Murong

Rouran çağı Göktürk çağı Uygur çağı Kırgız çağı

Rouran Birinci Göktürk Tang İkinci Göktürk Uygur Kırgız Hunlar Batı Göktürk Türgiş Karluk Hazar

Rouran 400–554
Birinci Göktürk 552–630
Tang 630–682
İkinci Göktürk 682–744
Uygur 744–840
Kırgız 840–924
Hunlar 370–469
Batı Göktürk 552–659
Türgiş 699–766
Karluk 766–800
Hazar 650–969

Murong, Tanshihuai’nin konfederasyonu dağıldığında ortaya çıkan hanedanlardan biriydi. Bu hanedanlar içinde en hızlı ve en uzağa yükselen Murong oldu. Dördüncü yüzyılda Liao ülkesini aldılar, Buyeo’yu yıktılar ve Goguryeo’nun başkentini yağmaladılar. Ayrıca Yan adlı bir dizi devlet olarak Kuzey Çin’i yönettiler. Aynı hanedanın bir kolu batıya gitti ve Koko Nor’daki Tuyuhun oldu.

Wei Shu anlatımı

Murong’u kaydeden bölüm, onların kendi bölümü değildir. Wei Shu, Murong’u düşmanları Yuwen’in tarafından ele alır. Metnin anlattığı, Murong Hui ile oğullarının Yuwen’e uğrattığı bir dizi yenilgidir.^[1] Yuwen reisi kardeşi Quyun’u Murong Hui’nin üzerine gönderdi. Hui, Quyun’u yendi. Reis bu kez Suyan komutasında ayrı bir birlik gönderdi. Birlik Jicheng’de Hui’ye karşı çıktı ve Hui onu da yendi.^[1] Sonraki bir Yuwen reisi olan Xunniyan, Jicheng üzerine kendisi yürüdü. Önce Hui’nin oğlu Han’ı ele geçirmeye karar verdi, çünkü tehlikeli olanın Han olduğu düşünülüyordu. Han bunu duydu. Duan elçisi kılığına girmiş bir adam gönderip Xunniyan’a şunu söyletti: Han uzun zamandır baş belasıdır, gerçekten de hesaplaşılması gerekir, Xunniyan çabuk gelmelidir. Sonra yol üzerine bir pusu kurdu. Xunniyan mesaja inandı. Korumasız ve hızla yürüyüp pusuya düştü ve orada yakalandı. Han babasına haber gönderdi. Hui şafakta elindeki her şeyle yetişti. Xunniyan’ın adamları dağıldı ve ordugâhları ateşe verildi. Xunniyan tek bir atla geri kaçtı, Han da bütün orduyu esir aldı.^[1]

Bu bölüm bir komşunun bölümüdür. Dördüncü yüzyılın başında Murong’un Liao sınırının en güçlü hanedanı olduğunu gösterir. Murong yalnızca süvariyle değil, istihbaratla da kazanıyordu.

Jin Shu

Jin Shu, Murong’u ayrıntılı olarak kaydeder: Yan devletlerini, Buyeo’yu yok eden seferi, 342’de Goguryeo başkentinin yağmalanmasını ve Kuzey Çin’deki uzun hâkimiyeti.^[2] Olayların bu özeti, Jin Shu üzerine yapılan modern araştırmayı izler.^[2] Göktürk bölümlerinde ise Murong, bir soyağacındaki addan ibarettir. Wei Shu onları kendi taraflarından değil, Yuwen tarafından görür.

Kağanlıklara uzanan üç iplik

Murong’dan kağanlıkların tarihine üç iplik uzanır.

Birinci iplik unvandır. Kağan sözcüğü ilk kez üçüncü yüzyılda Siyenpi grupları arasında kayıtlıdır. Tuyuhun hükümdarı onu dördüncü yüzyılın başında kullanır. Bu, Rouran kurucusunun unvanı almasından bir buçuk yüzyıl, Bumin’den ise iki yüzyıl öncedir.^[3]

Bu erken tarihleme tartışmalıdır. Song Shu’ya göre Murong Hui’nin bir elçisi, Hui’nin ağabeyi Tuyuhun’a batıya yürüyüşünden dönmesini isterken ona kağan diye hitap etti.^[4]^[5] Bazı araştırmacılar bunu Song dönemine ait bir anlatı sayar: Song çağı, Tuyuhun’un kurucusuna kendi zamanının en yüksek unvanını vermiştir.^[6] Jin Shu, 269’dan 333’e kadar yaşamış Murong Hui’yi 307’den itibaren Siyenpilerin Büyük Şanyusu olarak adlandırır.^[7]^[8] Aynı unvanı 334’te oğlu Huang’a da verir ve ikisine de hiçbir yerde kağan demez.^[7]^[9] Onlara göre unvan Tuyuhun arasında ancak Shulohan ile görünür. Jin Shu ona Moyin Kağan adını verir, Song Shu ise tahta çıkışını Yixi döneminin başına, 405’e yerleştirir.^[7]^[10]^[11] Beishi, kendine kağan diyen ilk Tuyuhun hükümdarı olarak, saltanatı 525’ten sonra başlayan Kualü’yü gösterir.^[12]^[13]

İkinci iplik Kore’dir. Murong seferleri Buyeo’yu bir güç olarak sona erdirdi. Goguryeo’nun dördüncü yüzyılın ortasını yeniden toparlanarak geçirmesinin nedeni de bu seferlerdir. Göktürklerin sonradan yan cephesinde bulduğu doğudaki komşuyu bir Siyenpi hanedanı biçimlendirmişti.

Üçüncü iplik bir örüntüdür. Bir bozkır hanedanı, Çin sınırındaki bir eyaleti aldı. Orayı Çin makamları ve bir Çin hanedan adıyla yönetti ve özümsendi. Tuobalar bunu Kuzey Wei olarak daha eksiksiz yaptı. Aşinaların 552’de muhatap olduğu devletler onun halefleriydi.