572 ile 576 arasında Göktürkler, Kuzey Kafkasya’daki Alanları ve Karadeniz’in doğusunda yaşayan bir bozkır halkı olan Onogurları boyun eğdirdi.[1] Savaş yalnızca tek bir konuşmadan bilinir. 576’da Göktürk prensi Turxanthos, bu iki halkı Roma elçisi Valentinos’a uyarı olarak gösterdi.[2] “Alan ulusuna ve Unigurların kabilesine bir bakın, zavallılar.”[2] Turxanthos’a göre bu iki halk, kendilerinden emin ve kendi güçlerine güvenerek Göktürklerin yenilmez gücünün karşısına çıkmıştı.[2] Umutları boşa çıktı. Şimdi onlar tebaaydı ve Göktürklerin kölelerinden sayılıyordu.[2]

İki halk

370’lerde Hunların baskısıyla batıya gitmeyen Alanlar, Kafkasya’nın kuzeydoğusundaki ülkede oturmaya devam ediyordu. Romalılarla Lazika üzerinden düzenli ilişki kuruyorlardı.[3] Daha çok Onogur denen Unigurlar, Karadeniz’in doğusunda yaşayan bir Hun halkıydı. Sabirlerle yakından ilişkiliydiler.[3] Yaklaşık 560’ta batıya kaçan Avarlar onları zaten ezmişti.[1][4]

Savaştan önce

571’de Alanlar hâlâ bir ölçüde bağımsızlıklarını korumuş görünür.[5] Zemarkhos bir Göktürk elçilik heyetiyle onların ülkesinden eve dönerken, hükümdarları Sarosius Romalıları memnuniyetle karşıladı.[6] Göktürk elçilerini silahlarını bırakmadıkça içeri almak istemedi.[6] Üç gün tartıştılar. Sonra Zemarkhos anlaşmazlığı çözdü ve Göktürkler silahsızlandı.[6] Sarosius’un temkini Göktürk gücünden duyduğu korkuyu yansıtıyor olabilir. O sırada bu güç, Kuma’nın ötesindeki Ugurlara kadar uzanıyordu.[7] Aynı yolda heyet Oromuskhi denen bir halktan korktu. Bu halk Göktürk egemenliğine hâlâ direniyor görünür.[8][5]

Roma ile İran arasındaki savaş ardından Alanları Roma safına getirdi. Aynı yılların Yunan tarihçisi Bizanslı Theophanes, II. Justinos’un sekizinci yılında general Marcian’ın Hüsrev’e karşı yürüdüğünü kaydeder.[9] Kolkhisliler, Abasgialılar ve Alanların kralı Saroes müttefik olarak Ermenilere katıldı.[9]

Savaş

Çatışmanın hiçbir anlatımı günümüze ulaşmamıştır.[10] Alanların fethi 572’den sonraya konmuştur, çünkü Saroes o yıl hâlâ Roma için savaşıyordu.[1] Başka bir öneriye göre Unigurlar ve Alanlar, Zemarkhos’un dönüşünden sonraki yıllarda ciddi bir çarpışmanın ardından Göktürklerin eline geçti.[11] Turxanthos’un sözleri ne bir savaşı ne de bir komutanı anar. Bir anlatım Kafkasya Alanlarını, Göktürklerin Kore sınırlarından Kırım’a kadar ilk kez tek bir yönetim altında tuttuğu halklar arasında sayar.[12]

İkinci halkın adı

Yayınlar ikinci adı farklı verir. Menandros’un bir yayını Utigurları anar.[13] Daha sonraki, düzeltilmiş bir yayın Unigur biçimini verir, İngilizce çevirinin biçimi de budur.[11][2] Bazıları buna göre Onogurları verir.[5] Utigurlar her hâlükârda 576’da Göktürk egemenliği altındaydı. Hükümdarları Anagay o yıl bir Göktürk ordusuyla Bosporos’un önünde duruyordu.[2][14] Utigurların nasıl boyun eğdirildiği kayıtlı değildir.[14]

Sonuçları

Alanlar ve Azak Denizi’nin doğusundaki halklar ellerine geçince Göktürkler Kerç Boğazı’na dayandı. Aynı yıl Anagai ile komutan Bokhan, boğazın öteki yakasındaki Roma şehri Bosporos’u aldı.[15] O tarihten sonra Utigurların adı Azak Denizi’nin doğu kıyısından kaybolur.[11] Fetih, Göktürklerin Avrupa’ya yayılmasının bir parçasıdır. Yalnızca Turxanthos onu Roma’ya direnişin bedeli olarak gösterdiği için bilinir.

Notlar

  1. ^ a b c Blockley 1985, p. 276
  2. ^ a b c d e f Menander Protector; Blockley 1985, fr. 19.1
  3. ^ a b Blockley 1985, p. 253
  4. ^ Menander Protector; Blockley 1985, fr. 5.2
  5. ^ a b c Golden 1992, p. 130
  6. ^ a b c Menander Protector; Blockley 1985, fr. 10.5
  7. ^ Blockley 1985, p. 266
  8. ^ Menander Protector; Blockley 1985, fr. 10.4
  9. ^ a b Theophanes of Byzantium; Müller 1851, fr. 4
  10. ^ Menander Protector
  11. ^ a b c Marquart 1903, p. 505
  12. ^ Yavuz 2025, p. 295
  13. ^ Menander Protector; Dindorf 1871, p. 87
  14. ^ a b Marquart 1903, p. 504
  15. ^ Menander Protector; Blockley 1985, fr. 19.1–19.2

Kaynaklar

Literatür

  • R. C. Blockley, The History of Menander the Guardsman: Introductory Essay, Text, Translation, and Historiographical Notes (1985)
  • Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
  • Josef Marquart, Osteuropäische und ostasiatische Streifzüge (1903)
  • Ludwig Dindorf (ed.), Historici Graeci minores, Bd. II: Menander Protector et Agathias (1871)
  • Karl Müller (ed.), Fragmenta Historicorum Graecorum, Bd. IV (darin: Menandri Protectoris fragmenta, griechisch mit lateinischer Übersetzung) (1851)
  • Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler2

Muharebeler ve olaylar
Embassy of Valentinos (576)
Halklar
Alans

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Subjugation of the Alans and Onogurs (before 576).” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/events/subjugation-of-the-alans-and-onogurs/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026