626’da, yeni Tang imparatorunun kardeşlerini öldürüp iktidarı almasından haftalar sonra, İlig Kağan yüz binden fazla atlıyla Wugong üzerine yürüdü. Başkent alarma geçirildi.[1] Jiu Tang Shu akını yedinci aya koyar. Zizhi tongjian ise imparatorun tahta çıkışından sonraya, sekizinci aya koyar.[1] İlig, Gaoling üzerine ilerledi. Yuchi Jingde, ordusuyla Jingyang’da karşılaştı, onu yendi ve irkin Wumo Çur’u esir aldı.[1] İlig yine de ilerledi. Wei Irmağı’nın kuzey kıyısında, Bian köprüsünün yanında, Chang’an’ı görecek uzaklıkta durdu.[2] İmparatorluğun yeni bir hükümdarı, istikrarsız bir sarayı ve yerinde bir sahra ordusu yoktu.
Kıyıdaki görüşme
İlig, güvendiği adamı Zhishi Sili’yi sarayı gözlemesi için öne gönderdi. Zhishi Sili, iki kağanın bir milyonluk bir ordu topladığını ve çoktan orada olduğunu söyleyecekti. İmparator onu yakalatıp alıkoydu.[3] Sonra imparator altı atlıyla bizzat Wei Irmağı’na gitti. Suyun karşısından İlig’le konuştu ve onu ahdi bozmakla suçladı. Göktürk reisleri telaşlandı. Atlarından inip eğildiler.[3] İmparatorun arkasında Tang ordusu düzen halinde yetişti. İlig bunu gördü ve elçisinin alındığını anladı. Korktu.[3]
Jiu Tang Shu, imparatorun kendi gerekçesini iki kez verir, bu atılışı pervasızca bulan bir bakana cevaben. İmparator, Göktürklerin saraydaki karışıklığı ve yeni tahta çıkmış bir hükümdarı duyduğu için geldiğine hükmetti. Direniş beklemiyorlardı. Kapıları kapatmak yağmayı davet ederdi. Tek başına çıkmak onları küçümsediğini gösterirdi, arkadaki ordu ise savaşacağını gösterirdi.[3] Sonra öteki yarıyı ekledi. Saltanatı genç olduğu için savaşmamıştı. Yenilen bir düşman yolunu düzeltebilir ve tehlikeli hale gelebilirdi. Zırhını bir kenara koyacak ve onları yeşim ve ipekle satın alacaktı, çünkü armağanlarla şımaran bir halk çoktan yıkım yolundadır.[3]
Suyun başında ne söylendiği anlatılara göre farklı aktarılır. Olan bitenden kuşku yoktur. O gün barış istendi ve verildi. Beyaz bir at öldürüldü ve ant Bian köprüsünde içildi. İlig çekildi.[3] Dokuzuncu ayda üç bin at ve on bin koyun sundu. İmparator bunları almadı. Bunun yerine Göktürklerin götürdüğü her Çin hanesinin evine gönderilmesini emretti.[3]
Sahne, Tang tarihyazımının kalıp sahnelerinden biri oldu. Kağanın karşısına bir avuç adamla çıkan imparatorun şerefine anlatılır. Bir Çin ordusu, bir bozkır ordusunun başkentin banliyölerine ulaşmasını engelleyememişti. Anlatıyı, bedel ödeyen taraf yazmıştır.
Sonuçlar
İlig mallarla ve kendi erişiminin bir gösterisiyle döndü. Tang ise aynı öğleden sonradan bir ders çıkardı. Düzenleme sürdürülemezdi ve kağanlık satın alınmak yerine kırılmalıydı.
Üç yıl sonra Tang orduları kışın kuzeye yürüdü. Kağanlık tek bir seferde dağıldı.[3] Aradaki dönemde fark yaratan olaylar vardı: 627 karı, Töles’in ayaklanması ve Xueyantuo’nun ayrılması. Tang sarayı bu aralığı hazırlanarak ve bekleyerek geçirdi.[3]
Olayın değeri
Wei köprüsü, birinci kağanlığın bir Göktürk kağanının bir Çin hanedanına şart dayatabileceği yerde durduğu son andır. Dört yıl sonra orada durmuş olan adam, tehdit ettiği başkentte teşhir edildi.[3]
Notlar
Kaynaklar
- Jiu Tangshu (Old Book of Tang), juan 194
- Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 191 (after Wei Shu, Zhou Shu, Sui Shu and Bei Shi)
Literatür
- Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)
- Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
Buraya bağlantı verenler14
- Kişiler
- Ashide Wumo Chur · Zhishi Sili
- Muharebeler ve olaylar
- Battle of Jingyang (626) · Capture of Ilig Khan (630) · Ilig Khan's Dance at the Weiyang Palace (633) · Kirghiz embassy of 648 · Ransom of the Chinese from the Göktürks (631) · Taizong's Speech on the Signs of Ruin (628) · The Göktürk Campaign of 625 · The great snow of 627
- Yerler
- Jingyang
- Kurumlar ve Unvanlar
- Diplomacy of the Steppe Empires · The Göktürk Oath
- Dinler
- Horse Sacrifice
Bu maddeyi kaynak göster
Yavuz, Emre-E. “The Wei bridge, 626.” Turkic Atlas, revised 7 November 2026. https://turkicatlas.org/events/wei-bridge-626/
Son güncelleme: 7 Kasım 2026
