Ermenistan’da Sevan Gölü kıyısında, kuzeydeki Göktürk ordusunun öncü birliği on bin kişilik bir İran ordusunu yok etti.[1] Öncü birliğe Çorpan Tarhan adlı bir prens komuta ediyordu. İranlıları ise Arap atlı birliğinin başındaki Honah yönetiyordu.[1] Göktürkler kaçar gibi yaptı, İranlıları pusuya çekip kuşattı. Kimse kurtulamadı.[2] Muharebe, Albanların Ermenice tarihinden bilinir. Bu tarih onu İran Kralı III. Artashir’in ikinci yılına yerleştirir.[3] Bu, Kafkasya seferinin son zaferiydi.

Arka plan

Tiflis’in düşüşünden sonra kuzey ordusu Kafkasya’da kaldı.[4] Ermenice tarih, Artashir’in ikinci yılında kuzey prensinin gücünün arttığını ve yeryüzüne korku saldığını bildirir.[3] Prens altın ve gümüş, demir ve bakır işleyen zanaatkârlara memurlar gönderdi. Tüccarlardan ve Kura ile Aras balıkçılarından ağır haraç aldı.[3] İran krallığının kadastrosuna göre didrahmi topladı.[3] Sonra Ermenistan’ı ve komşularını istila etmeye karar verdi.[3] Söz konusu yıl 17 Haziran 629’dan 27 Nisan 630’a kadar sürdü.[5]

Prens, savaşçılardan üç bin kadarını seçti. Başlarına Çorpan Tarhan adlı bir prensi koydu, bu adam gözü pek ve kana susamıştı. Onları güvenli bir yol hazırlamak ve İranlı komutan hakkında haber toplamak için öne gönderdi.[3] Tarxan, Göktürk unvanı tarhan’dır.[5] Prensin kendisi bütün ordusuyla biraz geriden onları izledi.[3] Başka bir anlatımda Börü Şad, yabgunun vekili olarak Çorpan Tarhan’ı doğu Kafkasya’ya bir sefere gönderir.[6] Bu anlatımda Çorpan Tarhan’ın birlikleri Ermeni yaylalarını aştı ve Aras Nehri’ne ulaştı. Nehrin güneyindeki bütün toprakları güvenceye aldı, böylece nehir Göktürklerle Sasaniler arasında sınır oldu.[6]

İran’ın yanıtı

Öncü birlik Ermenistan’a girince komutanı, İranlı komutanın kendisine karşı yürüdüğünü öğrendi. Pusu kurup yolu gözledi.[3] İranlı komutan Şahrbaraz’dı, Ermenice metinde adı Sahrvaraz diye geçer. Askerlerine yaptığı bir konuşmada Sasani hanedanını devirmeyi ve kendisini kral yapmayı önerdi.[3] Ona göre Hazarlar, İran’ın boşaldığını bilerek Aryaların ülkesinin görkemlerine gönül vermişti.[2] Honah’a on bin adam seçmesini ve onlara karşı yürümesini emretti.[2] Adamlar bir savaş alanı seçmeyecek, kılıç çekmeyecekti. Düşmanı atlarının nalları altında çiğneyecek ve sahaya “düşmanların mezarı” diyecekti.[2] İran’ın karşı saldırısı için on bin atlı rakamı verilir.[6]

Muharebe

Göktürkler Honah’ın yaklaştığını öğrendi. Yolda pusu kurdular ve ordularının yarısını onu karşılamak üzere dizdiler.[2] İki ordu çarpıştığında Göktürkler hemen kaçtı.[2] Sonra iki kanatta yeniden göründüler ve İranlıları Getam Gölü’nün, yani Sevan Gölü’nün kıyısında kuşattılar.[2] Birini bile sağ bırakmadılar. Haberi taşıyacak tek adam kalmadı.[2] Aynı manevra, İranlıları tuzağa çeken ve Ermenistan’a doğru yapılan bir taktik geri çekilme olarak da tarif edilmiştir.[6]

Galipler ölüleri yağmaladı. Atların süslerini, mızrakları, yaldızlı kılıçları ve Rumların dokuduğu giysileri paylaştılar.[7] Âdetleri gereği en seçkin atların kulaklarını ve burun deliklerini yardılar, yelelerini, kekülünü ve kuyruğunu kestiler. Böylece atlar yük katırlarına benzedi.[7]

Sonrası

Kuzey ordusu Ermenistan, Gürcistan ve Albanya geçitlerinden ilerledi.[7] Orada Jebu Xak’an’dan oğlu Šat’a bir haber geldi: “Haydutlar üstüme çullandı, yüzümü bir daha görmeyeceksin.”[7] Oğluna, yanındaki halkı yok etmek için durmamasını söyledi. Olanı onlar öğrenmeden kaçıp gitmesi gerekiyordu.[7] Başka bir yerde Göktürkler bozkıra çekilir, çünkü Tong Yabgu amcası ya da kendi oğlu tarafından öldürülmüştü.[6]

Gölün kıyısındaki muharebe, Göktürklerin Kafkasya’daki son zaferiydi. Hazar kapılarını aşmış olan ordu, bundan birkaç ay sonra yurduna döndü.

Notlar

  1. ^ a b Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 104–105
  2. ^ a b c d e f g h Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 105
  3. ^ a b c d e f g h i Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 104
  4. ^ Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 95
  5. ^ a b Dowsett 1961, p. 104
  6. ^ a b c d e Yavuz 2025, p. 371
  7. ^ a b c d e Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 106

Kaynaklar

Literatür

  • Charles J. F. Dowsett (trans.), The History of the Caucasian Albanians by Movsēs Dasxuranci (1961)
  • Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler5

Kişiler
Chorpan Tarkhan
Savaşlar
The Caucasus campaign, 627–629
Muharebeler ve olaylar
Murder of Tong Yabgu (630) · Siege of Tiflis (627–629)
Yerler
Lake Sevan

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Battle of Lake Sevan (629–630).” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/events/battle-of-lake-sevan-630/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026