Xiazhou

Xiazhou, 夏州, Çin’in kuzey sınırında, Sarı Irmak’ın güneyinde bir eyaletti.^[1] Tongdian’daki notlar onu kendi dönemlerinin Shuofang idari bölgesi (komutanlığı) olarak verir. Komşusu Shengzhou’yu, 勝州, ise Yulin idari bölgesi olarak verir.^[2] Sui, Yami Kağan’ın halkını Xiazhou’nun yanına yerleştirdi. Göktürkler Sarı Irmak’ı orada 619’da ve 680’de geçti.^[3]

Yami Kağan’ın otlağı

599’da Sui, Dali kasabasını Shuozhou’da, Yami Kağan için kurdu.^[4] Tulan Kağan Yami’ye yeniden saldırdı. İmparator bunun üzerine Yami’nin halkını sınırın içine aldı.^[1] Akınlar sürdü. İmparator, Sui elçisi Zhangsun Sheng’in önerisiyle Yami’nin halkını Sarı Irmak’ın güneyine, Xiazhou ile Shengzhou arasına taşıdı.^[4] Irmak onların savunması olacaktı.^[5] Birkaç yüz li uzunluğunda bir hendek kazıldı. Hendeğin kapattığı toprak doğuda ve batıda ırmakla sınırlıydı. Sui Shu’ya göre bu toprak Yami’nin otlağı oldu.^[1] Zizhi tongjian çevrilen alana kuzeyden güneye dört yüz li uzunluk verir.^[5]

Tang ve Göktürkler

619’un ikinci ayında Şibi Kağan ordusunu Sarı Irmak’ın karşısına, Xiazhou’ya geçirdi. İsyancı Liang Shidu akın için ona katılmaya çıktı.^[6] Şibi oradan Gouzhu geçidi’ne atlılar gönderdi ve Taiyuan’a saldırmak için daha fazla asker topladı. Aynı ay öldü.^[7] 622’de İlig Kağan saldırdı. Tang generali Duan Decao, 622 Göktürk Seferi kapsamında onun dönüş yolunu Xiazhou üzerinden kesecekti.^[8]

Liang Shidu toprağını Göktürk himayesinde elinde tutuyordu. 628’de Tang ona karşı bir ordu gönderdi.^[9] Büyük bir Göktürk kuvveti yardımına geldi ve kendi kasabası Shuofang’dan birkaç on li önce yenildi. Tang bunun üzerine kasabayı kuşattı.^[9] Göktürkler bir daha gelmeyi göze alamadı.^[9] Erzak tükenince Liang Shidu’nun amcaoğlu Luoren onu öldürdü ve kasabayı teslim etti. Toprağı Xiazhou eyaleti yapıldı.^[9]

Töles’in kardeşi Jiesheshuai’nin isyanından sonra Tang, 639’da Aşina Simo’yu ve teslim olmuş Göktürkleri Sarı Irmak’ın kuzeyine geri gönderdi.^[10] Simo’nun halkı yüz bin kişiydi, kırk bini savaşçıydı. Onun yönetimini kabul etmediler.^[7] Jiu Tang Shu’ya göre 643’te ona karşı döndüler. Irmağın güneyine geçtiler ve Shengzhou ile Xiazhou arasına yerleştirilmek istediler. Bir ferman bunu onayladı.^[11] Simo’ya ölümünden sonra Xiazhou genel valisi unvanı verildi.^[7]

İkinci Kağanlık

Xianheng yıllarında, 670 ile 673 arasında, Tang’a geçmiş Göktürklerin çoğu altı eyalete yerleştirildi: Feng, Sheng, Ling, Xia, Shuo ve Dai. Bunlara teslim olmuş haneler denirdi.^[12] 680’de Göktürkler, İlig’in büyük amcaoğlunun oğlu Aşina Funian’ı Xiazhou’da karşıladı. Onu kağan yapmak için Sarı Irmak’ı geçtiler, bu da yeniden kuruluş savaşı içinde oldu.^[13]

Tang’la savaşlarının ilk yılı olan 698’de Kapgan Kağan, İkinci Kağanlığın kağanı olarak altı eyaletin teslim olmuş hanelerini istedi.^[12] Divan ona birkaç bin çadırı, tohum ve çiftçilik aletleriyle birlikte devretti.^[14] Jiu Tang Shu, Kapgan’ın güçlenmesini bu devirle başlatır.^[7] Xin Tang Shu, Kapgan’ın sonradan Yanzhou ve Xiazhou’ya akın ettiğini ekler. Yüz bin koyun ve at sürüp götürdü.^[15]

Konum

Xiazhou, Shaanxi’de Hengshan’ın batısında olabilir.^[16] Shengzhou’nun da Shanxi’deki Tuoketuo ve Salaqi bölgelerini ve Ordos’u kapsadığı kabul edilir.^[16]