Yushe Şad

Yushe Şad, Çula Kağan’ın oğluydu. 620’li yıllarda Tang’ın kuzey sınırındaki Göktürk boylarına komuta etti.^[1] 629’un on ikinci ayında Tang orduları İlig Kağan’a karşı yola çıkarken halkıyla birlikte onların tarafına geçti.^[2]

Tang sınırında

Xin Tang Shu, onun Sarı Nehir’in güneyindeki topraklara nasıl geldiğini anlatır.^[1] Tang veliahdı Li Jiancheng, Fengzhou’dan vazgeçmeyi ve Yuzhong topraklarını bırakmayı önermişti.^[1] Bunun üzerine Çula’nın oğlu Yushe Şad, halkının on bin çadırıyla nehrin güneyindeki topraklara, Ordos’a geçti. Lingzhou’yu sınır yaptı.^[1] Pasaj bir yıl vermez.

Zizhi tongjian onun adını 620’de, isyancı Liu Wuzhou’nun sonunu anlatırken anar.^[3] Liu Wuzhou, Shuozhou’yu tutması için başvezir Yuan Junzhang’ı bırakmıştı.^[3] Göktürkler Liu Wuzhou’yu öldürdükten sonra Yuan Junzhang’ı geri kalan adamlarının başına getirdi. Yushe Şad’a, onun yerini koruması için asker sevk etmesini emrettiler.^[3]

Zizhi tongjian 622 yılı altında, Göktürklerin isyancı Liang Shidu ile ittifak edip Yushe Şad’ı eski Wuyuan topraklarına yerleşmesi için gönderdiğini anlatır.^[4] Lingzhou’daki Tang komutanı Li Daozong onu kovdu ve sınırı bin li’den fazla ileri itti.^[4]

626’nın altıncı ayında Yushe Şad, birkaç on bin atlıyla nehrin güneyinde ordugâh kurdu. Sınırı geçip Wucheng’i kuşattı.^[5] Tang yönetiminde veliaht Li Jiancheng bunun üzerine orduları kuzeye götürmesi için Li Shimin yerine kardeşi Li Yuanji’yi önerdi. İmparator kabul etti.^[5]

Çevresindekilerin kaybı

İmparator Taizong döneminde, Xiazhou’daki Tang genel valisi Dou Jing, Göktürk boyları arasına nifak sokmak için gizlice adamlar gönderdi.^[6] Yushe Şad’ın çevresinden Yuguni ve başkaları olmak üzere dokuz irkin, halklarıyla birlikte Tang’a geçti.^[6]

Başka bir Tang subayı Liu Lan’ın biyografisi, Yushe Şad Aşina Momo’yu anar.^[7] Göktürkler dağılırken Momo boyunu nehrin güneyindeki topraklara getirdi.^[7] Liu Lan onun halkı arasına nifak soktu. İlig, Momo’dan şüphelenmeye başladı.^[7] Momo korktu. İlig peşinden asker gönderdi, Liu Lan onları karşılayıp yendi.^[7] Aşina Momo’nun Çula’nın oğlu olup olmadığını biyografi söylemez.

629’da İlig kendisini Tang’ın tebaası saymıştı. Sonra yine Liang Shidu’yu destekledi.^[2] İmparator ona karşı Li Jing’i ve beş komutanı daha gönderdi.^[2] On ikinci ayda Töles, Yushe Şad, tegin Yinnai ve başkaları halklarıyla birlikte Tang’a geçti.^[8] Xin Tang Shu, geçişlerini Li Daozong’un Lingzhou zaferinden sonraya koyar.^[1] Zizhi tongjian, Yushe Şad’ın teslimini on ikinci ayın gengyin gününe tarihler.^[9] Bu olay, Tang’ın doğu kağanlığını fethi sürecinin parçasıdır.

郁射設ÇinceXin Tangshu 215
阿史那摸末ÇinceJiu Tangshu

Jiu Tang Shu ve öteki tarihler onun unvanını 郁射設 yazar.^[2] İkinci karakter ye ya da yi olarak da okunabilir.^[10] Çula’nın bir başka oğlu, Prenses Yicheng’in 620’de atladığı kişi, Aoshe Şad unvanını taşıyordu, 奧射設, ilk karakteri farklıdır.^[2] İki unvanın aynı kişiye ait olup olmadığını hiçbir pasaj söylemez.