Gürcistan’ın büyük ticaret şehri Tiflis, Kafkasya seferinde kuzeyden gelen Göktürk ordusu tarafından iki kez kuşatıldı.[1] İmparator Herakleios ilk kuşatmada müttefikine katıldı ve kuşatma kaldırıldı.[2] Şehir halkı surun üstünde bir karikatürle Göktürk hükümdarıyla alay etti. İki kral intikam yemini etti.[3] İkinci kuşatmada kuzey ordusu şehri hücumla aldı. Şehrin yöneticilerini öldürdü.[4] Gürcü vakayinamesi olayı başka türlü anlatır. Ona göre şehri Herakleios, hisarı ise bir Göktürk komutanı aldı.[5]

İlk kuşatma

Kuzey ordusu Hazar Kapıları’nı zorlayıp Partav halkını dağıttıktan sonra Gürcistan üzerine yürüdü. Tiflis’i, “lüks içindeki, zengin, ünlü ve büyük ticaret şehrini” kuşattı.[6] İmparator durumu duydu. Bütün kuvvetlerini toplayıp müttefikinin yanına geldi.[6] İki hükümdarın buluşması kasabanın önünde, İranlıların gözü önünde gerçekleşti.[7] Modern bir anlatıma göre Bizans askerleri geldiğinde Göktürkler Tiflis’i zaten kuşatıyordu. Şehrin İranlı önderleri taraf değiştirmeyi reddetti.[8]

Hüsrev II buluşmayı duyunca generali Sahraplakan’ı, saray muhafızlarından seçilmiş bin atlıyla şehri savunmaya gönderdi.[6] Bu destek kasaba halkına cesaret verdi.[6] Kuşatanlar kasabayı dört tekerlekli mancınıklarla ve Romalı mühendislerin yaptığı başka makinelerle çevirdi. Makineler surlara büyük kayalar fırlatıyordu.[6] Kuşatanlar ayrıca büyük derileri taş ve kumla doldurdu, Kur Nehri’nin surlara karşı taşmasını sağladı.[6] Savunanlar her gediği onardı.[6] Bizans kuşatma makinelerinin Göktürk süvarisinin hareketliliğiyle birleştiği söylenir. Börü Şad’ın komutasında Orta Asya’dan yaklaşık kırk bin savaşçı vardı.[8]

Ordular yıprandı. Piyadelerinden az sayıda olmayan kişi düştü.[6] Herakleios müttefikine, o yıl için ordusuyla birlikte evine dönmesini söyledi, çünkü serin bir iklimde yetişen biri Asorestan’ın yazına dayanamazdı. Sıcak aylar geçtiğinde geri gelecekti.[3] Modern bir anlatıma göre kuşatma iki ay sürdü ve Börü Şad bir İran karşı saldırısını püskürttü. Sonra yabgu, yeğenini on binlerce adamla şehrin önünde bırakıp Suyab’a döndü.[9]

Kağanın karikatürü

Kasaba halkı kuşatanların bitkin düştüğünü gördü. Büyük bir kabak getirip üzerine Hunların kralının resmini çizdi. Ermeni metni onu böyle anar. Resim bir arşın eninde, bir arşın boyundaydı.[3] Kimsenin göremediği kirpiklerin yerine ince bir çizgi çektiler. Sakalı utanç verici biçimde çıplak bıraktılar. Burun deliklerini bir karış genişliğinde yapıp altına bıyık olarak birkaç tüy koydular.[3] Kabağı surun üstüne yerleştirdiler. Orduları, imparatorlarına ve krallarına bakmaya ve ona tapmaya çağırdılar, çünkü bu Jebu Xak’an idi.[3] Sonra kabağa bir mızrak sapladılar. Öteki krala da iğrenç bir lûti dediler.[3] İki kral, o krallıktan tek bir canın bile sağ bırakılmayacağına yemin etti. Sonra geri çekildiler.[3]

İkinci kuşatma

Bir yıl sonra kuzeyden gelen ordu ikinci kez saldırdı.[10][11] Hükümdar oğlu Šat ile geldi. Gözünü, artık cesur savunucuları kalmamış Gürcistan’a ve Tiflis’e dikti.[10] Şehir halkı iki ay boyunca karşılık verdi.[10] Sonra kuşatanlar kılıçlarını kaldırıp surlara hücum etti. Birbirlerinin sırtına öyle çok sayıda çıktılar ki surların üstüne ulaştılar.[10] Savunanlar siperlerden çekildi. Katliam, şehirde sağ kimse kalmayıncaya kadar sürdü.[4]

Kralın önüne iki prens esir getirildi: İranlı vali ile yerli bir Gürcü.[12] Kralın resmini kör olarak tasvir ettikleri için gözlerini oydurdu.[12] Onları boğdurup derilerini yüzdürdü. Samanla doldurulan deriler surun tepesine asıldı.[12] Ordu hazineyi hükümdarın önüne yığdı. Hükümdar hazineyi memleketine götürdü, kuvvetlerini Šat’a bıraktı.[12] Albanya soylularının, kendisine bağlı olup kentlerini, kalelerini ve pazarlarını teslim etmeleri hâlinde esirgenmesini emretti.[12]

Modern bir anlatıma göre yabgu, Herakleios’un Ninova zaferinden cesaret alarak Kafkasya’ya döndü. Börü Şad ile Tiflis’i aldı ve şehri yağmalattı.[9] Aynı anlatıma göre Göktürkler surlara birbirlerinin omuzlarına çıkarak hücum etti. Bu, göçebe bir ordunun surlu bir şehri alabildiğini gösterir.[9] Hükümdar yağmadan sonra generallerine, oğlunu kabul edip boyun eğen soyluları ve yöneticileri esirgemelerini söyledi.[13]

Gürcü anlatımı

Gürcü vakayinamesi Kartlis Tskhovreba kuşatmayı kendine özgü bir biçimde anlatır. Kuşatmanın kaldırıldığından söz etmez.[14] Vakayinameye göre Herakleios “batının Türklerini” getirdi ve Haç’ın tahtasını geri almak için sayısız bir orduyla İran üzerine yürüdü.[15] Kartli prensi Stephanos İranlılara karşı ayaklanmadı. Kentlerini tahkim edip Tiflis’i elinde tuttu.[15] Her gün çıkışlar yaptı ve bunlardan birinde düştü. İmparator Tiflis’i aldı.[16]

Hisarın komutanı hâlâ direniyordu. Surdan, imparatorun keçi sakalı taşıdığını seslendi.[17] Herakleios, Daniel kitabında batının keçisinin doğunun koçunun boynuzlarını kıracağını okudu. Memnun oldu.[17] Tiflis’i eski kralların bir soyundan gelen Adarnase’ye verdi ve onu Kartli prensi yaptı. Hisarı almak üzere Jibghu adlı bir eristavi bıraktı.[17] İmparator yoluna devam ederken Jibghu hisarı birkaç gün içinde aldı.[18] İmparatorun hoşuna giden sözler için komutanın ağzını altınla doldurdu. Sonra küstahlığı yüzünden komutanın derisini yüzdürüp deriyi Herakleios’a gönderdi.[18] Bazı araştırmacılar Jibghu’yu, Herakleios ile Tiflis surlarının altında buluşan Hazar prensi Ziebel sayar.[19]

Tarih

Theophanes’e güvenilirse Tiflis önündeki buluşma, dolayısıyla ilk kuşatma 626’da gerçekleşti.[20] Başkaları Derbent üzerinden istilayı 627’ye tarihler.[21] Ermeni tarihi bunu Hüsrev’in otuz sekizinci yılına, yani 628’e yerleştirir.[22] Bazı araştırmacılara göre ikinci kuşatma, Şubat 628’de II. Kavadh’ın tahta çıkışından kısa süre sonra gerçekleşti.[23] Başkalarına göre büyük olasılıkla 629 baharında, yani ilk kuşatmadan bir yıl sonra gerçekleşti.[11]

Sonuçları

Šat’ın ordusu Tiflis’ten Albanya’ya geçti. Orada katolikos ve soylular onunla anlaşmaya vardı.[24] Ordugâh halkı, Tiflis yağmasında ele geçirilen gümüş kadehlerden ve altın işlemeli kupalardan içti.[25] Şehrin düşüşü Göktürk gücünün Kafkasya’daki zirvesiydi. Bu güç kısa süre sonra Sevan Gölü Savaşı ve kuzey hükümdarının ölümüyle sona erdi.

Notlar

  1. ^ Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 85, 94
  2. ^ Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 85–86
  3. ^ a b c d e f g Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 86
  4. ^ a b Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 94–95
  5. ^ Kartlis Tskhovreba; Brosset 1849, p. 226–228
  6. ^ a b c d e f g h Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 85
  7. ^ Theophanes the Confessor; Scott 1997, p. 447
  8. ^ a b Yavuz 2025, p. 368
  9. ^ a b c Yavuz 2025, p. 370
  10. ^ a b c d Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 94
  11. ^ a b Dowsett 1961, p. 94
  12. ^ a b c d e Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 95
  13. ^ Yavuz 2025, p. 370–371
  14. ^ Dowsett 1961, p. 86
  15. ^ a b Kartlis Tskhovreba; Brosset 1849, p. 225
  16. ^ Kartlis Tskhovreba; Brosset 1849, p. 225–226
  17. ^ a b c Kartlis Tskhovreba; Brosset 1849, p. 226
  18. ^ a b Kartlis Tskhovreba; Brosset 1849, p. 228
  19. ^ Brosset 1849, p. 226
  20. ^ Mango 1990, p. 181
  21. ^ Howard-Johnston 1999, p. 187–188
  22. ^ Dowsett 1961, p. 83
  23. ^ Chavannes 1903, p. 254
  24. ^ Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 95–100
  25. ^ Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 99

Kaynaklar

Literatür

  • Charles J. F. Dowsett (trans.), The History of the Caucasian Albanians by Movsēs Dasxuranci (1961)
  • Cyril Mango, Roger Scott (trans.), The Chronicle of Theophanes Confessor: Byzantine and Near Eastern History AD 284–813 (1997)
  • Cyril Mango (ed., trans.), Nikephoros, Patriarch of Constantinople: Short History (1990)
  • Marie-Félicité Brosset (trans.), Histoire de la Géorgie depuis l'antiquité jusqu'au XIXe siècle, vol. I (1849)
  • Édouard Chavannes, Documents sur les Tou-Kiue (Turcs) occidentaux (1903)
  • R. W. Thomson (trans.), James Howard-Johnston (commentary), The Armenian History attributed to Sebeos (1999)
  • Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler5

Savaşlar
The Caucasus campaign, 627–629
Muharebeler ve olaylar
Battle of Lake Sevan (629–630) · Meeting of Heraclius and Ziebel (627)
Yerler
Tiflis
Kurumlar ve Unvanlar
Warfare of the Steppe Empires

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Siege of Tiflis (627–629).” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/events/siege-of-tiflis-627/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026