Heng'an

Heng’an, 恒安, Sui ile Tang’ın kuzey sınırında bir garnizon kasabasıydı.^[1] Çin tarihlerinde Göktürklerle bağlantılı olarak üç kez geçer. Önce bir Sui yenilgisinin sahnesidir. Sonra Göktürk desteğiyle onu elinde tutan bir savaş ağasının sığınağıdır. Son olarak Tang’ın 629 taarruzunun yollarından biridir.^[2]

Han Hong’un yenilgisi

599’da Sui, Yami Kağan’ı sınırın içine yerleştirdi ve onu batı kağanı Tarduş’a karşı korumak için asker koydu.^[3] Daizhou komutanı Han Hong, on bin yaya ve atlıyla Heng’an’ı elinde tuttu.^[3] Tarduş yüz bin atlıyla geldi. Han Hong’un ordusu ağır bir yenilgiye uğradı.^[3]

Sui Shu yenilgiyi Renshou’nun birinci yılının, yani 601’in altında anlatır.^[4] Han Hong, Heng’an’da düşman tarafından yenildi ve halk sınıfına indirildi.^[4] Bei Shi cümleyi tekrarlar.^[5] Zizhi tongjian yenilgiyi iki kez verir, bir kez 599’un altında, bir kez de 601’in birinci ayının altında. İkinci kayıtta Tarduş, o sırada Bujia Kağan olarak, sınıra akın etti ve Han Hong’u Heng’an’da yendi.^[6]

Yuan Junzhang’ın üssü (623–627)

623’te Göktürkler ve savaş ağası Yuan Junzhang Mayi’yi aldı. Kenti Tang adına elinde tutan Gao Manzheng öldürüldü.^[7] Yuan Junzhang bunun üzerine Heng’an’ı elinde tutmak için geri çekildi.^[8] Adamları Çinliydi. Birçoğu onu bırakıp Tang’a geçti.^[8] Kendisi de Tang’a boyun eğdi. Saray ona güvencesi olarak altın bir belge gönderdi.^[8]

İlig Kağan onu geri kazanmak için haber gönderince, Heng’anlı Guo Ziwei adında bir adam Göktürklerin yanında yer aldı.^[8] Guo Ziwei, Heng’an’ın arazisinin zor ve surlarının sağlam olduğunu söyledi. Göktürklerin güçlerinin doruğunda olduğunu, Yuan Junzhang’ın onlara dayanıp işlerin nasıl döneceğini beklemesi gerektiğini de söyledi.^[8] Yuan Junzhang Tang elçisini yakalayıp Göktürklere gönderdi. Onlarla birlikte birkaç kez akın etti.^[8] 627’nin beşinci ayında İlig’in yönetiminin karışık olduğunu görerek Tang’a kesin olarak teslim oldu.^[8]

629-630 savaşı

629’da Tang, Li Jing komutasında altı kolu İlig’e karşı doğu kağanlığına son veren taarruzda gönderdi.^[9] Bunlardan biri, Wei Xiaojie komutasında, Heng’an yolundan yürüdü.^[10] 630’da İlig’in devletinin yıkılmasından sonra Tang, Dingxiang ile Heng’an topraklarını geri aldı ve sınırı büyük çöle kadar öteye taşıdı.^[11] Cefu yuangui adı bu cümlede 常安 diye yazar.^[12]