579’da İmparator Tiberios, Konstantinopolis’teki bir Avar elçiliğine Göktürklerin Kırım’ın güneybatı kıyısındaki Roma şehri Kherson’da ordugâh kurduğunu söyledi.[1][2] Bunu Avarların Tuna’yı geçmesini önlemek için söyledi.[1] Bir kurama göre Göktürkler 576’da Bosporos’u aldıktan kısa süre sonra Khersonesos’u kuşattı. Böylece ülkelerinin batı sınırına ulaşmış olurlar.[3] Menandros’un anlatısında Avar elçisi, imparatorun hikâyeyi bilerek kurduğunu hemen anladı.[1]

Avar elçiliği

O yıl Avar kağanı Baian, Sava üzerinde bir köprü kuruyordu.[4][5] Elçileri Tiberios’tan, Slavlara karşı Tuna’yı geçecek bir Avar ordusu için gemi hazırlamasını istedi.[1] Tiberios kağanın Sirmium’u kesmek istediğini gördü. Ona karşı koyacak ordusu yoktu, çünkü bütün birlikleri Ermenistan’da ve Mezopotamya’da Perslerle savaşıyordu.[1] Slavlara saldırıyı onaylıyormuş gibi yaptı. Ama zaman uygun değildi, dedi, “çünkü Türkler Kherson’da ordugâh kurmuştu ve Avarlar Tuna’yı geçerse bunu hemen duyarlardı”.[1] Göktürklerin nereye saldırmak istediğini öğrenip kağana bildireceğine söz verdi.[1]

Avar elçisi, imparatorun Avarları Göktürk korkusuyla amaçlarından caydırmayı umduğunu anladı.[1] Onaylıyormuş gibi göründü ve meseleyi kağana bildirmeyi kabul etti.[1] Eve dönerken Illyricum’u yağmalayan Slavlar tarafından öldürüldü.[1]

Yorumlar

Menandros, Göktürklerin Kherson önünde bulunduğunu ne doğrular ne yalanlar.[6] Üç yorum vardır. Birincisi imparatorun sözlerini, 579 ortasında Göktürklerin bütün Kırım’ı kapladığının kanıtı sayar.[7] İkincisi Bosporos’un Göktürklere ancak 579 dolaylarında düştüğünü söyler.[8] Üçüncüsü, Göktürklerin 576’dan kısa süre sonra saldırıya katılıp eski Yunan kale şehri Khersonesos’u kuşattığını söyler.[3] Ona göre Göktürkler Kırım’ı, Roma davranışına karşı bir ceza olarak ve Avar yayılmasını önlemek için işgal altında tuttu.[3] Yarımadanın kuşatılması ve işgali 598’e kadar sürdü.[9] Aynı anlatım Kherson’u Göktürk kağanlığının Kırım’daki en uzak noktası sayar.[10]

Valentinos üç yıl önce Kherson üzerinden denizle Göktürklere gitmişti.[11] Bu olay, Menandros’un anlattığı Göktürklerin Avrupa’ya yayılmasının son yıllarına aittir. Menandros’un parçalarında 579 Göktürkleri yalnızca, imparatorun Avarlara karşı kullandığı bir ad olarak görünür.

Notlar

  1. ^ a b c d e f g h i j Menander Protector; Blockley 1985, fr. 25.2
  2. ^ Blockley 1985, p. 275
  3. ^ a b c Yavuz 2025, p. 321
  4. ^ Menander Protector; Blockley 1985, fr. 25.1–25.2
  5. ^ Blockley 1985, p. 283
  6. ^ Menander Protector
  7. ^ Blockley 1985, p. 277–278
  8. ^ Golden 1992, p. 131
  9. ^ Yavuz 2025, p. 388
  10. ^ Yavuz 2025, p. 455
  11. ^ Menander Protector; Blockley 1985, fr. 19.1

Kaynaklar

Literatür

  • R. C. Blockley, The History of Menander the Guardsman: Introductory Essay, Text, Translation, and Historiographical Notes (1985)
  • Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
  • Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler6

Kişiler
Türk-shad
Savaşlar
The Göktürk–Rouran Wars
Muharebeler ve olaylar
Siege of Bosporos, 576
Yerler
Bosporos · Cherson
Halklar
Avars

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “The Göktürks before Cherson (579).” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/events/gokturks-before-cherson-579/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026