Mulai Dağı Muharebesi (553)

Woye sınır garnizonunun kuzeyindeki Mulai Dağı’nda Issık Kağan Rouranları bir kez daha bozguna uğrattı.^[1] Karşısındaki düşman Dengshuzi’ydi. 552’deki Rouran yenilgisinden sağ kalanlar onu hükümdar yapmıştı.^[1] Muharebe artıklara son vermedi. Issık kısa süre sonra öldü. Artıkları kardeşi Mukan yok etti.^[1]

Arka plan

552’nin ilk ayında Bumin, Rouran ordusunu Huaihuang’ın kuzeyinde yok etti. Rouran kağanı Anagui kendini öldürdü.^[1] Anagui’nin oğlu Anluochen Kuzey Qi’ye kaçtı.^[1] Kalan Rouranlar, Anagui’nin amcası Dengshuzi’yi kendilerine hükümdar yaptı.^[1] Bumin İlig Kağan unvanını aldı.^[1] Öldüğünde yerine oğlu Keluo geçti ve Issık Kağan unvanını aldı.^[1]

Muharebe

Zhou Shu muharebeye tek bir cümle ayırır. Issık’ın “Dengshuzi’yi Woye’nin kuzeyinde, Mulai Dağı’nda bir kez daha bozguna uğrattığını” söyler.^[1] “Bir kez daha” sözü muharebeyi Bumin’in Huaihuang’ın kuzeyindeki zaferine bağlar. Cümle ne sayı, ne kayıp, ne de mevsim verir.^[1] Bei Shi bu cümleyi yineler ve dağın adını Lai Dağı diye yazar.^[2]

İki tarih de bir yıl vermez. Zhou Shu muharebeyi Issık’ın tahta çıkışından sonra ve 553’ün üçüncü ayındaki elçiliğinden önce anlatır.^[1] Zizhi tongjian onu 553 altına yazar.^[3] Bir anlatım 553’teki çarpışmaları yeni bir savaş olarak değil, Rouranların temizlenmesi olarak görür.^[4]

Dengzhu ve Dengshuzi

Zizhi tongjian aynı kayıtta Dengshuzi’nin yanına ikinci bir Rouran hükümdarı koyar. 553’te Qi, Dengzhu’yu ülkesine geri gönderdi. Dengzhu, Rouran kağanı Tiefa’nın babasıydı. Qi, Tiefa’nın ağabeyi Kuti’yi de gönderdi.^[3] Kıtanlar kısa süre sonra Tiefa’yı öldürdü ve halk Dengzhu’yu başa geçirdi.^[3] Dengzhu da kendi reisi Afuti tarafından öldürüldü ve halk Kuti’yi başa geçirdi.^[3] Kayıt sonra, “Rouranların ayrı bir kolunun” Anagui’nin amcası Deng Shuzi’yi kağan yaptığını söyler. Issık’ın onu Mulai Dağı’nda bozguna uğrattığını da belirtir.^[3] Dolayısıyla vakayiname, Dengzhu ile Dengshuzi’yi iki grubun başındaki iki adam olarak ele alır. İkisinin gerçekte iki kez yazılmış tek bir adam olup olmadığı kesinleşmiş değildir.

Sonrası

Wei imparatoru Fei’nin ikinci yılında, 553’ün üçüncü ayında Issık elçiler gönderdi. Elçiler elli bin at sundu.^[1] Zhou Shu hediyeyi Batı Wei’nin hükümdarlık yılına göre tarihler. Zizhi tongjian ise hediyeyi alan saray olarak Wei’yi anar.^[5]

Issık kısa süre sonra öldü. Ölmeden önce kendi oğlunu, sonraki İşbara Kağan’ı atladı. Küçük kardeşi Sijin’i halef yaptı ve Sijin Mukan Kağan olarak hüküm sürdü.^[2] Mukan, Dengshuzi’ye karşı bir ordu yürüttü ve onu yok etti.^[1] Dengshuzi, halkının artıklarıyla Batı Wei’e kaçtı.^[1] 555’te Batı Wei onu Mukan’ın elçilerine teslim etti. Dengshuzi, halkından üç bin kadarıyla birlikte Qingmen kapısı’nın dışında öldürüldü.^[6]

Rouran artıkları Issık’ın Mulai Dağı’ndaki zaferinden sağ çıktı. Kardeşi onlara son verdi, önce bozkırda, sonra bir Çin başkentinin kapısı önünde.