Dingxiang

Dingxiang, 定襄, Çin’in kuzey sınırında bir kasaba ve idari bölgeydi (komutanlık).^[1] Sui, kasabayı 600’de bir Göktürk kağanı için kurdu.^[2] 620’den itibaren kasaba, Göktürk koruması altında sürgündeki bir Sui yönetiminin merkeziydi.^[3] 630’da Tang, doğu kağanlığına karşı son seferine kasabaya yaptığı bir gece baskınıyla başladı.^[4]

Sui sınırı

600’de Sui imparatoru, Jinhe ile Dingxiang adlı iki kasabayı Yami Kağan için kurmak üzere Zhao Zhongqing’i gönderdi. Sui, Yami’ye Qimin Kağan diyordu.^[2] Sui Shu’nun Pei Ju biyografisi, Tarduş’a karşı bir seferde Dingxiang yolunu anar.^[5] Shi Wansui, Pei Ju’yu kurmay başkanı olarak yanına alıp bu yoldan çıktı. Tarduş’u sınırın ötesinde bozguna uğrattı.^[5] Sui Shu’nun Göktürk bölümü ise Shi Wansui’nin Shuozhou’dan yola çıktığını söyler.^[6]

607’de, Zizhi tongjian’a göre imparator Yangdi Yulin’deydi. Dingxiang idari bölgesinin valisi Zhou Fashang onun gezici sarayına geldi.^[7] İmparator dönerken Yami onu sınırın içinde Dingxiang’a kadar uğurladı.^[6] Orada bir ferman kağanı kendi ülkesine geri gönderdi.^[6]

Sürgündeki Sui yönetimi

Sui Shu’ya göre Sui’nin sonundaki karışıklıkta sayısız Çinli Göktürklere geçti. Göktürkler, Çin’i gölgede bırakacak kadar güçlendi.^[6] İmparator Yangdi’nin eşi İmparatoriçe Xiao’yu getirip Dingxiang’a yerleştirdiler.^[6] Jiu Tang Shu bunu 620’nin ikinci ayına tarihler.^[3] İmparatoriçe ile Yangdi’nin torunu Yang Zhengdao, isyancı Dou Jiande’nin eline düşmüştü.^[8] Çula Kağan onları ordugâhına getirtti ve Zhengdao’yu Sui Prensi yaptı.^[3]

Göktürklerin arasında yaşayan Çinliler Zhengdao’nun yönetimine verildi.^[3] Sui takvimini korudular ve kendi görevlileri vardı. On bin kişi Dingxiang kasabasında yaşıyordu.^[3] Tongdian aynı anlatımı verir ve on binden fazla sayar.^[9]

630 gece baskını

629’da Tang, İlig Kağan’a karşı Li Jing’i Dingxiang yolundan gönderdi. Bu, doğu kağanlığına son veren savaştı.^[3] Xin Tang Shu toplam altı kol sayar: yüz binden fazla adam, hepsi Li Jing’in komutası altında.^[10] 630’un ilk ayında Li Jing, Mayi’den üç bin seçme atlıyla geldi. Eyang sırtı’nda ordugâh kurdu ve geceleyin Dingxiang’ın üstüne yürüdü.^[4]

İlig onu beklememişti. İlig, Tang bütün gücüyle gelmedikçe Li Jing’in tek bir orduyla bu kadar uzağa gelmeye cesaret edemeyeceğini söyledi.^[4] Ordugâhını Qikou’ya taşıdı.^[3] Hu şefi Kang Sumi Tang’a geçti ve İmparatoriçe Xiao ile Yang Zhengdao’yu da yanında götürdü.^[3] İkinci ayda Li Jing İlig’in devletini yıktı. Tang, Dingxiang ve Heng’an topraklarını geri aldı ve sınırı büyük çöle kadar ilerletti.^[9]

Fetihten sonra

İlig’in eski toprakları bölüşülünce Tang, sol için bir Dingxiang komutanlığı, sağ için bir Yunzhong komutanlığı kurdu. Bunlar İlig’in halkını yönetecekti.^[3] Bu komutanlıklar gevşek dizgin vilayetlerinden sayılır. 641’de, Xin Tang Shu’ya göre, Aşina Simo Sarı Irmak’ı geçti. Eski Dingxiang kasabasında merkezini kurdu.^[10]

Konum

Bazı araştırmacılar Dingxiang’ı Shanxi’deki Pinglu’nun kuzeybatısına yerleştirir.^[11] Aynı çeviride anılan bir şerh, eski Dingxiang kasabasını Mayi’nin üç yüz li kuzeyine koyar.^[12] 600’de kurulan kasabanın, sürgündeki yönetimin merkezinin ve 641’deki eski kasabanın tek bir yerde olup olmadığını tarihler söylemez.^[13]