Amilzurlar

Rouran çağı Göktürk çağı Uygur çağı Kırgız çağı

Rouran Birinci Göktürk Tang İkinci Göktürk Uygur Kırgız Hunlar Batı Göktürk Türgiş Karluk Hazar

Rouran 400–554
Birinci Göktürk 552–630
Tang 630–682
İkinci Göktürk 682–744
Uygur 744–840
Kırgız 840–924
Hunlar 370–469
Batı Göktürk 552–659
Türgiş 699–766
Karluk 766–800
Hazar 650–969

Amilzurlar beşinci yüzyılda aşağı Tuna’da yaşayan bir halktı. Priscus dört halkı sayarken ilk sırada onları anar: Amilzurlar, Itimari, Tounsoures ve Boisci. Hun kralı Rua bu halklara savaş açmayı düşünüyordu, çünkü Romalılara sığınmışlar ve onların ittifakına katılmışlardı.^[1] Jordanes ise İskit kıyısında yaşayan halklar arasında Alpidzuri ve Alcildzuri’yi sayar. Ona göre Hunlar Maiotis bataklıklarını aşar aşmaz bu halkları bir kasırga gibi süpürdü.^[2] 430’larda sağ kalanlar, yeni gelenlere direnmek için hâlâ Tuna yakınında kümelenmişti. Onlar hakkında bundan başka bir şey bilinmez.^[3] Rua onları kendisine itaat ettiremedi.^[4]

Bazı araştırmacılar Jordanes’in iki adını tek bir ad sayar, Alpilčur, Priscus’un biçimini de bunun bozulmuş hâli. Ad Türkçe alp il čur olurdu: kahraman, halk ve chur unvanı sözcüklerinden oluşan bir ad. Bu görüşe göre ad tek başına, Hunlar gelmeden önce Karadeniz’in kuzeydoğu kıyısında ya da yakınında Türkçe konuşan göçebelerin yaşadığını kanıtlar.^[5] Başka araştırmacılar aynı etimolojiyi çekinerek verir.^[3]

Notlar

^ Priscus; Müller 1851, fr. 1, p. 71
^ Jordanes; Mierow 1915, § 126, p. 86
^ a b Golden 1992, p. 87
^ Thompson 1948, p. 208
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 23, 402–403

Kaynaklar

Priscus
Jordanes (after Priscus and Ammianus Marcellinus)

Literatür

Karl Müller (ed.), Fragmenta Historicorum Graecorum, Bd. IV (darin: Menandri Protectoris fragmenta, griechisch mit lateinischer Übersetzung) (1851)
Charles Christopher Mierow, The Gothic History of Jordanes in English Version, with an Introduction and a Commentary (1915)
Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)