Kaşgar

Kaşgar, Çinlilerin Shule (疏勒) dediği vahanın bugünkü adıdır.^[1] Tarım Havzası’nın batı ucunda yer alır. Han Shu’nun kuzey yolu, Önceki Cheshi kralının sarayından Kuzey Dağlar boyunca Shule’ye uzanırdı. Yol onun batısında Pamir’i aşıp Dayuan’a, Kangju’ya ve Yancai’ya çıkardı.^[2]

Han döneminde

Han Shu, Shule’ye Shule kentinde bir merkez, 1.510 hane, 18.647 kişi ve 2.000 silahlı adam verir.^[2] Batı Bölgeleri Koruyucusu 2.210 li doğudaydı. Yarkent 560 li güneydeydi.^[2] Han Shu devletin sıra sıra pazar tezgâhları olduğunu ve Büyük Yuezhi’ye, Dayuan’a ve Kangju’ya giden yolun üzerinde bulunduğunu kaydeder.^[2]

Vahanın ürünleri

Wei Shu ve Sui Shu, Shule’yi kuzey hanedanları ve Sui döneminde anlatır. Başkent beş li karaydı. Ülkede on iki büyük ve birkaç düzine küçük kent vardı ve 2.000 silahlı adamı vardı. Kral altın aslan biçiminde bir taç takardı.^[3]

Ülkede pirinç, darı, kendir ve buğday yetişirdi. Bakır, demir, orpiment ve brokar üretilirdi. Wei Shu kalay ile pamuk (綿) ekler.^[4] Her iki tarih de listeyi aynı notla bitirir: ülke her yıl bu malları düzenli olarak Türklere sağlardı.^[3] Tarihler miktar vermez ve malları kimin topladığını söylemez.^[3] Aynı iki tarih kağanın otağını Shule’nin bin li ya da biraz daha fazla kuzeydoğusuna koyar.^[3] Kuça’yı 1.500 li doğuya yerleştirirler.^[3]

Yıllık teslimat, batı Göktürklerin bu vahadan ne çektiğini gösterir: tahıl, maden ve kumaş.

Tang döneminde

Xin Tang Shu, Shule’ye Qusha adıyla ikinci bir ad verir. Toprağın çoğunun kum ve çakıl olduğunu, iyi toprağın az bulunduğunu söyler. Kralın soyadı Pei, unvanı amozhi’ydi. Qieshi kentinde otururdu ve Göktürkler ona bir kız vermişti. 2.000 adama komuta ediyordu.^[5] 635’te kral Tang sarayına seçme atlar gönderdi.^[5] Tibetliler devleti Yifeng yıllarında, 676 ile 679 arasında kırdı.^[5] 728’de Tang sarayı Anding’i Shule kralı olarak atadı.^[5]

719’da saray Yanqi, Kuça, Shule ve Hotan’a, Batı Bölgeleri tüccarlarından birer gümrük almalarını ve onunla geçinmelerini emretti.^[5]