Kuzey Zhou 577’de Kuzey Qi’yi yıktığında, Qi prensi Gao Shaoyi Göktürklere kaçtı.[1] Taspar Kağan onu Qi imparatoru olarak oturttu. Halkını topladı ve Qi’nin öcünü alacağını söyledi.[2] Shaoyi üç yıl boyunca Göktürkler arasında bir Qi sarayı sürdürdü. Taspar 580’de onu Zhou’ya teslim etti, karşılığında Zhou ona bir prenses verdi.[3]

Göktürklere kaçış

Gao Shaoyi, Fanyang Prensi ve Qi’nin Dingzhou valisiydi.[2] Qi başkenti düştükten sonra Kuzey Shuozhou’daki subaylar onu kendilerine önderlik etmeye çağırdı. Kuzey Shuozhou, Zhou’nun o sıralarda ele geçirdiği bir Qi kalesiydi.[4] Shaoyi Mayi’ye geldi ve Sizhou’nun kuzeyindeki 280’den fazla kasaba onun tarafını tuttuğunu açıkladı.[4] Bingzhou’yu almak için güneye yürüdü ve başarısız oldu.[4] Zhou generali Yuwen Shenju bunun üzerine Mayi’ye ilerleyip onu yendi.[4] Shaoyi üç bin adamıyla kuzeye, Göktürklere kaçtı.[4] Adamlarına geri dönmek isteyenin dönebileceğini söyledi. Yarıdan fazlası ayrıldı.[4] Zhou yıllıkları ile Zizhi tongjian onun kaçışını 577’nin ikinci ayına tarihler.[5]

Taspar onu saygıyla karşıladı. Qi imparatoru Xianzu’ya her zaman kahraman bir Gök Oğlu derdi.[4] Xianzu gibi Shaoyi’nin de çift ayak bileği vardı. Taspar bu yüzden onu sevdi ve ona saygı gösterdi, kuzeydeki bütün Qi halkını da onun komutasına verdi.[4]

Kağana başvuran ilk Qi yardım isteyicisi Shaoyi değildi. Zhou Jinyang’ı aldığında Qi, Göktürklerden yardım istemek için elçi Hexi Yong’an’ı göndermişti. O vardığında Qi çoktan düşmüştü.[4] Taspar onu Tuyuhun elçisinin altında oturttu.[4] Yong’an, ölerek Qi’nin sadık hizmetkârları olduğunu göstermek için bir bıçak istedi.[4] Taspar onu övdü, yetmiş at verdi ve eve gönderdi.[4] Bir anlatım ise yetmiş atı, Shaoyi’nin Qi’li akrabası Gao Baoning’e verir.[6]

Qi İmparatoru

Yingzhou’nun Qi valisi Gao Baoning, Zhou’ya boyun eğmemişti.[4] Huanglong’dan Shaoyi’ye, tahta çıkmasını isteyen bir dilekçe gönderdi.[4] Shaoyi kendine imparator dedi, çağına Wuping adını verdi ve Baoning’i başvezir yaptı.[4] Taspar onu desteklemek için asker topladı.[4] Zizhi tongjian bu olayları 577’nin on ikinci ayına yazar.[4] Bir anlatım ise Baoning’in Ötüken’e yazdığı mektubu ve Shaoyi’nin ilanını 578 yazına yerleştirir.[6] Zhou Shu bütün meseleyi tek cümleyle özetler: Taspar, Shaoyi’yi Qi imparatoru olarak oturttu.[2]

578 akınları

578’in dördüncü ayında Taspar, Youzhou’ya akın etti ve Zhou generali Liu Xiong, Youzhou akınında ona karşı savaşırken öldü.[2] Zhou İmparatoru Wu altıncı ayda öldü. Shaoyi bu ölümü Göğün yardımının işareti saydı.[5] Youzhou’lu Lu Changqi, Fanyang’da ayaklandı ve Shaoyi’yi kendisine katılmaya çağırdı. Shaoyi Göktürk birlikleriyle güneye geldi.[4] Youzhou’daki Zhou komutanı uzaktayken Ji’yi almaya çalıştı. Dört bin kişilik yardımcı kuvvetin yarısını öldürdü.[4] Sonra Yuwen Shenju, Fanyang’ı aldı ve Lu Changqi’yi esir etti.[4] Shaoyi sade giysiler giydi, yas tuttu ve Göktürklere döndü.[4] On birinci ayda Göktürkler, Jiuquan kuşatmasında Zhou sınırına yine akın etti.[4]

Teslim

579’un ikinci ayında Taspar, Zhou’dan barış istedi.[4] Zhou ona Zhao Prensi’nin kızı Prenses Qianjin’i verdi ve Shaoyi’yi yakalayıp başkente göndermesini söyledi. Taspar reddetti.[4] 580’de prensesi almaya elçilerini haraçla gönderdi ve Shaoyi’yi yine de elinde tuttu.[2] Zhou bunun üzerine Heruo Yi’yi gönderdi. Heruo Yi, Taspar’a rüşvet verdi ve Shaoyi için onu sıkıştırdı.[7] Taspar, Shaoyi’yle güney sınırında ava çıktı. Tesadüf eseri gibi, Heruo Yi’nin Shaoyi’yi orada yakalamasına izin verdi.[7] Bir anlatım avın yerini Ötüken ormanına koyar.[8] 580’in yedinci ayında jiashen günü Göktürkler Shaoyi’yi teslim etti ve Shaoyi Chang’an’a ulaştı.[9] Shu’ya sürüldü ve orada uzun bir süre sonra bir hastalıktan öldü.[7] Aynı anlatım, Shaoyi’nin sürgünden karısına yazdığını ve barbarları hainlikleri yüzünden lanetlediğini ekler.[8] Onun teslimi, Prenses Qianjin’in evliliğinin bedeliydi.[10]

Değerlendirme

Tarihler, Taspar’ın Qi’yi desteklemesi için bir neden vermez.[11] Bazı araştırmacılar bunda, Zhou artık kağanlığın sınırının neredeyse tamamını elinde tuttuğundan, Çin’i bölünmüş tutma girişimini görür.[12] Onlara göre Taspar, Qi’nin başarısına artık inanmadığı için Qi’yi bıraktı. Güçlenmiş Zhou’ya karşı büyük bir savaşı göze almak istemedi.[13] Sürgündeki saray bir takasla sona erdi: Zhou son Qi taht iddiacısını aldı, Taspar ise bir prenses aldı.

Notlar

  1. ^ Zhou Shu (Book of Zhou), juan 6; Zhou Shu (Book of Zhou), juan 50
  2. ^ a b c d e Zhou Shu (Book of Zhou), juan 50
  3. ^ Zhou Shu (Book of Zhou), juan 50; Zhou Shu (Book of Zhou), juan 8
  4. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 173
  5. ^ a b Zhou Shu (Book of Zhou), juan 6; Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 173
  6. ^ a b Yavuz 2025, p. 308
  7. ^ a b c Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 174
  8. ^ a b Yavuz 2025, p. 309
  9. ^ Zhou Shu (Book of Zhou), juan 8; Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 174
  10. ^ Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 173; Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 174
  11. ^ Zhou Shu (Book of Zhou), juan 50; Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 173
  12. ^ Yavuz 2025, p. 305
  13. ^ Yavuz 2025, p. 310

Kaynaklar

Literatür

  • Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler6

Devletler
Northern Zhou
Savaşlar
Hegemony Wars in Northern China
Muharebeler ve olaylar
The Göktürk–Zhou alliance · The Marriage of Princess Qianjin (580) · The Raid on Youzhou (578) · The Siege of Jiuquan (578)

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “The Qi Court in Exile (577–580).” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/events/qi-court-in-exile-577/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026