Rouran çağıGöktürk çağıUygur çağıKırgız çağı
RouranBirinci GöktürkTangİkinci GöktürkUygurKırgızHunlarBatı GöktürkTürgişKarlukHazar
  • 400
  • 500
  • 600
  • 700
  • 800
  • 900

Hunların Gotları boyunduruk altına alması, Hunların Don’un doğusundaki bozkırdan çıkıp Alanları boyun eğdirdiği ve Ermanarik’in Karadeniz’in kuzeyindeki Got ülkesini yıktığı 370’ler savaşıdır. Doğu Gotları olan Greuthungi, Hun egemenliğine girdi. Tervingi ile Greuthungi’nin bir bölümü Tuna’ya kaçtı ve 376’da Tuna’yı aşıp Roma imparatorluğuna girdi.[1][2] Hunlar 376 dolaylarından itibaren Pontus bozkırının geniş bir bölümüne hükmetti ve aşağı Tuna’ya dayandı.[3]

Kaynaklar

İki anlatım günümüze ulaşmıştır. Ammianus Marcellinus tarihinin son kitabını 395 dolaylarında, olaylardan yirmi yıl içinde yazdı.[4] Jordanes Got tarihini 551’de, kaybolmuş Cassiodorus eserinden yararlanarak yazdı.[5] Hunların kendilerini anlatışını neredeyse sözcüğü sözcüğüne Ammianus’tan aldı.[6] Bazı araştırmacılar, ikisinin bu savaşta ayrıldığı yerlerde en ufak bir tereddüt duymadan Ammianus’u yeğler.[7]

Ammianus Hunları “eski kayıtlardan pek az tanınan, Maiotis Denizi’nin ötesinde buzlu okyanusun yakınında yaşayan” ve “her türlü yabanıllığı aşan” bir halk olarak anlatır.[8] Jordanes’te Hunlar, Got kralı Filimer’in vahşi doğaya sürdüğü cadıların ve onları orada bulan kirli ruhların soyundandır. Bir dişi geyik avcılarını Maiotis bataklıklarından geçirip İskit ülkesine götürdü. İlk esirlerini zafer için kurban ettiler.[9] Bazı araştırmacılara göre cadılar hikâyesi bir Got masalıdır, Gotlar onu efendilerinin vahşetinden duydukları dehşetle anlatmıştır. Başkaları onu düşmüş meleklere dair Hristiyan efsanesine bağlar.[10][11]

Alanlar

Hunlar önce Greuthungi ile komşu olan Alanların üzerine yürüdü. Yaygın kullanımda bu Alanlara Tanaitler, yani Don halkı denirdi. Hunlar onlardan çoğunu öldürüp yağmaladı, kalanlarını bir antlaşmayla kendilerine kattı.[12] Jordanes şunu ekler: Hunlar bataklıkları geçer geçmez o kıyıda yaşayan Alpidzuri, Alcildzuri, Itimari, Tuncarsi ve Boisci üzerine kasırga gibi indi. Savaşta kendileriyle eşit olan Alanları aralıksız saldırılarla yıprattılar.[13] Hun ve Alan ittifakı otuz yıl sürdü.[14] 378’in sonunda yazan Piskopos Ambrosius, sıralamayı tek cümleye koydu. Hunlar Alanların, Alanlar Gotların, Gotlar da Taifali ile Sarmatların üzerine atıldı.[15]

Ermanarik’in çöküşü

Hunlar Alanların yardımıyla Ermenrichus’un geniş ve verimli topraklarına ani bir saldırıyla girdi. Ermenrichus çok savaşçı bir kraldı ve komşuları onun birçok yiğitçe işinden korkardı. Uzun süre direndi. Sonra söylenti tehlikeyi büyüttü ve o, korkusuna gönüllü bir ölümle son verdi.[16] Jordanes olayı başka türlü anlatır. Ermanarik, Rosomoni’den Sunilda adlı bir kadını atlara parçalatmıştı. Kadının kardeşleri onu böğründen yaraladı. O hasta yatarken Hunların kralı Balamir, Ostrogotların ülkesine girdi. Ermanarik yarasından ve Hun saldırılarının üzüntüsünden, yüz onuncu yaşında öldü. “Ölümünün gerçeği, Hunların … Ostrogot denen o Gotlara üstün gelmesini sağladı.”[17]

Vithimiris ve naipler

Ermanarik’in ölümünden sonra Vithimiris kral yapıldı. Bir süre, kendi tarafına geçmeleri için para verdiği başka Hunlara dayanarak Alanlara direndi. Birçok yenilgiden sonra bastırıldı ve savaşta düştü. Deneyimli ve yiğit komutanlar Alatheus ile Saphrax, küçük oğlu Viderichus adına işleri üstlendi. Direnmekten umudu kestiler ve Tuna ile Dinyeper arasındaki Danastius ırmağına, yani Dinyester’e çekildiler.[18] Böylece Hunlar iki yanda da duruyordu.

Jordanes’te hikâye farklıdır. Amal soyundan Vinitharius, Hun egemenliği altında kraliyet nişanlarını elinde tuttu, ayrılıp Antes ile savaştı. Balamir, Hunlara olan yeminini tutan Got Gesimund ile onu üçüncü denemede yendi ve Erac ırmağında bir okla öldürdü. Balamir onun torunu Vadamerca ile evlendi. Gotları, kendi Got kralı aracılığıyla barış içinde yönetti, ama “Hunlara tabi olarak”.[19] Bazı araştırmacılara göre Vithimiris yaklaşık bir yıl sonra Dinyeper ile Dinyester arasındaki Erac ırmağında düştü. Bu araştırmacılar Jordanes’in Gotların gönüllü teslimiyetine dair anlatımını bir Got masalı sayıp reddeder.[20] Balamir’in var olup olmadığı tartışmalıdır. Bazı araştırmacılar onu belirsiz bir figür sayar ama bir tür kral olması gerektiğini savunur. Başkaları Gotların onu icat ettiğini savunur.[21][22]

Athanarik Dinyester’de

Batı Gotları olan Tervingi’nin yargıcı Athanarik, Dinyester yakınında ordugâh kurdu. Düşmanı gözlemesi için Munderichus’u başka soylularla birlikte yirmi mil ileri gönderdi. Hunlar daha büyük bir kuvvetin biraz daha uzakta olduğunu sezdi. Gördükleri adamların yanından geçtiler, ay ışığında ırmağı bir geçitten aştılar ve Athanarik’in kendisine aniden saldırdılar. Athanarik sarp dağlara kaçtı ve Gerasus ırmağından Tuna’ya kadar, Taifali topraklarının yanından geçen yüksek surlar örmeye başladı. Hunlar ganimetin ağırlığı altında ezilmeseydi onu bastırırdı.[23]

Öbür Gotlar arasında şu söylenti dolaştı: daha önce hiç görülmemiş bir insan soyu yeryüzünün gizli bir köşesinden, yüksek dağlardan kopan bir kar fırtınası gibi çıkmıştı ve önüne gelen her şeyi yırtıp yok ediyordu. Athanarik’in halkının çoğu onu terk etti ve barbarlardan uzakta bir yurt aradı. Uzun görüşmelerden sonra Trakya’yı seçtiler: toprağı zengindi ve geniş Tuna onu yabancı bir savaşa açık tarlalardan ayırıyordu.[24]

Tuna’ya kaçış

Alavivus önderliğindeki Tervingi Tuna kıyısını tuttu ve imparator Valens’ten kendilerini kabul etmesini istedi. Söylentilere göre bilinmeyen halklardan oluşan bir barbar kalabalığı, evlerinden ani bir güçle sürülmüş, Marcomanni ve Quadi’den Karadeniz’e kadar ırmak boyunca dolaşıyordu.[25] Greuthungi de genç kralları önderliğinde ırmağa geldi. Onlar için Alatheus ile Saphrax hüküm sürüyordu.[26] Jordanes, Vizigotların kendi soydaşları gibi dehşete kapıldığını söyler. Valens’ten Trakya ya da Moesia’nın bir bölümünü istediler ve oraya yerleştirildiler.[27] 50.000’e varan Got Balkanlar’a ulaşınca Romalılara karşı büyük Got savaşı başladı. Hunların Doğu Avrupa’daki gücü daha da arttı.[28]

377’de Gotlar Balkanlar’da sıkıştı. Büyük ganimet umuduyla bazı Hunları ve Alanları müttefik olarak kazandılar.[29] Bazı araştırmacılar, 378’deki Adrianopolis muharebesini belirleyen süvari hücumunu Hunların yönetmiş olmasını olası sayar.[30] Başkaları Hunların savaştan uzak durduğunu savunur.[31]

Tarih

Ne Ammianus ne de Jordanes bir yıl verir. Savaş genellikle 375’e tarihlenir. Bazı araştırmacılara göre ise hiç tarihlenemez.[15] Başkaları Ermanarik’e saldırıyı 370’ten kısa süre sonraya koyar.[32] Üçüncü bir görüşe göre Hunlar Doğu Avrupa’ya 375 dolaylarında girer ve belirleyici bir zaferden sonra Ostrogotları boyun eğdirir.[28]

Notlar

  1. ^ Ammianus Marcellinus; Rolfe 1939, xxxi.3.1–8, p. 395–401
  2. ^ Maenchen-Helfen 1973, p. 18–26
  3. ^ Maenchen-Helfen 1973, p. 26
  4. ^ Thompson 1948, p. 6
  5. ^ Mierow 1915, p. 12–13
  6. ^ Mierow 1915, p. 163
  7. ^ Maenchen-Helfen 1973, p. 17
  8. ^ Ammianus Marcellinus; Rolfe 1939, xxxi.2.1, p. 381
  9. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 121–125, p. 85–86
  10. ^ Thompson 1948, p. 19–20
  11. ^ Maenchen-Helfen 1973, p. 5
  12. ^ Ammianus Marcellinus; Rolfe 1939, xxxi.3.1, p. 395
  13. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 126, p. 86
  14. ^ Maenchen-Helfen 1973, p. 22
  15. ^ a b Maenchen-Helfen 1973, p. 20
  16. ^ Ammianus Marcellinus; Rolfe 1939, xxxi.3.1–2, p. 395–397
  17. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 129–130, p. 87–88
  18. ^ Ammianus Marcellinus; Rolfe 1939, xxxi.3.3, p. 397
  19. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 246–249, p. 120–121
  20. ^ Thompson 1948, p. 23
  21. ^ Maenchen-Helfen 1973, p. 12, 59
  22. ^ Thompson 1948, p. 57
  23. ^ Ammianus Marcellinus; Rolfe 1939, xxxi.3.4–8, p. 397–401
  24. ^ Ammianus Marcellinus; Rolfe 1939, xxxi.3.8, p. 399–401
  25. ^ Ammianus Marcellinus; Rolfe 1939, xxxi.4.1–2, p. 401–403
  26. ^ Ammianus Marcellinus; Rolfe 1939, xxxi.4.12, p. 407–409
  27. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 131–133, p. 88
  28. ^ a b Yavuz 2025, p. 90
  29. ^ Ammianus Marcellinus; Rolfe 1939, xxxi.8.4, p. 437
  30. ^ Thompson 1948, p. 24–25
  31. ^ Maenchen-Helfen 1973, p. 29
  32. ^ Thompson 1948, p. 22

Kaynaklar

Literatür

  • John C. Rolfe, Ammianus Marcellinus, with an English Translation, vol. III: Books XXVII–XXXI (1939)
  • Charles Christopher Mierow, The Gothic History of Jordanes in English Version, with an Introduction and a Commentary (1915)
  • Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
  • E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)
  • Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler4

Kişiler
Hermanaric
Devletler
Hunnic Empire
Halklar
Goths · Huns

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Hunnic conquest of the Goths.” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/conflicts/hunnic-conquest-of-the-goths/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026