Goguryeo

Rouran çağı Göktürk çağı Uygur çağı Kırgız çağı

Rouran Birinci Göktürk Tang İkinci Göktürk Uygur Kırgız Hunlar Batı Göktürk Türgiş Karluk Hazar

Rouran 400–554
Birinci Göktürk 552–630
Tang 630–682
İkinci Göktürk 682–744
Uygur 744–840
Kırgız 840–924
Hunlar 370–469
Batı Göktürk 552–659
Türgiş 699–766
Karluk 766–800
Hazar 650–969

Goguryeo, Kore yarımadasının kuzey yarısına ve güney Mançurya’daki Liao ülkesine hâkimdi. Siyenpilerden Göktürklere kadar bozkırdaki her gücün doğu komşusuydu. Çin’le savaşları, ilk kağanlık yüzyılında doğu sınırının neden öyle göründüğünü açıklar.

Bozkır dünyasının doğu ucu

Bir Kore kaynağı, 551’de on bin Göktürk’ün Goguryeo sınırındaki kasabaları kuşattığını bildirir. Kıtanlar ile Tatabılar hem krallığın hem kağanlığın tebaasıydı ve ikisi arasında tampon görevi görüyordu. Bu aralıkta Kıtanlar iki yüzyıl boyunca taraf değiştirip durdu.

Kurucuların cenazesine gün doğusu yönünden yas tutmaya gelenler arasında Kül Tegin yazıtı Bökli adını verdiği bir halkı sayar.^[1] En yaygın özdeşleştirme bunları Goguryeo ile eşler. Yazıt başka bir yerde, Göktürklerin Çin imparatoru adına doğuya, Bökli kağanına kadar sefer yaptığını söyler.^[1] Özdeşleştirme bir yorumdur, metin onu söylemez.

Sui ve Tang seferleri

Sui, Goguryeo’ya karşı savaşlarda kendini yıktı. İmparatorluk 612 ile 614 arasında ona karşı dört sefer gönderdi, taşıyamayacağı bir ölçekte. Hanedanı sona erdiren ayaklanmalar, bu seferlerin yol açtığı bitkinlikte başladı. 615’teki Yanmen kuşatması, bu seferlerin sonuncusundan bir yıl sonra geldi. Sui Shu, ikisini birlikte sonun başlangıcı olarak anar.^[2]

Tang aynı savaşı sürdürdü, ama önce o da başarılı olamadı. 645 seferi Anshi surları önünde başarısızlığa uğradı. Goguryeo ancak 668’de yıkıldı. Bunu, güneydeki Kore krallığı Silla ile birlikte hareket eden bir Tang ordusu yaptı. Yarımadayı ise sonra Silla kendine aldı.

Sınır sorununun doğu yarısı

Çin’in Kore’deki çabası, Sui ve Tang’ın bozkırla ilişkilerini biçimlendiren sınır sorununun öteki yarısıydı. Liao’ya dört ordu harcayan bir hanedanın Ordos için daha az ordusu kalır. Modern anlatımlar, hem Sui’nin çöküşünü hem de Tang’ın bozkırı garnizonlarla değil Aşina bağlıları eliyle yönetmeye razı oluşunu aynı açıklamanın parçaları sayar.