Külüg Çor

Külüg Çor, Tongdian’da ve Jiu Tang Shu’da Göktürklerin büyük makamlarının birincisidir.^[1] Çinliler onu 屈律啜, quluchuo diye yazar.^[1]

Makam kaynaklarda

Tongdian ile Jiu Tang Shu düzeni hemen hemen aynı sözlerle anlatır.^[1] Kağanın oğulları ve küçük kardeşleri teginlerdir. Ayrı bir bölümün birliklerini yöneten adamlar ise şadlardır.^[1] Sonra büyük makamlar gelir: önce quluchuo, sonra apa, xielifa, tudun ve sijin.^[1] Jiu Tang Shu bu makamların kuşaktan kuşağa geçtiğini ve sahip sayısının belli olmadığını ekler.^[2] Bir baba ya da ağabey ölünce yerini bir oğlu ya da küçük kardeşi alırdı.^[2]

Xin Tang Shu büyük bakanları başka bir sırayla dizer.^[3] Önce yabguyu, ikinci olarak quluchuo’yu anar. Liste dagana ve hepsi kalıtsal, toplam yirmi sekiz dereceye kadar sürer.^[3] Batı Göktürkleri için Jiu Tang Shu unvanı 屈利啜, quli chuo diye yazar ve yijin’den sonra sayar.^[2] Tongdian aynı batı listesini verir.^[4]

Unvanın yeniden kurulması

Üçüncü işaret 啜, çor rütbesini karşılar.^[5] İlk iki işaret 屈律 birden fazla biçimde yeniden kurulmuştur. Bir yeniden kurma bütün unvanı Kül Çor diye verir.^[5] İkincisi olan Külüg Çor, ilk parçayı “ünlü” anlamındaki külüg sayar. Kül Tegin yazıtı kurucu kağanları bu sözcükle över.^[6] Çinliler külüg’ü Uygur generali Külüg Baga’nın adında chü-lu diye yazar.^[7] Tang listelerinin unvanlarını Türkçe sözcüklerle eşleştirmeye yönelik daha eski bir girişim, bu unvanı tanınamayacak kadar şüpheli olanlar arasında bıraktı.^[8]

Yazıtlar kül çor unvanını da bilir.^[9] Bilge Kağan yazıtı, Bilge Kağan tahta çıktığında Tarduş begleri başında bir Kül Çor anar.^[9]^[10] Bu unvanın 屈律啜 ile aynı olup olmadığını hiçbir kaynak söylemez.