sona erdi.^[4] MÖ 133’te Han, Mayi’li bir adama kasabayı şanyu Junchen’e satıyormuş gibi yaptırdı. Junchen kasabanın servetini istiyordu. Han, kasabanın çevresine üç yüz binden fazla adamı pusuya yatırdı.^[4] Şanyu kasabaya yüz li’den fazla kala geri döndü. Asya Hunları o günden sonra Han’la evlilik barışını bozdu.^[4] 553’ün on ikinci ayında Kuzey Qi, Rouran hükümdarı Anluochen’i Mayi ırmağı üzerine yerleştirdi. Göktürkler onu güneye sürmüştü.^[5]

Zhou ve Sui döneminde

Zhou, 577’de Qi’yi yıktı. Qi prensi Gao Shaoyi, bir Zhou ordusu onu üç bin adamıyla birlikte kuzeye, Göktürklere sürene kadar Mayi’de direndi.^[6] Zhou Shu yalnızca onun Mayi’den, kendisini Qi imparatoru yapan Taspar Kağan’a kaçtığını söyler.^[7]

Sui döneminde Mayi bir komplonun yemi oldu.^[8] Kuzey halklarından sorumlu görevli Pei Ju, Shishu Huxi’ye haber gönderdi. Shishu Huxi, hu’lardan biriydi ve Şibi Kağan’ın divanında bulunuyordu. İmparator, Mayi’de değerli mallar çıkardığını ve sınır halklarıyla ticaret yapmak istediğini söylüyordu.^[8] Shishu Huxi, halkı ve sürüleriyle Şibi’ye haber vermeden oraya koştu. Pei Ju’nun askerleri Mayi’nin altında ona pusu kurup onu öldürdü.^[8] Şibi olanı anladı ve divana gelmeyi bıraktı.^[8] Zizhi tongjian bu yeme sahte bir karşılıklı pazar der.^[9]

615’te Şibi Yanmen kuşatmasını kaldırdı. İki bin Sui atlısı onu Mayi’ye kadar izledi ve halkının yaşlı ve güçsüzlerinden iki binden fazlasını esir aldı.^[9] 616’da Şibi Mayi’ye akın etti. Tang dükü Li Yuan onu püskürttü.^[10]

Göktürkler ile Tang arasında

Sui’nin sonundaki savaşlarda Mayi, Göktürklere yaslanan savaş beylerinin kasabasıydı.^[11] 619’da Şibi, Mayi’li isyancı Liu Wuzhou’ya beş yüzden fazla atlı verdi. Onu Gouzhu’ya gönderdi.^[11] 621’in dördüncü ayında İlig Kağan, Mayi’li isyancı Yuan Junzhang’la birlikte Yanmen’e saldırdı ve geri püskürtüldü.^[11] 622’de Tang generali Li Da’en, Göktürkler arasında kıtlık olduğunu bildirdi. Mayi’nin alınabileceğini söyledi.^[11] Mayi’de ona katılacak general geç geldi. İlig’in atlıları Li Da’en’i Xincheng’de kuşattı ve Li Da’en birkaç bin adamıyla birlikte düştü.^[11]

623’e gelindiğinde Yuan Junzhang Mayi’yi bir Göktürk garnizonuyla elinde tutuyordu.^[12] Bir Tang komutanı olan Liu Shirang’a sınırın nasıl savunulacağı soruldu. İmparatora, Göktürklerin bu kadar sık akın etmesinin nedeninin Mayi’nin onlara yarı yolda bir mola yeri olması olduğunu söyledi.^[12] Kronik, Mayi halkının çoğunun Göktürklere ait olmak istemediğini de ekler.^[12] 623’ün altıncı ayında Mayi’de bir komutan olan Gao Manzheng, geceleyin Yuan Junzhang’a saldırdı. Yuan’ın oğlunu ve Göktürk garnizonundan iki yüz adamı öldürdü, kasabayı Tang’a bağladı.^[12]

İlig büyük bir orduyla Mayi’ye geldi ve surlara bizzat saldırdı.^[12] Kuşatma sürerken Tang’dan evlilik istedi. İmparator önce kuşatmanın kaldırılması gerektiğini söyledi. Prenses Yicheng, İlig’i kuşatmayı sürdürmeye çağırdı.^[12] Erzak tükenince Gao Manzheng’in kendi subaylarından biri onu öldürdü ve kasabayı Göktürklere teslim etti.^[12] Beş gün sonra Göktürkler yeniden evlilik ittifakı istedi ve Mayi’yi Tang’a geri verdi.^[13] Yuan Junzhang Heng’an’a çekildi.^[14]

629’da Tang savaş bakanı Li Jing, Göktürklere Mayi’de vurdu. İlig kaçtı.^[15] 630’un ilk ayında Li Jing, Mayi’den üç bin seçme atlıyla yola çıktı ve Eyang sırtı’nda ordugâh kurdu.^[16] Oradan geceleyin Dingxiang’a saldırdı. Bu saldırı, doğu kağanlığını sona erdiren harekâtı başlattı.^[16]