Tiflis surlarının önünde Bizans imparatoru Herakleios, kuzeyin Göktürk ordusunun komutanıyla buluştu. Theophanes Confessor bu komutana Ziebel der.[1] Komutan imparatoru karşılamaya koştu, boynunu öptü ve önünde yere kapandı. Persler bunu kentten izliyordu.[1] Patrik Nikephoros’un anlatımında Herakleios ona oğlum dedi, kendi tacını başına koydu ve kızını vaat etti.[2] Bu buluşma, Kafkasya seferinin ittifakını yüz yüze mühürledi. Buluşma, izlenen tarihlemeye göre 626, 627 ya da 628’de oldu.

İttifak

Buluşmadan önce bir elçilik gitmişti. Theophanes’e göre imparator Lazika’da kaldığı sırada “Hazar denen doğu Türklerini” müttefik olmaya çağırdı.[3] Nikephoros, Herakleios’un Lazika’dan “Türklerin başbuğuna” armağanlar gönderdiğini ve onu Perslere karşı bir ittifaka çağırdığını söyler. Başbuğ kabul etti.[4] Albanların Ermenice tarihinde imparator, Andre adlı bir soylu adamı muazzam hazine vaatleriyle gönderir.[5] Cevap veren, kuzey kralının naibi, krallıkta ikinci adam olan Jebu Xak’an’dı.[5] Antlaşmayı imparatorla onaylamak için seçilmiş bin kadar atlıyı geri gönderdi.[5] Bu elçilik, 568’deki Göktürk-Bizans ittifakının yenilenmesidir.

Theophanes’te buluşma

Hazarlar Hazar Kapılarından geçip Adraigan’a, yani Azerbaycan’a girdi. Komutanları, kağandan sonra ikinci sırada gelen Ziebel’di.[1][6] Kentleri ve köyleri yaktılar, Persleri esir aldılar.[1] İmparator Lazika’dan yola çıkıp onlara katıldı.[1] Ziebel imparatoru görünce karşılamaya koştu, boynunu öptü ve önünde yere kapandı. Persler Tiflis kentinden izliyordu.[1]

Bütün Göktürk ordusu yüzüstü yere kapanıp imparatoru selamladı. Theophanes bu selamın yabancı uluslar arasında bilinmediğini söyler.[1] Komutanları kayalara tırmanıp aynı biçimde yere kapandı.[1] Ziebel ergenlik çağındaki oğlunu imparatorun önüne getirdi. Oğlu, “imparatorun sohbetinden ne kadar hoşlandıysa görünüşüne ve bilgeliğine o kadar şaşırdı”.[1] Sonra Ziebel kırk bin yiğit seçip imparatora müttefik olarak verdi. Kendi ülkesine döndü.[1]

Nikephoros’ta buluşma

Nikephoros buluşmayı Tiflis’i anmadan anlatır.[4] Göktürk önderine başbuğ der. Başbuğ imparatorun yakınlarda olduğunu öğrenince büyük bir kalabalıkla karşılamaya geldi. Attan indi ve yere kapandı, bütün ordusu da öyle yaptı.[4] Herakleios ona, dostlukları sağlamsa atlı olarak bile yaklaşabileceğini söyledi. Ona kendi oğlu dedi.[4] Tacını kendi başından alıp Göktürkün başına koydu.[4] Ziyafetten sonra Herakleios ona sofranın bütün kaplarını, bir imparatorluk kaftanını ve inci işlemeli küpeler verdi. Aynı küpelerden başbuğun soylularına da kendi eliyle taktı.[2]

Herakleios, Avar kağanının kendisini aldattığı gibi yine aldatılmaktan korkuyordu.[7] Anlaşmayı pekiştirmek için başbuğa kızı Eudokia’nın bir portresini gösterdi.[7] “Tanrı bizi birleştirdi ve seni oğlum yaptı,” dedi.[7] “İşte bu, kızım, Roma Augustası.[7] Davama omuz verir ve düşmanlarıma karşı bana yardım edersen, onu sana eş olarak vereceğim.”[7] Başbuğ resmin güzelliğinden öyle etkilendi ki resimdeki kadına âşık oldu. Hemen bir komutanın başındaki çok sayıda Göktürkü imparatora teslim etti.[7] Nikephoros’un kaynağı doğudaki savaşı kötü biliyordu ve bölümünün sırası karışıktır.[8]

Öteki anlatımlar

Albanların Ermenice tarihi yalnızca imparatorun bütün kuvvetleriyle Tiflis önünde müttefikine katıldığını söyler. İki kral kraliyet armağanları değiş tokuş etti ve birbirlerini görmekten sevindi.[9] Ermeni tarihçiler önerilen evlilikten söz etmez.[10]

Bir anlatım buluşmayı bir akşam, Göktürk ordugâhında, Narikala kalesinin önüne koyar.[11] Yabgu imparatora doğru at sürdü, attan indi, omzunu öptü ve eğildi.[11] Herakleios onu kucakladı, oğlum dedi ve kendi tacıyla onu taçlandırdı.[12] İki taraf bir ziyafet verdi, her iki tarafın askerleri de katıldı. Romalılar yabguya küpeler verdi.[12] Herakleios ona kızının elini vaat etti. Bu anlatım kızı Eudoxia Epiphania diye adlandırır.[12] Göktürk hükümdarının adını Tong Yabgu olarak verir. Kentin kuşatmasını yeğeni Börü Şad’ın yönettiğini söyler.[13] Anlatım bu buluşmayı, Hunlar çağından sonra Greko-Romen ve Türk dünyasının önderlerinin yüz yüze geldiği belki de ilk an sayar.[12]

Ziebel’in kimliği

Ziebel ve Jebu Xak’an ad değil, unvandır.[14] Ermenice biçim iki Göktürk unvanını, yabgu ile kağan’ı birleştirir. Komutan, šat yani şad unvanı taşıyan oğluyla birlikte geldi.[14][6] Adamın Batı Göktürklerinin kağanı Tong Yabgu olup olmadığı bazı araştırmacılara göre kuşkuludur.[14] Başkaları onun doğrudan Tong Yabgu olduğunu söyler.[11] Üçüncü bir grup eşitlemeyi üç gerekçeyle reddeder. Adların sesleri uymaz. Theophanes Ziebel’e hükümdar değil, kağandan sonra ikinci sırada gelen bir general der. Ayrıca İlig’in düşmanı Tong Yabgu gibi gururlu bir hükümdarın imparatorun önünde yere kapanması pek beklenmez.[15]

Tarih

Theophanes buluşmayı, bazı araştırmacıların 626’ya çevirdiği bir yılda kaydeder.[16] Başkaları, Herakleios’un önerisini 625’te karşılayan komutanın iki yıl sonra, 627’de ordusunu Derbent geçidinden geçirdiğini söyler.[17] Ermeni tarih büyük istilayı II. Hüsrev’in otuz sekizinci yılına, yani öldürüldüğü yıla, 628’e koyar.[18]

Sonuçlar

Müttefikler buluşmadan sonra Tiflis’i birlikte kuşattı. Kuşatma iki orduyu da yıprattı.[9] Theophanes’e göre Göktürkler eylülden itibaren imparatorla birlikte İran’a yürüdü. Kış ve Pers saldırıları yüzünden azar azar sıvışıp hepsi evine döndü.[19] Nikephoros, Herakleios’un sonradan Eudokia’yı nişanlandığı Göktürk hükümdarına göndermek üzere Konstantinopolis’ten yola çıkardığını kaydeder. Hükümdarın öldürüldüğü haberi gelince onu geri çağırdı.[20] Tiflis önündeki sahne, kaynakların anlattığı, bir Roma imparatoru ile bir Göktürk hükümdarı arasındaki ilk yüz yüze buluşmadır.

Notlar

  1. ^ a b c d e f g h i j Theophanes the Confessor; Scott 1997, p. 447
  2. ^ a b Nikephoros; Mango 1990, p. 55–57
  3. ^ Theophanes the Confessor; Scott 1997, p. 446
  4. ^ a b c d e Nikephoros; Mango 1990, p. 55
  5. ^ a b c Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 87
  6. ^ a b Scott 1997, p. 448
  7. ^ a b c d e f Nikephoros; Mango 1990, p. 57
  8. ^ Mango 1990, p. 180
  9. ^ a b Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 85
  10. ^ Dowsett 1961, p. 85
  11. ^ a b c Yavuz 2025, p. 368
  12. ^ a b c d Yavuz 2025, p. 370
  13. ^ Yavuz 2025, p. 368–370
  14. ^ a b c Dowsett 1961, p. 83
  15. ^ Sinor 1990, p. 308,309
  16. ^ Mango 1990, p. 181
  17. ^ Howard-Johnston 1999, p. 187–188
  18. ^ Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 83
  19. ^ Theophanes the Confessor; Scott 1997, p. 448
  20. ^ Nikephoros; Mango 1990, p. 67

Kaynaklar

Literatür

  • Cyril Mango, Roger Scott (trans.), The Chronicle of Theophanes Confessor: Byzantine and Near Eastern History AD 284–813 (1997)
  • Cyril Mango (ed., trans.), Nikephoros, Patriarch of Constantinople: Short History (1990)
  • Charles J. F. Dowsett (trans.), The History of the Caucasian Albanians by Movsēs Dasxuranci (1961)
  • R. W. Thomson (trans.), James Howard-Johnston (commentary), The Armenian History attributed to Sebeos (1999)
  • Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)
  • Denis Sinor (ed.), The Cambridge History of Early Inner Asia (1990)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler4

Savaşlar
The Caucasus campaign, 627–629
Muharebeler ve olaylar
Siege of Tiflis (627–629)
Kurumlar ve Unvanlar
Diplomacy of the Steppe Empires
Kaynaklar
Nikephoros

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Meeting of Heraclius and Ziebel (627).” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/events/meeting-of-heraclius-and-ziebel-627/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026