Türk Mitolojisi

• Alara Türk mitolojisinin çağdaş popüler anlatılarındaki su perisi. Baykal Gölü'nden geldiği ve suyun yakınında yaşadığı söylenir. İnsanların kalbinden nefreti ve açgözlülüğü alan, kanatlı küçük bir kızdır.
• Altay yaradılış anlatısı Altaylıların on dokuzuncu yüzyılda anlattığı yeryüzünün yapılışı. Radloff'un anlatısında ilk insan ilk suya dalıp toprak çıkarır, bir kısmını ağzında saklar ve Erlik adını alır. Verbitskii'nin anlatısında dalış yoktur.
• Arçura Çuvaşların orman ruhu, Volga Tatarlarında Şüräle adıyla anılır, ondokuzuncu ve yirminci yüzyılın halk anlatısı derlemelerinden ve etnografyasından bilinir. Yolcuları adlarıyla çağıran, onları yoldan çıkaran ve gıdıklayarak öldüren, tüylü ve insan biçimli bir varlıktır.
• Dişi Kurt Asena (Gök Börü) Göktürk kökenlerine dair Çin anlatımlarında ata, sancakta altın baş, kağanın muhafızlarının adı. Göktürklerin kendi yazısında kurt, bir ordu için kullanılan bir benzetmedir.
• Ay Ata Türk halklarında ayın erkek bir tanrı olarak anılışı, Güneş Ana'nın yanındaki Ay Baba. Asya Hun hükümdarları ona eğilirdi, Göktürkler ay büyürken akın ederdi, Uygur kağanları onu unvanlarında taşırdı.
• Erklig Eski Türkçe Budist ve Maniheist metinlerde ölülerin efendisi ve eski dilde güç için sıradan bir sıfat. Göktürk yazıtlarında yoktur.
• İye Türk halklarında bir dağın, suyun, ocağın, evin ya da geçidin sahibi sayılan ruhlar. Sahip anlamına gelen idi sözü, Orhun taşlarında toprak ve su için geçer.
• Peri Türk halk inanışlarının dişi ruhu, İslami ve modern dönemin etnografik kaydından bilinir. Ad Farsçadır, onu çağıran peri okuyucusu da.
• Strava kısa Hunların 453'te Attila'nın mezarı başında verdiği cenaze ziyafeti, büyük bir şenlik ve yas içinde. Jordanes sözcüğü onların kendi sözcüğü olarak verir.
• Mars'ın kılıcı kısa Bir çobanın bulup Attila'ya getirdiği, İskit krallarınca kutsal sayılan ve savaş tanrısına adanmış eski kılıç. Priscus hikâyeyi 449'da Attila'nın merkezinde duydu.
• Üç dünya Yeniden kurulmuş Türk dininde üst, orta ve alt dünyadan oluşan katmanlı evren, Göktürk yazıtlarının gerçekte anlattığı iki parçalı evrenin yanında.
• Ülgen ve Kayra Han Altaylıların on dokuzuncu yüzyılda Radloff, Verbitskii ve Potanin tarafından kaydedilen gök tanrıları. Ülgen iyi yaratıcıdır, Kayra Han en yüksek göğün lütufkâr hanıdır. Kayıtlar, ikisinin tek tanrı mı, baba ile oğul mu, yoksa bir tanrı ile bir sıfat mı olduğu konusunda ayrılır.
• Ulukayın Yeniden kurulmuş Türk kozmolojisinde dünyanın merkezindeki ağaç. Göktürk dönemi kaynakları yalnızca bir ağaç verir: Zhou Shu'daki veraset yarışının ağacı.
• Umay Doğumun ve çocukların tanrıçası. Kül Tegin yazıtı onu bir kez, bir ana hatuna benzetmede adlandırır. Tonyukuk yazıtı onu Tengri ve kutsal Yer-Su ile birlikte zafer veren güçler arasında anar. Göktürk külliyatındaki tek dişi ilahi figürdür.
• Yada taşı Türk ve Moğol hava büyücülerinin yağmur, rüzgâr, kar ve dolu getirdiği söylenen taş. Kaşgarlı onun yaz kar yağdırıp bir yangını söndürdüğünü on birinci yüzyılda gördü, Altay misyonerleri ve Radloff on dokuzuncu yüzyılda yadacıyı kaydetti. Çin tarihleri hava yapan adamları verir, taşı anmaz.
• Yer-Su ruhları Göktürk yazıtlarının kutsal Yer-Su'su. Toprağın kendisi Tengri'nin yanında konuşan bir güçtür ve efendisiz bırakılabilen bir mülktür.

← Bütün dinler