Gepidler

Rouran çağı Göktürk çağı Uygur çağı Kırgız çağı

Rouran Birinci Göktürk Tang İkinci Göktürk Uygur Kırgız Hunlar Batı Göktürk Türgiş Karluk Hazar

Rouran 400–554
Birinci Göktürk 552–630
Tang 630–682
İkinci Göktürk 682–744
Uygur 744–840
Kırgız 840–924
Hunlar 370–469
Batı Göktürk 552–659
Türgiş 699–766
Karluk 766–800
Hazar 650–969

Gepidler bir Germen halkıydı. Jordanes onları Gotların soydaşı sayar. Onun anlatısında Gepidler, Gotları Scandza’dan getiren üç geminin en yavaşından geldi ve adlarını yavaşlık anlamına gelen bir sözcükten aldı.^[1]

Attila döneminde Gepid kralı Ardaric, 451’de Catalaunum Ovası’nda Hun ordusundaki sayısız Gepid birliğini yönetti. Attila, bağlılıkları yüzünden onu ve Doğu Gotu Valamir’i öteki bütün krallarının üstünde tuttu.^[2] Jordanes’in yazdığına göre savaştan önceki gece Hunlar için savaşan Gepidler ile Romalılar için savaşan Franklar karanlıkta karşılaştı. 15.000 kişi öldü.^[3]

Attila’nın ölümünden sonra Ardaric, oğullarına karşı ilk ayaklanan oldu. Gepidler 454’teki Nedao Savaşı’nda, Hun egemenliğine orta Tuna’da son veren bir zafer kazandı.^[4] Hunların yurtlarını ve bütün Dacia’yı aldılar. Roma’dan yalnızca barış ve yıllık bir armağan istediler. Bu armağanı Jordanes’in günlerinde de almaya devam ediyorlardı.^[5] 567 ve 568’de Lombardlarla müttefik olan Avarlar, Gepidleri Pannonia’dan çıkardı.^[6]

Gepidlerin Tisza kıyısındaki ve Slavonya’daki altıncı yüzyıl mezarlıkları, Hun çağından bir âdeti gösterir. Bu mezarlıklardan çıkan kafataslarının 39’u, bebeklik çağında başın bağlanmasıyla biçimi bozulmuştur, kadınlarda da erkeklerde de. Kis-Zombor’da 63 kafatasının 21’inde bu bozulma vardır.^[7] Gepidler bu âdeti Hunlardan çok sonra, altıncı yüzyıla kadar sürdürdü. Âdet, onların tebaası oldukları Hunlardan alınmış sayılır.^[8]

Notlar

^ Jordanes; Mierow 1915, § 94–95, p. 78–79
^ Jordanes; Mierow 1915, § 199, p. 107
^ Jordanes; Mierow 1915, § 217, p. 112
^ Jordanes; Mierow 1915, § 260–262, p. 125–126
^ Jordanes; Mierow 1915, § 264, p. 126–127
^ Golden 1992, p. 111
^ Werner 1956, p. 15
^ Werner 1956, p. 17

Kaynaklar

Jordanes (after Priscus and Ammianus Marcellinus)

Literatür

Charles Christopher Mierow, The Gothic History of Jordanes in English Version, with an Introduction and a Commentary (1915)
E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)
Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
Joachim Werner, Beiträge zur Archäologie des Attila-Reiches (1956)