Yanmen

Yanmen, yani Yaban Kazı Kapısı, kuzey Shanxi’de Gouzhu dağ sırasının geçidini elinde tutan idari bölgeydi (komutanlık). Güneye inen bir bozkır ordusu otlaktan ayrılıp Çin ovasına tam bu noktada girer. Göktürklere ayrılan Çin bölümleri bu yüzden tekrar tekrar buraya döner.

615 kuşatması

615’in sekizinci ayında Sui imparatoru sıcaktan kaçıp Fenyang sarayındaydı. Şibi Kağan boylarını aşağı indirdi ve imparatoru kasabanın içine kapattı.^[1] İdari bölgelere, imparatorluk ordugâhına asker göndermeleri emredildi. Yardım orduları yetişmişti ki Şibi geri çekildi.^[1] O yıldan sonra kağanlık Sui’ye artık haraç göndermedi.^[1]

Sui Shu, Göktürklere ayırdığı bölümü bu yeri hanedanın çöküşünün dönüm noktası diye anarak bitirir. İmparator Yang’ın Göktürkleri yanlış idare ettiğini söyler. Bunun sonucunda Yanmen’deki kuşatma yaşandı. Sonra her yanda ayaklanmalar patlak verdi ve o zamandan itibaren kağanlık büyüdü.^[1] Bir Çin tarihi, bir hanedanın sonunu nadiren tek bir kasabaya bağlar.

Erken Tang’ın Göktürk savaşları

Yer, sonraki hanedan döneminde de işlevini korudu. 621’de İlig Kağan, on binden fazla atlıyla bizzat Yanmen’e saldırdı. Bir sınır komutanı ona altı binle katıldı. Tang komutanı Li Da’en onu püskürttü.^[2] Ertesi yıl İlig yüz elli bin atlıyla geri geldi. Yanmen’den girip Bingzhou’yu kuşattı. Fen ve Lu ülkesinin derinliklerini yağmaladı ve beş bin erkek ve kadını götürdü.^[3]

Jiu Tang Shu, ahlaki dersi, yenilmiş İlig’e seslenen bir Tang memurunun ağzından açıkça söyler. Yami, kendi yıkılmış ülkesinden Sui’ye kaçmış ve onlar tarafından yeniden tahta çıkarılmıştı. Kendisinin ve oğullarının bunun için bir borcu vardı. Ama Şibi tahta çıkar çıkmaz asker toplamış ve imparatoru Yanmen’de kuşatmıştı.^[2] Kuşatma, Göktürklerin sonraki bütün yıkımının kendisinden türetildiği suçlama olarak kullanılır.^[2]

Sınır olarak geçit

Yanmen, iki kez kullanılmış rastlantısal bir savaş alanı değildir. Bozkır ile Çin arasındaki trafiğin geçmek zorunda olduğu az sayıdaki yerden biridir. Altıncı ve yedinci yüzyılların sınır savaşları onun çevresinde, Ordos kıvrımında ve Sarı Irmak geçitlerinde döner. Türk Atlası aynı bölgeyi daha uzun bir zaman dilimi içinde Kuzey Çin’deki hegemonya savaşları maddesinde izler.