Tola

Tola, Orta Moğolistan’da Orhun’un doğusunda akar. İki ırmak birlikte, bir kağanın kağan olabilmesi için elinde tutması gereken toprağı belirler. İkinci kağanlığın anıtları her iki ırmağın kıyısındadır.

İkinci kağanlığın iki olayı Tola’da yaşandı. Tonyukuk kendi yazıtında Kök Öng’ü geçtiğini ve Oğuzları Tola’da yendiğini söyler. Üçe karşı iki bin kişiyle savaştı.^[1] 716’da Kapgan Kağan, Tola’da Bayırkulara karşı zafer kazandı. Eve dönerken dikkatsizdi ve düzenini korumadan at sürüyordu. Geride kalmış biri onu bir söğüt korusunda başını keserek öldürdü.^[2]

Uygurların Tariat yazıtı, sekiz kollu Selenga ve Orhun’la birlikte Tuγla adlı bir ırmağı kağanın kendi ülkesinin suları arasında anar.^[3] Tuγla biçimi Tola olarak anlaşılır.

Notlar

^ Tonyukuk inscription; Tekin 1968, p. 285
^ Jiu Tangshu (Old Book of Tang), juan 194
^ Şen 2008, p. 102–103

Kaynaklar

Tonyukuk inscription
Jiu Tangshu (Old Book of Tang), juan 194

Literatür

Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)
Talât Tekin, A Grammar of Orkhon Turkic (1968)
Serkan Şen, Taryat yazıtının batı yüzünde mGLi ve mGL işaretleriyle yazılan sözcük nasıl okunup anlaşılmalı? (2008)