On yıla göre

Dünya kronolojisi

Bu sayfa, dünyanın üç bölgesinde aynı anda ne olduğunu gösterir. Her satır bir on yıldır. Birinci sütun bozkırı, ikincisi Çin ile Kore ve Tibet’i, üçüncüsü İran, Roma ve İran’ın yerini alan halifeliği tutar. Bozkırda bir şey olurken başka yerde neler olduğunu görmek için satırı yatay oku, tek bir bölgeyi izlemek için sütunu aşağı oku.

Bu sayfa ve menü Türkçedir. Maddelerin bir kısmı Türkçe okunabilir, kalanı İngilizcedir ve öyle işaretlenir.

Bozkır 935: Moğolistan, batı bozkırı, Tarım ve Soğdiyana
Çin, Kore ve Tibet 163: Kuzeyin ve güneyin hanedanları, Kore ve Tibet imparatorluğu
İran, Roma ve halifelik 83: Sasaniler, Bizans, aralarındaki Kafkasya ve İran’ın yerini alan Arap imparatorluğu

144 on yılda 1181 kayıt. Koyu dizilmiş bir yıl kendi sayfasını açar, orada aynı malzeme yıl yıl ve kaynaklarıyla birlikte durur. Bozkır Kronolojisi her kaydı tek bir sütunda verir, siyaset, kültür, ekonomi, teknoloji ve çevre işaretleriyle.

MÖ 25. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
MÖ 2490'ler	MÖ 2500 Afanasyevo kültürü üçüncü binyılın ortasına kadar Yenisey-Minusinsk bölgesine ve Altay'a ulaşır: bir miktar maden işleyen, bağlantıları batıda Pontus bozkırını gösteren Avrupoid hayvancılar The steppe before the Xiongnu MÖ 2500 History of the Turkic peoples, başlar History of the Turkic peoples

MÖ 20. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
MÖ 1990'ler	MÖ 2000 Okunevo kültürü ikinci binyılın başında Güney Sibirya'da Afanasyevo'nun yerini alır: büyük olasılıkla Sibirya orman kuşağından gelen, hayvancılığa ve metalurjiye daha çok ağırlık veren bir nüfus The steppe before the Xiongnu

MÖ 15. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
MÖ 1490'ler	MÖ 1500 Batı Avrasya kökenli ve büyük olasılıkla Hint-İranlı Andronovo tipi kültürler MÖ 1500 dolaylarından itibaren Pontus bozkırından Yenisey'e uzanır. Aşağı yukarı aynı zamanda, belirsiz bir tarihlendirmeye göre, binicilik gerçek bir atlı kültürüne yetecek kadar gelişir The steppe before the Xiongnu

MÖ 13. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
MÖ 1290'ler	MÖ 1300 Minusinsk bölgesinde, MÖ 1300 ile 800 dolaylarında, mevsimlik göç yapan ya da yarı göçebe, başka hayvanların yanında deve de yetiştiren Karasuk kültürü. Çoban göçebeliğine geçiş onun sonuna konur The steppe before the Xiongnu

MÖ 10. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
MÖ 990'ler	MÖ 1000 Etnik kimliği belirlenememiş atlı göçebe bir halk olan Kimmerler, MÖ 1000 ile 800 dolaylarında batı bozkırını elinde tutar The steppe before the Xiongnu MÖ 1000 Kimmerler, başlar Cimmerians

MÖ 8. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
MÖ 790'ler	MÖ 800 Doğudan gelen İskitler dokuzuncu yüzyılın sonunda ya da sekizinci yüzyılın başında batı bozkırını Kimmerlerden alır ve kısa süre sonra Yakın Doğu'ya akın eder The steppe before the Xiongnu MÖ 800 Tagar kültürü Minusinsk bölgesinde Karasuk'un yerini alır. Onun ötesinde, muhtemelen İskit-Saka kökenli, boy birlikleri hâlinde örgütlenmiş atlı çobanlar olan Erken Göçebeler ve demirin bölgeye gelişi The steppe before the Xiongnu MÖ 800 Saka, başlar Saka MÖ 800 İskitler, başlar Scythians
MÖ 770'ler		MÖ 771 Bozkırdan gelen akıncıların saldırılarına bağlanan Batı Zhou'nun düşüşü: sekizinci yüzyılda İç Asya ile Doğu Asya arasındaki sınır bölgelerinde tanıklanan atlı savaş The steppe before the Xiongnu

MÖ 7. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
MÖ 690'ler	MÖ 700 Yedinci yüzyıl dolaylarında Altay göçebeleri arasında gelişen dizgin. Törenle kesilip sahipleriyle birlikte gömülen atlar ve taşınabilir konutlar The steppe before the Xiongnu
MÖ 680'ler	MÖ 690 Batı Avrasya'da MÖ 690 dolaylarında Kimmerlerle ve onların yerini alan İskitlerle tanıklanan atlı savaş. Sekizinci ile altıncı yüzyıllar arasında Yakın Doğu'ya önce Kimmer, sonra İskit akınları The steppe before the Xiongnu

MÖ 6. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
MÖ 590'ler	MÖ 600 Herodotos'un zamanında hükümdar boy olan Kral İskitler MÖ 600 dolaylarında Pontus bozkırına göç eder. Ahamenişlerin İskit-Saka göçebelerini fethetme girişimleri sınırlı bir başarı kazanır The steppe before the Xiongnu MÖ 600 Kimmerler, biter Cimmerians

MÖ 5. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
MÖ 490'ler	MÖ 500 Egiin Gol, başlar Egiin Gol

MÖ 4. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
MÖ 400'ler	MÖ 410 Atlı göçebelik, belki de, MÖ beşinci yüzyılın sonuna kadar Türk ve öteki Altay dilli halkların bazı unsurlarınca benimsenir. İskit-Saka unsurlarının öncülüğünde İskit-Sibirya kültür topluluğu biçimlenir The steppe before the Xiongnu
MÖ 390'ler	MÖ 400 Sarmatlar, başlar Sarmatians
MÖ 340'ler	MÖ 350 Sarmatlar batı bozkırındaki İskit hegemonyasına meydan okur ve ona son verir, dördüncü yüzyılın başında ya da MÖ üçüncü ile ikinci yüzyıllar arasında The steppe before the Xiongnu MÖ 350 Berel, başlar Berel

MÖ 3. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
MÖ 290'ler	MÖ 300 Camels, başlar Camels MÖ 300 Donghu, başlar Donghu MÖ 300 Sheep, başlar Sheep MÖ 300 Xiongnu Herds, başlar Xiongnu Herds MÖ 300 İskitler, biter Scythians
MÖ 210'ler		MÖ 215 Qin, Duman'ı Ordos'tan kuzeye iter ve sonradan Çin Seddi'ne dönüşen tahkimatı yapar Xiongnu

MÖ 2. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet
MÖ 200'ler	MÖ 210 Asya Hunları bozkır savaşçısının bütün donanımıyla ortaya çıkar: bileşik yay, ıslıklı oklar, kılıçlar, mızraklar ve gürzler Xiongnu MÖ 210 Meng Tian ölür Meng Tian MÖ 209 Mete babası Duman'ı öldürür ve Asya Hunlarının Şanyusu olur Xiongnu MÖ 209 Her biri on bin kişilik yirmi dört önder, onluk sisteme göre alt bölümlere ayrılmış: sonraki bozkır devletlerinin kopyaladığı Asya Hun askerî düzeni Xiongnu MÖ 209 Mete'nin savaşları: doğuda Donghu, batıda Yuezhi, kuzeyin halkları ve Baideng'de Han, başlar Xiongnu MÖ 209 Asya Hun konfederasyonu, Mete'nin iktidarı ele geçirmesinden Kuzey Asya Hunlarına son veren Siyenpi zaferine kadar, başlar Xiongnu MÖ 209 Mete Asya Hunlarını yönetir, başlar Bagatur (Modu Chanyu) MÖ 209 Archaeogenetics of the Steppe Empires, başlar Archaeogenetics of the Steppe Empires MÖ 209 Army of the Steppe Empires, başlar Army of the Steppe Empires MÖ 209 Şanyu, başlar Chanyu MÖ 209 Luandi, başlar Luandi MÖ 209 The Göktürks and the Xiongnu, başlar The Göktürks and the Xiongnu MÖ 209 The Great Empires of the Steppe, başlar The Great Empires of the Steppe MÖ 209 Asya Hunlarının dili, başlar The language of the Xiongnu MÖ 209 Warfare of the Steppe Empires, başlar Warfare of the Steppe Empires MÖ 209 Solun ve Sağın Bilge Kralları, başlar Worthy Kings of the Left and Right MÖ 209 Xiongnu Agriculture, başlar Xiongnu Agriculture MÖ 209 Asya Hunları: İlk bozkır imparatorluğunun kuruluşu, başlar Xiongnu: Making the First Steppe Empire MÖ 209 Yuezhi, başlar Yuezhi MÖ 209 Asya Hunlarından önceki bozkır, biter The steppe before the Xiongnu MÖ 206 Mete, Donghu'ya bir at ve bir eş verip başka hiçbir şey vermedikten sonra onları yok eder Bagatur (Modu Chanyu) MÖ 206 Wuhuan, başlar Wuhuan MÖ 202 Han hanedanı, başlar Han dynasty MÖ 201 Mete Hunyu, Qushe, Dingling, Gekun (Kırgızlar) ve Xinli halklarını Asya Hunlarının denetimi altına alır Xiongnu
MÖ 190'ler	MÖ 200 The Han–Xiongnu heqin treaties The Han–Xiongnu heqin treaties MÖ 200 Mete'nin savaşları: doğuda Donghu, batıda Yuezhi, kuzeyin halkları ve Baideng'de Han, biter Xiongnu MÖ 200 Bronze Mirrors of the Steppe, başlar Bronze Mirrors of the Steppe MÖ 200 Captives and the Unfree, başlar Captives and the Unfree MÖ 200 Craftsmen in the Steppe Empires, başlar Craftsmen in the Steppe Empires MÖ 200 Dingling, başlar Dingling MÖ 200 Diplomacy of the Steppe Empires, başlar Diplomacy of the Steppe Empires MÖ 200 Envoys and Embassies, başlar Envoys and Embassies MÖ 200 Lacquerware, başlar Lacquerware MÖ 200 Seasonal Pastures, başlar Seasonal Pastures MÖ 200 The Xiongnu–Han Wars, başlar The Xiongnu–Han Wars MÖ 200 Tribute Missions and Bestowals, başlar Tribute Missions and Bestowals MÖ 200 Wood and Woodworking, başlar Wood and Woodworking MÖ 200 Xiongnu Pottery, başlar Xiongnu Pottery MÖ 198 Heqin, başlar Heqin	MÖ 200 Mete, Han imparatoru Gaozu'yu Baideng'de kuşatır. Bunu ilk heqin evliliği ve yıllık armağanlar izler Xiongnu
MÖ 170'ler	MÖ 177 Asya Hunlarının batıda Yuezhi ve Wusun'a karşı savaşları, başlar Xiongnu MÖ 176 Mete'nin Han sarayına yazdığı mektup Yuezhi, Loulan, Wusun ve Hujie'nin fethini bildirir Xiongnu MÖ 174 Mete ölür, yerine oğlu Laoshang geçer ve Yuezhi'yi ezer Xiongnu MÖ 174 Laoshang Asya Hunlarını yönetir, başlar Laoshang Chanyu MÖ 174 Mete Asya Hunlarını yönetir, biter Bagatur (Modu Chanyu) MÖ 174 Gold of the Xiongnu Court, başlar Gold of the Xiongnu Court
MÖ 160'ler	MÖ 162 Asya Hunlarının batıda Yuezhi ve Wusun'a karşı savaşları, biter Xiongnu MÖ 161 Junchen Asya Hunlarını yönetir, başlar Junchen Chanyu MÖ 161 Laoshang Asya Hunlarını yönetir, biter Laoshang Chanyu	MÖ 166 Laoshang Çin'i istila eder. Han bir süre göçebe kuzeyde Asya Hunlarının üstünlüğüne boyun eğer Xiongnu
MÖ 140'ler	MÖ 150 Ivolga, başlar Ivolga MÖ 150 Kangju, başlar Kangju
MÖ 130'ler		MÖ 133 Han Mayi çevresinde 300.000 adam gizler ve kasabayı Junchen'e sunar. Junchen kasabaya varmadan geri döner ve heqin düzeni sona erer Mayi ambush
MÖ 120'ler	MÖ 130 Wusun, başlar Wusun MÖ 130 Yuezhi, biter Yuezhi MÖ 127 Wudi döneminde Asya Hunlarına karşı büyük Han saldırılarının ilki Xiongnu MÖ 127 Wudi'nin Asya Hunlarına karşı savaşları: MÖ 127, 121 ve 119'daki büyük saldırılar, başlar Xiongnu MÖ 126 Junchen Asya Hunlarını yönetir, biter Junchen Chanyu MÖ 121 Asya Hunlarına karşı ikinci büyük Han saldırısı Xiongnu
MÖ 110'ler	MÖ 119 Han birlikleri Baykal Gölü'ne kadar ilerler, Asya Hunları bozkırın daha içlerine itilir Xiongnu MÖ 119 Mobei seferi, MÖ 119 Mobei campaign, 119 BC MÖ 119 Wudi'nin Asya Hunlarına karşı savaşları: MÖ 127, 121 ve 119'daki büyük saldırılar, biter Xiongnu MÖ 119 Zhao Xin City, başlar Zhao Xin City MÖ 117 Huo Qubing ölür Huo Qubing MÖ 114 Yizhixie Chanyu ölür Yizhixie Chanyu

MÖ 1. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet
MÖ 100'ler	MÖ 106 Wei Qing ölür Wei Qing MÖ 105 Wuwei Chanyu ölür Wuwei Chanyu MÖ 105 Livestock Losses in the Annals, başlar Livestock Losses in the Annals MÖ 102 Er Chanyu ölür Er Chanyu MÖ 101 Xulihu Chanyu ölür Xulihu Chanyu MÖ 101 Han Military Farms in the Western Regions, başlar Han Military Farms in the Western Regions MÖ 101 Luntai, başlar Luntai MÖ 101 Quli, başlar Quli
MÖ 90'ler	MÖ 100 Qiedihou Şanyu teslim olmayan Han elçilerini geri gönderir, Han zengin hediyelerle Su Wu'yu yollar, şanyu kibirlenir Xiongnu MÖ 100 Noin Ula, başlar Noin Ula MÖ 100 Tashtyk Culture, başlar Tashtyk Culture MÖ 100 Saka, biter Saka MÖ 99 The Kirghiz descent from Li Ling, başlar The Kirghiz descent from Li Ling MÖ 96 Qiedihou Chanyu ölür Qiedihou Chanyu MÖ 91 Shiji yazılır Shiji
MÖ 80'ler	MÖ 90 Zhao Xin City, biter Zhao Xin City MÖ 89 Li Guangli ölür Li Guangli MÖ 87 Emperor Wu of Han ölür Emperor Wu of Han MÖ 86 Jin Midi ölür Jin Midi MÖ 85 Hulugu Chanyu ölür Hulugu Chanyu
MÖ 70'ler	MÖ 77 Shanshan, başlar Shanshan MÖ 71 Bir Asya Hun ordusu kış fırtınalarında yok olduktan sonra Wusun, Dingling ve Wuhuan Asya Hunlarına üç yandan saldırır. Her on kişiden üçü açlıktan ölür Xiongnu
MÖ 60'ler	MÖ 68 Huyandi Chanyu ölür Huyandi Chanyu
MÖ 50'ler	MÖ 60 Asya Hunları arasında iç çekişme: ilk bölünmenin başlangıcı Xiongnu MÖ 60 Asya Hunlarının iç savaşları: şanyulerin çekişmesi, ardından Huhanye ile Zhizhi'nin çatışması, başlar Xiongnu MÖ 60 Xulüquanqu Chanyu ölür Xulüquanqu Chanyu MÖ 60 Wulei, başlar Wulei MÖ 60 Tongpu Duwei, biter Tongpu Duwei MÖ 58 Huhanye Asya Hunlarını yönetir, başlar Huhanye Chanyu MÖ 58 Woyanqudi Chanyu ölür Woyanqudi Chanyu MÖ 56 Zhizhi kardeşine karşı ayrı bir Asya Hun devletini yönetir, başlar Zhizhi Chanyu MÖ 51 Han Bestowals on the Chanyu, başlar Han Bestowals on the Chanyu MÖ 51 Gold of the Xiongnu Court, biter Gold of the Xiongnu Court	MÖ 53 Huhanye halkını güneye, Han sınırına götürür ve oğlunu rehine olarak saraya gönderir: güney Asya Hunlarının boyun eğişi Xiongnu MÖ 51 Huhanye Ganquan sarayında imparatorun huzuruna çıkar, bağımlı kralların üstünde bir yere konur ve kendisine kişisel adıyla hitap edilmez Xiongnu
MÖ 40'ler	MÖ 44 Zhizhi Jiankun'u kırar, Wujie ve Dingling'in boyun eğişini kabul eder ve başkentini Yenisey'e kurar Zhizhi Chanyu
MÖ 30'ler	MÖ 36 Kuzey Asya Hunlarının Şanyusu Zhizhi, Kangju'da Han kuvvetlerince öldürülür. Üç bin adamından 1.518'i onunla birlikte ölür Xiongnu MÖ 36 Asya Hunlarının iç savaşları: şanyulerin çekişmesi, ardından Huhanye ile Zhizhi'nin çatışması, biter Xiongnu MÖ 36 Zhizhi kardeşine karşı ayrı bir Asya Hun devletini yönetir, biter Zhizhi Chanyu MÖ 31 Huhanye Asya Hunlarını yönetir, biter Huhanye Chanyu
MÖ 10'ler	MÖ 20 Fuzhulei Chanyu ölür Fuzhulei Chanyu	MÖ 11 Kangju Han sarayına bir oğul gönderir. Koruyucu genel vali, Kangju'nun ticaret yapmak istediğini ve sözlerinin bir bahane olduğunu yazar Kangju

0. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
0'ler	1 Gol Mod, başlar Gol Mod

1. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet
40'ler	48 Bir veraset mücadelesi Asya Hunlarını bir kuzey ve bir güney konfederasyonuna böler. Güneydeki Han denetimine girer Xiongnu 48 Horse and Camel Races at the Xiongnu Sacrifices, başlar Horse and Camel Races at the Xiongnu Sacrifices	48 Güney Asya Hun devleti, dedesinin unvanı olan Huhanye'yi alan bir şanyunün yönetiminde kurulur, başlar Southern Xiongnu
50'ler	52 Han Reply to the Northern Xiongnu (AD 52) Han Reply to the Northern Xiongnu (AD 52) 56 Bi Chanyu ölür Bi Chanyu
80'ler	84 Northern Xiongnu Market at Wuwei (AD 84) Northern Xiongnu Market at Wuwei (AD 84) 87 Siyenpiler Kuzey Asya Hunlarını kırar ve Youliu Şanyu'yu öldürür. 58 boy ve 200.000 kişi Han'a teslim olur Han campaigns against the Northern Xiongnu 87 Han'ın güney Asya Hunları, Siyenpiler ve Wuhuan ile birlikte kuzey Asya Hunlarına karşı seferleri, başlar Xiongnu 89 Han ve Siyenpi ile Wuhuan müttefikleri Kuzey Asya Hunlarını yener. Seferler 87'den 93'e kadar sürer ve kuzey Asya Hunları batıya gider Xiongnu
90'ler	91 The Huns and the Xiongnu, başlar The Huns and the Xiongnu 91 Yueban, başlar Yueban 92 Dou Xian ölür Dou Xian 93 Han'ın güney Asya Hunları, Siyenpiler ve Wuhuan ile birlikte kuzey Asya Hunlarına karşı seferleri, biter Xiongnu 93 Han'ın Kuzey Asya Hunlarına karşı seferleri, biter Han campaigns against the Northern Xiongnu 93 The Xiongnu–Han Wars, biter The Xiongnu–Han Wars
100'ler	100 Alanlar, başlar Alans 100 Noin Ula, biter Noin Ula 100 Xiongnu Herds, biter Xiongnu Herds 100 Xiongnu Pottery, biter Xiongnu Pottery 102 Ban Chao ölür Ban Chao	109 Güney Asya Hunları Wuhuan ve Siyenpilerin bir kısmıyla birlikte ayaklanır, ayaklanma bastırılır Xiongnu

2. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
110'ler	111 Han Shu yazılır Han Shu
130'ler	130 Gol Mod, biter Gol Mod
140'ler	143 Han Bestowals on the Chanyu, biter Han Bestowals on the Chanyu
150'ler	155 Siyenpiler Kuzey Asya Hunlarının eski topraklarını geri alma girişimini ezer. Kuzey Asya Hunları gözden kaybolur Xiongnu 155 Asya Hun konfederasyonu, Mete'nin iktidarı ele geçirmesinden Kuzey Asya Hunlarına son veren Siyenpi zaferine kadar, biter Xiongnu 155 Xiongnu Agriculture, biter Xiongnu Agriculture
170'ler	177 Chinese Weaponsmiths among the Xianbei, başlar Chinese Weaponsmiths among the Xianbei
180'ler	181 Tanshihuai ölür Tanshihuai
200'ler	200 Egiin Gol, biter Egiin Gol 206 Wuhuan, biter Wuhuan

3. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet
210'ler	216 Five Divisions of the Xiongnu, başlar Five Divisions of the Xiongnu 216 Şanyu, biter Chanyu 216 Luandi, biter Luandi	216 Güney Asya Hun devleti, dedesinin unvanı olan Huhanye'yi alan bir şanyunün yönetiminde kurulur, biter Southern Xiongnu
220'ler	220 Han hanedanı, biter Han dynasty 222 Chinese Weaponsmiths among the Xianbei, biter Chinese Weaponsmiths among the Xianbei 224 Sasani İranı, başlar Sasanian Persia
230'ler	235 Kebineng ölür Kebineng 235 Xianbei, biter Xianbei
250'ler	250 Duan, başlar Duan 250 Yuwen, başlar Yuwen
280'ler	280 Murong, başlar Murong
300'ler	300 Jie, başlar Jie 300 Tuyuhun, başlar Tuyuhun 300 Kangju, biter Kangju 300 Solun ve Sağın Bilge Kralları, biter Worthy Kings of the Left and Right 304 Asya Hunlarının Han devleti, başlar Xiongnu Han 304 Five Divisions of the Xiongnu, biter Five Divisions of the Xiongnu	304 Önceki Zhao (Kuzey Han), Kuzey Çin'de Asya Hun kökenli bir hanedan, başlar Xiongnu

4. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
310'ler	311 Asya Hunlarının dili, biter The language of the Xiongnu 313 Soğdca, başlar The Sogdian language	311 Asya Hunlarının Han devleti Luoyang'ı alır. Gansu'daki Soğdlu bir tüccar düşüşü bildirir ve fatihlere Hun der Xiongnu Han 313 Büyük olasılıkla 313'te yazılmış Soğdca Eski Mektuplar, Gansu'ya ve Çin başkentlerine yerleşmiş Soğdlu tüccarları gösterir Sogdians
320'ler	329 Asya Hunlarının Han devleti, biter Xiongnu Han	329 Önceki Zhao (Kuzey Han), Kuzey Çin'de Asya Hun kökenli bir hanedan, biter Xiongnu
330'ler	330 Bizans, başlar Byzantium 337 Önceki Yan, başlar Former Yan
340'ler	340 Duan, biter Duan
350'ler		350 Ran Min, Sonraki Zhao ülkesindeki bütün Asya Hunlarının katledilmesini emreder. Görevliler onları Çinlilerden ancak burunlarından ve sakallarından ayırt edebilir Xiongnu
360'ler	360 Jie, biter Jie
370'ler	370 Hunlar Don Alanlarını boyunduruk altına alır ve Hermanarik'in Got krallığını yıkar. Gotlar Tuna'ya kaçar, başlar Hunnic conquest of the Goths 370 Hun İmparatorluğu: Karadeniz'in kuzeyinde Alanların ve Gotların fethinden Dengizik'in ölümüne kadar, başlar Hunnic Empire 370 Önceki Yan, biter Former Yan 370 Amilzuri, başlar Amilzuri 370 Boisci, başlar Boisci 370 Itimari, başlar Itimari 370 The Hunnic language, başlar The Hunnic language 370 Tounsoures, başlar Tounsoures 376 Hunlar Don Alanlarını boyunduruk altına alır ve Hermanarik'in Got krallığını yıkar. Gotlar Tuna'ya kaçar, biter Hunnic conquest of the Goths		377 Balkanlarda sıkışan Gotlar, büyük ganimet umuduyla Hunların ve Alanların bir kısmını müttefik edinir Huns
380'ler	380 Hunnic Cauldrons, başlar Hunnic Cauldrons 380 Hunnic Diadems, başlar Hunnic Diadems 380 Qifu, başlar Qifu 380 Wagons of the Steppe Peoples, başlar Wagons of the Steppe Peoples 384 Sonraki Yan, başlar Later Yan 385 Coinage of the Huna Peoples, başlar Coinage of the Huna Peoples 386 Kuzey Wei, başlar Northern Wei 386 Tuoba, başlar Tuoba 386 Yujiulü, başlar Yujiulü
390'ler	390 Alchon Huns, başlar Alchon Huns 390 Tufa, başlar Tufa 394 Shelun ve kardeşi Heduohan babalarını bırakıp batıya kaçar. Heduohan Wei tarafından öldürülür, Shelun amcası Pihouba'ya sığınır Shelun Khan 395 Western Roman Empire, başlar Western Roman Empire 399 The Battue, başlar The Battue	398 Kuzey Liang, Gansu'da Asya Hun (Juqu) kökenli bir hanedan. Wei karşısındaki düşüşü Aşinaları Rouranların yanına gönderir, başlar Xiongnu	395 Görünüşe göre bozkırdaki kıtlığın sürüklediği Hunlar Kafkasya üzerinden Sasani ve Roma topraklarına akın eder Hunnic invasion of 395
400'ler	400 Shelun Gobi'de bir taraftar topluluğu toplar, Tiele'yi yener ve kağan unvanını alır Rouran Khaganate 400 Rouran Kağanlığı, başlar Rouran Khaganate 400 Bride-Price in Livestock, başlar Bride-Price in Livestock 400 Gepids, başlar Gepids 400 Ötüken, başlar Ötüken 400 Rouran Domination of the Turkic Peoples, başlar Rouran Domination of the Turkic Peoples 400 Eski Türk yazısının kökeni, başlar The origin of the Old Turkic script 400 Sarmatlar, biter Sarmatians 402 Daowu Yao Xing'e karşı seferdeyken Shelun Wei sınırına akın eder. On bin Wei atlısı onu yakalayamaz Shelun Khan 402 Kağan unvanını taşıyan ilk bozkır hükümdarı Shelun Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, başlar Shelun Khan 402 Rouran-Wei savaşları, 402–449, başlar The Rouran–Wei wars, 402–449 407 Sonraki Yan, biter Later Yan		408 Hun kralı Uldız Trakya'ya girer Uldin

5. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
410'ler	410 Shelun, Mingyuan'ın seferinden kaçarken yolda ölür. Kardeşi Hulü kağan olur Shelun Khan 410 Hulü Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, başlar Hulü Khan 410 Kağan unvanını taşıyan ilk bozkır hükümdarı Shelun Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, biter Shelun Khan 414 Hulü, Buluzhen'in kışkırtmasıyla bakanlar tarafından çadırında yakalanır ve kızıyla birlikte Feng Ba'nın sarayına gönderilir. Buluzhen başa geçirilir ve aynı yıl içinde Datan tarafından boğularak öldürülür Hulü Khan 414 Buluzhen Kağan bir yılın bir bölümünde Rouranlar üzerinde hüküm sürer, başlar Buluzhen Khan 414 Datan Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, başlar Datan Khan 414 Buluzhen Kağan bir yılın bir bölümünde Rouranlar üzerinde hüküm sürer, biter Buluzhen Khan 414 Hulü Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, biter Hulü Khan 414 Tufa, biter Tufa
420'ler	420 Kidaritler, başlar Kidarites 424 Datan Yunzhong'a akın eder ve genç imparator Taiwu'yu elli sıra derinliğinde kuşatır. Yeğeni vurulunca geri çekilir Datan Khan 424 Taiwu döneminde Kuzey Wei'nin Rouranlara karşı savaşları: Datan'ın Yunzhong akını, beş yollu sefer, çölün geçilişi, başlar Rouran Khaganate 424 Altı Garnizon, başlar Six Garrisons 425 Taiwu beş yoldan bozkıra yürür. Datan'ın halkı kuzeye kaçar Datan Khan 429 The Gaoche Herds of 429 The Gaoche Herds of 429 429 Taiwu döneminde Kuzey Wei'nin Rouranlara karşı savaşları: Datan'ın Yunzhong akını, beş yollu sefer, çölün geçilişi, biter Rouran Khaganate 429 Wuti Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, başlar Wuti Khan 429 Datan Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, biter Datan Khan	429 Taiwu Gobi'yi geçer ve Rouranları Li ırmağında dağıtır. Üç yüz binden fazla kişi teslim olur ve Datan ölür Rouran Khaganate
430'ler	430 Octar ölür Octar 430 Logades, başlar Logades 431 Qifu, biter Qifu 434 Hun kralı Rua ölür. Yeğenleri Bleda ile Attila birlikte onun yerine geçer Rua 434 Wuti Xihai'nin Wei prensesiyle evlenir ve imparatora kız kardeşini verir: Rouranlar ile Wei arasındaki ilk evlilik ittifakı Wuti Khan 434 Attila Hunlara hükmeder: 445 dolaylarına kadar kardeşi Bleda ile birlikte, ondan sonra tek başına, başlar Attila 435 Sorosgi, başlar Sorosgi 435 Amilzuri, biter Amilzuri 435 Boisci, biter Boisci 435 Itimari, biter Itimari 435 Tounsoures, biter Tounsoures 436 Wuti Wei ile barışı bozar ve sınıra akın eder Wuti Khan 436 Murong, biter Murong 438 Taiwu bir kuraklık yılında üç yoldan kuzeye, Tanrı Dağlarına yürür ve hiçbir Rouran bulamaz Wuti Khan 439 Kuzey Liang, Kuzey Wei'ye teslim olur. Aşinalar beş yüz aileyle Rouranlara sığınır ve Altın Dağ'da onlar için demir işler The Flight of the Ashina (439) 439 Vandals, başlar Vandals	436 Kuzey Wei Gansu'da Kuzey Liang'a saldırır. Efsaneye göre Aşina köyü yok edilir Ashina 439 Kuzey Liang, Gansu'da Asya Hun (Juqu) kökenli bir hanedan. Wei karşısındaki düşüşü Aşinaları Rouranların yanına gönderir, biter Xiongnu	435 Margus Antlaşması: Doğu Romalılar Hunlara ödenen yıllık vergiyi 350 libre altından 700 libreye çıkarır Treaty of Margus
440'ler	440 Kidaritler döneminde Soğdiyana'da şehirler kurulur ve surlar yapılır: Pencikent, Paykent, Buhara. Semerkant'ın iç kalesi yükseltilir Sogdiana 440 Akatziri, başlar Akatziri 440 Sorosgi, biter Sorosgi 444 Wuti Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, biter Wuti Khan 445 Attila kardeşi Bleda'yı öldürtür ve Hunları kendi hükmü altında birleştirir Bleda 445 Hou Han Shu yazılır Hou Han Shu 445 Sword of Mars, başlar Sword of Mars 449 Priskos'un da katıldığı Maksiminos elçiliği Attila'nın sarayına gider. Hrisafios ile Edeko'un Attila'ya karşı tertibi ortaya çıkar Embassy of Maximinus to Attila 449 Tuhezhen Gaoliang prensinin komutasındaki Wei doğu kolunu kuşatır, kuşatmayı bırakır ve dokuz gün dokuz gece kovalanır. Bir milyon insan ve hayvan ele geçirilir Tuhezhen Khan 449 Tuhezhen Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, başlar Tuhezhen Khan 449 Kamos, başlar Kamos 449 Kamos, biter Kamos 449 Rouran-Wei savaşları, 402–449, biter The Rouran–Wei wars, 402–449	441 Çin'e giden Soğd elçilikleri kesilir, 457'de bir Kidarit kralı döneminde yeniden başlar Sogdiana	441 Attila'nın Balkan savaşları: Hunlar Tuna şehirlerini alır, doğu ordularını yener ve vergiyi artırır, başlar Attila's Balkan wars 442 Hunlar kuşatma makineleriyle Konstantin'in doğduğu şehir Naissus'u alır. Şehir Iustinianus'a kadar ıssız kalır Siege of Naissus 443 Anatolios Barışı: Doğu Romalılar kaçakları geri verir, birikmiş borç olarak 6.000 libre altın öder ve yıllık vergiyi 2.100 libreye çıkarır Peace of Anatolius 447 Hunlar Utus ırmağında doğu sahra ordusunu yener. Komutanı Arnegisclus düşer Attila's Balkan wars 447 Attila'nın Balkan savaşları: Hunlar Tuna şehirlerini alır, doğu ordularını yener ve vergiyi artırır, biter Attila's Balkan wars
450'ler	450 Soğdlu göçmenler Yedisu'nun ilk şehirlerini, aralarında Suyab ve Navaket de olmak üzere, soyluların malikâneleri olarak kurar Suyab 450 Rouranların egemenliğinde Altın Dağ'a yerleşmiş Aşinalar demir işler: Sui Shu'daki 工於鐵作 Ashina 450 Chrysaphius ölür Chrysaphius 450 Eftalitler, başlar Hephthalites 450 Hunnic Cauldrons, biter Hunnic Cauldrons 450 Hunnic Diadems, biter Hunnic Diadems 451 Katalaun Ovası Muharebesi: Aetius ile Vizigotlar Attila'nın karşısına çıkar, Vizigot kralı Theodorid düşer ve Attila arabalarının ardına çekilir Battle of the Catalaunian Plains 451 Attila Hunlar ve tâbi halklarla Galya'ya girer, başlar Hunnic invasion of Gaul, 451 451 Attila Hunlar ve tâbi halklarla Galya'ya girer, biter Hunnic invasion of Gaul, 451 452 Attila İtalya'ya girer, Aquileia'yı yıkar, ardından Milano'yu ve Ticinum'u alır. Roma'ya varmadan geri döner, başlar Hunnic invasion of Italy, 452 452 Attila İtalya'ya girer, Aquileia'yı yıkar, ardından Milano'yu ve Ticinum'u alır. Roma'ya varmadan geri döner, biter Hunnic invasion of Italy, 452 453 Attila İldiko ile evlendiği gecenin sonunda ölür. Hunlar onun yasını kendi kanlarıyla tutar ve onu gece gömer Death of Attila 453 Attila Hunlara hükmeder: 445 dolaylarına kadar kardeşi Bleda ile birlikte, ondan sonra tek başına, biter Attila 453 Maximinus ölür Maximinus 453 Thorismund ölür Thorismund 453 Strava, başlar Strava 453 Logades, biter Logades 453 Strava, biter Strava 453 Sword of Mars, biter Sword of Mars 454 Pannonia'da Nedao'da Gepid kralı Ardarik'in önderliğindeki tâbi halklar Attila'nın oğullarını yener. En büyük oğlu İlek düşer Battle of the Nedao 454 Aetius ölür Aetius 454 Angisciri, başlar Angisciri 454 Bardores, başlar Bardores 454 Bittugures, başlar Bittugures 454 Ultzinzures, başlar Ultzinzures 455 Valentinian III ölür Valentinian III 455 Vandals, biter Vandals 457 Soğd elçilikleri Wei'ye yeniden başladığında, soyunun üçüncüsü olan Huni adlı bir Asya Hun kralı Semerkant'ı elinde tutar. Soğdiyana'da Kidaritler Samarkand 458 İmparator Wencheng yüz bin atlı ve yüz elli bin arabayla çölü geçer. Tuhezhen kaçar Tuhezhen Khan		450 II. Theodosius ölür. Halefi Marcianus Hunlara vergiyi ödemeyi reddeder Marcian
460'ler	460 Rouranlar batıda Tiele'yi boyunduruk altına alır Rouran Khaganate 460 Nezak Shahs, başlar Nezak Shahs 463 Sabirlerin batıya sürdüğü Saragurlar, Urogiler ve Onogurlar Konstantinopolis'e elçi gönderir. Saragurlar Akatzirleri yener Saragurs 463 Oghur Turkic, başlar Oghur Turkic 463 Ogurlar, başlar Ogurs 463 Avrupa'daki Türk boyları, başlar Turkic Tribes in Europe 464 Yucheng ilk Rouran saltanat dönemi olan Yongkang dönemini ilan eder Yucheng Khan 464 Yucheng Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, başlar Yucheng Khan 464 Tuhezhen Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, biter Tuhezhen Khan 467 Akatziri, biter Akatziri 467 Saragurs, biter Saragurs 469 Hun İmparatorluğu: Karadeniz'in kuzeyinde Alanların ve Gotların fethinden Dengizik'in ölümüne kadar, biter Hunnic Empire 469 The Hunnic language, biter The Hunnic language 469 The Huns and the Xiongnu, biter The Huns and the Xiongnu		465 Pers kralı Peroz Kidarit Hunlarıyla savaşını sahte bir evlilikle bitirmeye çalışır. Kralları Kunkhas 300 Pers soylusunu öldürür ya da sakat bırakır Kidarites 466 Attila'nın oğulları imparator Leon'dan barış ve Tuna'da bir pazar ister ve geri çevrilir Dengizich 467 Hun subayı Çelçal kuşatılan Gotları aralarındaki Hunlara karşı kışkırtır. Sağ kalanlar Roma hatlarını yarıp kaçar Chelchal 468 Bir Pers elçiliği Konstantinopolis'te Kidarit Hunlarının yenildiğini ve şehirleri Balaam'ın alındığını bildirir Kidarites 469 Attila'nın oğlu Dengizik Roma komutanı Anagastes'e karşı düşer. Başı Konstantinopolis'e getirilir Dengizich
470'ler	470 Bir tüccar Hohhot yakınlarında mallarıyla birlikte ölür: Bizans ve Sasani gümüş kupaları ve I. Leon'un bir altın sikkesi Sogdians 470 İmparator Xianwen Yucheng'i Nü ırmağında elli bin ölüyle yener ve ırmağın adını Wuchuan olarak değiştirir Yucheng Khan 470 Angisciri, biter Angisciri 470 Bardores, biter Bardores 470 Goths, biter Goths 474 Ultzinzures, biter Ultzinzures 475 Yucheng Wei'den bir evlilik ister ve tören kuralları üzerine bir nasihatle geri çevrilir Yucheng Khan 476 Western Roman Empire, biter Western Roman Empire 476 Orestes ölür Orestes
480'ler	480 Bulgarlar, başlar Bulgars 485 Tulun Kağan babası Yucheng'in yerine geçer ve barış öğütleyen bakan Shiluohou'yu öldürür Tulun Khan 485 Tulun Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, başlar Tulun Khan 485 Yucheng Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, biter Yucheng Khan 487 Afuzhiluo yüz binden fazla Gaoche çadırını Rouran kağanlığından çıkarır ve Gaochang'ın kuzeybatısında bir krallık kurar Gaoche secession (487) 487 Gaoche, başlar Gaoche 487 Afuzhiluo, Gaochang'ın kuzeybatısındaki Gaoche krallığını 'göğün büyük oğlu' olarak yönetir, başlar Afuzhiluo 487 Fufuluo, başlar Fufuluo 488 Bittugures, biter Bittugures	481 Pekin'in güneybatısında, Dingxian'daki bir stupa gömüsü kırk bir Sasani gümüş sikkesi barındırır Sogdians	484 Peroz Eftalitler karşısında düşer. Sasaniler onlara on yıllar boyunca gümüş olarak devasa bir haraç öder Hephthalites
490'ler	490 Afuzhiluo tüccar Yuezhe'yi iki okla ve Rouranları yok etme önerisiyle Wei'ye gönderir Afuzhiluo 490 Beşbalık'taki Gaoju kağanı Rouranlara karşı Yuezhe adlı bir hu tüccarını Wei sarayına gönderir Sogdians 492 Afuzhiluo'ya defalarca yenilen Tulun annesiyle birlikte kendi halkınca öldürülür. Halkı amcası Nagai'yi kağan yapar Tulun Khan 492 Nagai Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, başlar Nagai Khan 492 Tulun Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, biter Tulun Khan 494 Buyeo, biter Buyeo
500'ler	500 Baidie Cotton, başlar Baidie Cotton 500 Farming and Taxes in Gaochang, başlar Farming and Taxes in Gaochang 500 Dingling, biter Dingling 502 Mumocheng, başlar Mumocheng 506 Futu barış istemek için Wuliuba'yı Wei'ye gönderir ve geri çevrilir. 508'de yeniden geri çevrilir Futu Khan 506 Futu Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, başlar Futu Khan 506 Nagai Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, biter Nagai Khan 508 Tiele başarıyla ayaklanır. Rouran kağanı Tahan onların önderi Mietu tarafından yenilip öldürülür Tiele 508 Tiele'nin Rouranlara karşı savaşı: Futu'nun Mietu tarafından öldürülüşü, Chounu'nun batıdaki zaferi, başlar Tiele 508 Chounu Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, başlar Chounu Khan 508 Futu Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, biter Futu Khan 509 Çin sarayında Eftalit elçilikleri Soğd elçiliklerinin yerini alır: Eftalitlerin Soğdiyana'yı fethi Hephthalites 509 Kidaritler, biter Kidarites

6. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
510'ler	511 Chounu keşiş Hongxuan'ı mücevherli bir heykelle Wei sarayına gönderir: Rouran sarayında Budizmin en erken kaydı Chounu Khan 516 Chounu batıya yürür, Gaoche'yi ezer, kralları Mi'etu'yu yakalayıp öldürür ve kafatasını içki kabı yapar Chounu Khan 516 Tiele'nin Rouranlara karşı savaşı: Futu'nun Mietu tarafından öldürülüşü, Chounu'nun batıdaki zaferi, biter Tiele
520'ler	520 Anagui batıya yürür ve on yıllık bağımsızlıklarının ardından Tiele'yi Cungarya'da kırar Anagui 520 Anagui, Yujiulü iç savaşının içinden Rouran tahtına çıkar Anagui 520 Chounu'nun annesi kadın şaman Diwan'ı boğdurur. Azhiluo'ya yenilen Chounu annesi ve bakanları tarafından öldürülür Diwan 520 Soğdluların Eftalit hazinesinden yaydığı Sasani gümüşü, Gansu'ya kadar bütün Orta Asya'nın parasıdır. Eftalit devleti doruğunda Sogdians 520 Yujiulü iç savaşı: Anagui'nin Shifa tarafından kovuluşu, Boluomen'in başa geçirilişi, ikisi de Wei sarayında, başlar Anagui 520 Anagui Rouranları yönetir, başlar Anagui 520 Chounu Kağan Rouranlar üzerinde hüküm sürer, biter Chounu Khan 521 Poluomen gaspçı Shifa'yı yok eder ve kağan yapılır. Gaoche tarafından kovulunca Liangzhou'da teslim olur ve Dunhuang'a yerleştirilir Poluomen Khan 521 Yujiulü iç savaşı: Anagui'nin Shifa tarafından kovuluşu, Boluomen'in başa geçirilişi, ikisi de Wei sarayında, biter Anagui 521 Poluomen Kağan Anagui'nin sürgünü sırasında Rouranları yönetir, başlar Poluomen Khan 521 Poluomen Kağan Anagui'nin sürgünü sırasında Rouranları yönetir, biter Poluomen Khan 523 Doğu bozkırında açlık. Anagui Rouranları Altı Garnizonu yağmalamak için güneye götürür Anagui 523 Revolt of the Six Garrisons, başlar Revolt of the Six Garrisons 524 Eftalitlerin tarafına geçmeye çalıştıktan sonra yakalanan Poluomen, Luoyang'da Luo'nun güneyindeki konukevinde ölür Poluomen Khan 525 Lacquerware, biter Lacquerware	523 Bir açlık yılında Anagui Kuzey Wei'nin Altı Garnizonuna saldırır ve onları alamaz Anagui 525 Altı Garnizonun gerisindeki Hetao ovasında kuraklık ve açlık. Garnizonlar ayaklanır Anagui 525 Altı Garnizon ayaklanır. Wei imparatoru Rouranları çağırır, onlar da ayaklanmayı bastırır ve isyancı bölgeleri yağmalar Anagui	527 Roma tahtında Justinianos: Afrika'nın ve İtalya'nın yeniden fethi, hukukun derlenmesi ve İran'ın ötesinde ilk kez müttefik arayan elçilikler, başlar Byzantium
530'ler	530 Revolt of the Six Garrisons, biter Revolt of the Six Garrisons 534 Kuzey Wei, Doğu Wei ve Batı Wei olarak ikiye bölünür Northern Wei 534 Eastern Wei, başlar Eastern Wei 534 Kuzey Wei, biter Northern Wei 534 Altı Garnizon, biter Six Garrisons 536 Kuzey yarımkürede büyük bir yanardağ patlaması. Güneş 24 Mart'tan itibaren on sekiz aya kadar soluklaşır. İki bin yılın en soğuk yazı Climate and the steppe empires 536 Ağaç halkalarına göre doğu bozkırında aşırı hava koşulları. Bir okuma Bumin'in savaşının altı yıl sürmesini bunun bir sonucu sayar The Turkic War of Independence 536 Geç Antik Küçük Buzul Çağı: Altay ağaç halkalarının 536'dan 660 dolaylarına kadar belirlediği soğuk evre Climate and the steppe empires	534 Kuzey Çin'de Hegemonya Savaşları: Kuzey Wei'nin dağılışından İlig'in Tang tarafından yakalanışına kadarki savaşlar, başlar Hegemony Wars in Northern China 535 Batı Wei, başlar Western Wei 537 Yuwen Tai, Wei nehrinin kıvrımındaki Shayuan'da Gao Huan'ı yener, doğu ordusundan yetmiş bin kişi esir alınır Western Wei 538 Anagui'nin büyük kızı Chang'an'a varır ve Batı Wei'nin imparatoriçesi olur. İmparatoriçe Yifu tahttan indirilir Western Wei	531 İran tahtında I. Hüsrev: ordunun ve toprak vergisinin reformu, İstemi ile birlikte Eftalitlerin yıkılışı ve sınırın Göktürk ipeğine kapatılışı, başlar Khosrow I 537 Konstantinopolis'te Ayasofya kutsanır Byzantium
540'ler	540 Aerosolü bakımından Tambora'dan büyük tropikal bir patlama. Yazlar 541'den neredeyse 550'ye kadar yeniden soğuk Climate and the steppe empires 540 Empress Yujiulü ölür Empress Yujiulü 541 Gaoche, biter Gaoche 541 Fufuluo, biter Fufuluo 542 Tuwu ölür ve Bumin Aşinaların başına geçer Bumin Khan 545 The Göktürk–Wei alliance The Göktürk–Wei alliance 545 Yuwen Tai Soğdlu An Nuopantuo'yu Göktürklere gönderir. Bumin Batı Wei elçiliğini kabul eder Western Wei embassy of 545 545 Chinese transcriptions of Turkic, başlar Chinese transcriptions of Turkic 545 Post and Communication, başlar Post and Communication 545 Silk in the Steppe, başlar Silk in the Steppe 545 Turkic-Sogdian Synthesis, başlar Turkic-Sogdian Synthesis 546 Anagui Bumin'e prenses vermeyi reddeder ve ona demirci kölem der. Bumin elçiyi öldürür. Bağımsızlık Savaşı başlar The Rouran Marriage Refusal (546) 546 Bumin Rouranlara karşı ayaklanan Tiele'yi yolda karşılar ve yener. Elli binden fazlası ona boyun eğer Defeat of the Tiele, 546 546 Göktürk Bağımsızlık Savaşı, başlar The Turkic War of Independence 546 The Chile Song, başlar The Chile Song 546 The Göktürk–Rouran Wars, başlar The Göktürk–Rouran Wars 547 Üçüncü ve daha küçük bir patlama, soğuk evreyi açan yanardağ patlamaları dizisini kapatır Climate and the steppe empires 547 Gao Huan ölür Gao Huan 547 The Chile Song, biter The Chile Song 548 Utigurlar, başlar Utigurs 549 Sabao, başlar Sabao	540 Rouranlar Batı Wei'ye karşı Sarı Irmak'ı geçer. Tahttan indirilmiş İmparatoriçe Yifu'ya canına kıyması emredilir Western Wei 542 Göktürk atlıları donmuş bir ırmağı geçerek Batı Wei topraklarına girer ve savaşmadan geri çekilir Göktürk raid of 542 546 Bumin karşılık olarak Batı Wei sarayına kendi elçiliğini gönderir Bumin Khan	541 İlk soğuğun getirdiği yiyecek kıtlığının ardından Justinianos vebası Doğu Roma İmparatorluğu'nun her yanında patlak verir Climate and the steppe empires
550'ler	550 Eastern Wei, biter Eastern Wei 550 Princess Linhe ölür Princess Linhe 550 Tomb of Princess Linhe yazılır Tomb of Princess Linhe 550 Apa Tarkan, başlar Apa Tarkan 550 Göktürklerde yüz yırtma, başlar Göktürk Face-Cutting 550 Horses in Göktürk Law, başlar Horses in Göktürk Law 550 Stone Figures, başlar Stone Figures 551 Bumin Batı Wei prensesi Changle ile evlenir: Yuwen Tai'nin sağlamlaştırdığı ittifak Bumin Khan 551 Kutrigurlar, başlar Kutrigurs 552 Batıya gönderilen bir Rouran kuvveti Cungarya'da Göktürklere yenilir Battle of Dzungaria, 552 552 Anagui ölür, Çin anlatısına göre kendi eliyle. Rouran soyluları güneye ve batıya dağılır Anagui 552 Zhou Shu'ya göre devletin kuruluşunda Göktürkler hu yazısına benzer bir yazıyla yazar. Literatüre göre bu, Soğd alfabesidir Sogdians 552 Bumin, olağan okumaya göre zafer yılı içinde ölür, yerine oğlu Issık geçer Bumin Khan 552 Bumin Ötüken'e girer ve İllig Kağan unvanını alır. Birinci Göktürk Kağanlığı kurulur Bumin Khan 552 Kuça yakınlarında, şehrin hükümdarlarınca karşılanan zırhlı yeni gelenleri gösteren Kızıl duvar resmi. Bir okuma onu bu yıla tarihler Istemi 552 Göktürk Bağımsızlık Savaşı, biter The Turkic War of Independence 552 Birinci Göktürk Kağanlığı, başlar First Göktürk Khaganate 552 Batı Göktürk Kağanlığı: İstemi'nin kanadı, iç savaştan sonra kendi başına bir devlet, Aşina Helu'nun yakalanışına kadar, başlar Western Göktürk Khaganate 552 Bumin Kağan hüküm sürer, başlar Bumin Khan 552 Issık Kağan hüküm sürer, başlar Issik Khan 552 İstemi batı kanadını yabgu olarak tutar, başlar Istemi 552 Anagui Rouranları yönetir, biter Anagui 552 Bumin Kağan hüküm sürer, biter Bumin Khan 552 Illig, başlar Illig 552 Küçük Kağan, başlar Lesser Khan 552 Eski Türk yazısı, başlar The Old Turkic script 552 Rouran Domination of the Turkic Peoples, biter Rouran Domination of the Turkic Peoples 552 The Göktürks and the Xiongnu, biter The Göktürks and the Xiongnu 553 Issık ölür, Çin anlatısına göre bir hastalıktan. Yerine kardeşi Mukan geçer Issik Khan 553 İstemi Altay'dan batıya bir ordu yürütür Istemi 553 İstemi Yedisu'ya ulaşır Istemi 553 Mukan Kağan hüküm sürer, başlar Mukan Khan 553 Issık Kağan hüküm sürer, biter Issik Khan 553 Göktürklerin İpek Yolu boyunca yayılışı, başlar Göktürk Expansion along the Silk Road 553 Mukan's Eastern and Northern Wars, başlar Mukan's Eastern and Northern Wars 554 Mukan Yenisey'deki Kırgızları ve doğuda Kıtanları fetheder, başlar Mukan Khan 554 Rouran Kağanlığı, biter Rouran Khaganate 554 Wei Shu yazılır Wei Shu 554 Yujiulü, biter Yujiulü 555 İstemi'nin ordusu Yedisu ülkesindeki Balkaş Gölü'ne ulaşır Istemi 555 İstemi ile Hüsrev Eftalit devletini yıkar, başlar Hephthalites 557 Avarlar Göktürklerin önünden batıya kaçar ve Kafkasya'nın kuzeyinde Alanlara ulaşır Flight of the Avars (557) 557 The Göktürk–Zhou alliance The Göktürk–Zhou alliance 557 Zhou elçisi Yang Jian, kardeşi Ditou Kağan'a rağmen Mukan'ı evlilik sözünü tutmaya ikna eder The Bargain with Mukan (562–563) 557 Göktürklerin Avrupa'ya yayılışı, başlar Göktürk Expansion into Europe 557 Zhou-Qi savaşı, 557–577, başlar The Zhou–Qi war, 557–577 557 Tuoba, biter Tuoba	550 Kuzey Qi, kuzeydoğu Çin'de Doğu Wei'nin yerini alır Northern Qi 551 Bir Kore kaynağına göre on bin Göktürk Koguryŏ sınırında görünür ve birkaç şehri kuşatır The Turkic War of Independence 552 Ana Rouran ordusu Huaihuang'ın kuzeyinde yok edilir Battle of Huaihuang, 552 552 Kuzey Qi, sürgündeki Rouranlar adına Göktürk topraklarına saldırır Issik Khan 552 Qi imparatoru Wenxuan, Huanglu geçidinden kuzeyde Shegan garnizonuna kadar dört yüz li'den uzun, üzerinde otuz altı garnizon bulunan bir sur yaptırır Northern Qi 553 Issık, Dengshuzi'nin Rouranlarını Woye'nin kuzeyinde, Ordos'un kenarındaki Mulai Dağı'nda bozguna uğratır Battle of Mount Mulai (553) 553 Göktürkler Batı Wei'ye elli bin kadar at gönderir ve birkaç yüz bin top ipek alır Issik Khan 553 Qi imparatoru Kuti'yi tahttan indirir, Anagui'nin oğlu Anluochen'i Mayi ırmağındaki Rouran artıklarının hükümdarı yapar ve Göktürkleri Shuozhou'ya kadar kovalar The Qi March to Shuozhou (553) 553 Qi imparatoru Dengzhu'yu Göktürklere karşı yürümeye zorlar Issik Khan 553 Yuwen Tai otuz bin atlıyla Guzang'a yürür. Tuyuhunlar haraç gönderir. Shi Ning, Qi'den dönen bir Tuyuhun elçiliğini yolda yakalar Western Wei 554 Anluochen Qi'ye karşı ayaklanır. İmparator onu üçüncü ayda yener, dördüncü ayda da karısını, çocuklarını ve otuz bin kişiyi ele geçirir Anluochen 554 Rouran artıklarına karşı son Göktürk zaferi Rouran Khaganate 554 Batı Wei orduları Jiangling'i alır. Liang imparatoru Yuan öldürülür, yüz binden fazla kişi köleleştirilir Western Wei 555 Qi imparatoru beş bin hafif atlıyla Beyaz Yol'dan çıkar, Rouranları Huaishuo'da ve Woye'de yakalar ve yirmi binden fazla kişiyi ele geçirir Anluochen 555 Qi bir milyon sekiz yüz bin adam toplar ve suru Youzhou'nun kuzeyindeki Xiakou'dan Hengzhou'ya, dokuz yüz li'den uzun bir hat boyunca uzatır. Önüyle arkasıyla Qi surları üç bin li tutar Northern Qi 555 Batı Wei'ye sığınan Rouranlar, Mukan'ın isteği üzerine elçilerine teslim edilir. Yaklaşık üç bini Chang'an'ın Qingmen kapısı önünde öldürülür The Qingmen Executions (555) 555 Batı Wei Mukan'ın isteği üzerine Dengshuzi'yi ve üç bin Rouranı yakalar ve Göktürk elçilerine teslim eder The Qingmen Executions (555) 556 Mukan Kağan ve Batı Wei generali Shi Ning, Tuyuhunlardan Hezhen ve Shudun'u alır Göktürk–Wei Campaign against Tuyuhun (556) 556 Yuwen Tai Yunyang'da ölür. Oğlu makamlarını devralır Western Wei 557 Batı Wei yerini Kuzey Zhou'ya bırakır Northern Zhou 557 Yuwen Jue, Chang'an'da Zhou'nun Göksel Kralı olarak tahta çıkar Northern Zhou 557 Kuzey Zhou, başlar Northern Zhou 557 Batı Wei, biter Western Wei	555 Bizans, iki Soğdlunun genç kağanlık üzerinden doğudan kaçırdığı kendi ipekböceklerine sahip olur Istemi 558 Bir okumaya göre Avarlar üzengiyi Avrupa'ya getirir. Bu okuma Göktürklerde de üzengi bulunduğu sonucunu çıkarır Avars
560'ler	560 İstemi Buhara'yı alır. Eftalit devleti I. Hüsrev ile birlikte yıkılır Battle of Bukhara 560 Mukan, Kıtanları doğuya sürer ve kuzeyde Qigu'yu, yani Kırgızları ülkesine katar Mukan's Eastern and Northern Wars 560 Göktürk imparatorluğunun Otrar'dan Çaç'ın başına bir tudun koyduğu on yıllarda Çaç vahasında yeni kanal sulaması yayılır ve şehirler onunla birlikte büyür Chach 560 Mukan Yenisey'deki Kırgızları ve doğuda Kıtanları fetheder, biter Mukan Khan 560 Göktürk-Sasani ticaret çatışması, başlar The Göktürk–Sasanian Trade Conflict 563 İstemi ile Hüsrev Eftalit devletini yıkar, biter Hephthalites 565 Yuwen Chun başkanlığında yüz yirmi kişilik bir Zhou heyeti Mukan'ın kızını almaya gelir ve alıkonur Mukan Khan 565 Coinage of the Huna Peoples, biter Coinage of the Huna Peoples 567 Avar Craftsmen, başlar Avar Craftsmen 567 Gepids, biter Gepids 568 Zemarkhos Soğdiyana'ya vardığında Göktürk tüccarları Romalılara demir önerir: Altay'ın demircileri, bir kuşak sonra Istemi 568 Göktürk-Bizans ittifakı The Göktürk–Byzantine alliance 568 Yang Zhong ölür Yang Zhong 569 İstemi Zemarkhos'u Ektag'da altın bir taht üzerinde kabul eder ve onu İran'a doğru bir akına götürür Zemarchos 569 İstemi'nin İran seferi, 569 Istemi's campaign against Persia, 569 569 Kuzey Qi imparatoru Wucheng ölür Emperor Wucheng of Northern Qi	563 Bir Göktürk ve Zhou ordusu Qi topraklarına girer ve Jinyang üzerine ilerler. Yang Zhong on bin adam, Mukan yüz bin atlı getirir Mukan Khan 563 Jinyang'da Kuzey Qi'ye karşı Göktürk ve Zhou orduları, başlar Mukan Khan 564 Jinyang'a yapılan saldırı ilk ayda başarısız olur. Mukan ülkeyi yağmalar ve yurduna döner, ilkbaharda da Qi müttefikleri geri püskürtür Mukan Khan 564 Yang Zhong Zhou imparatoruna Göktürklerin zırhlarının kötü, ödüllerinin hafif, önderlerinin çok olduğunu ve yasalarının bulunmadığını bildirir Hegemony Wars in Northern China 564 Yuwen Hu'nun Luoyang saldırısı çöker. Belirlenen zamanda gelmiş olan Mukan geri çekilir The Woye and Luoyang Campaign (564) 564 Jinyang'da Kuzey Qi'ye karşı Göktürk ve Zhou orduları, biter Mukan Khan 565 Dört dük ve yüz yirmi kadın imparatoriçeyi almak için Mukan'ın ordugâhına gider ve yıllarca orada tutulur Empress Ashina 568 Bir fırtına Mukan'ın altın çadırına zarar verir. Kızı Chang'an'a gider ve Kuzey Zhou'nun imparatoriçesi olur Mukan Khan	560 İstemi Gürgan'da Hüsrev ile buluşur. Sınır Ceyhun boyunca belirlenir, Faganiş teslim edilir, İstemi'nin bir kızı Hüsrev ile evlendirilir Istemi 565 Roma tahtında Justinianos: Afrika'nın ve İtalya'nın yeniden fethi, hukukun derlenmesi ve İran'ın ötesinde ilk kez müttefik arayan elçilikler, biter Byzantium 568 İstemi'nin II. Justinos'a mektubu İskit harfleriyle yazılmıştır: bir okumaya göre Eski Türkçe, Soğdlular üzerine literatüre göre Soğd alfabesi Istemi 568 Hüsrev Ktesifon'da bir Soğd elçiliğinin mallarını yakar ve bir Göktürk elçiliğini zehirletir Istemi 568 Maniah Konstantinopolis'e ulaşır. II. Justinos onu kabul eder, Göktürkler ile Romalılar müttefik olur Maniakh 569 Kağan Sinjibu, yani İstemi, 110.000 adamla Sul kapısına gelir ve para ister. Yeni tahkimatının arkasındaki Hüsrev reddeder ve kağan yurduna döner Khosrow I 569 Zemarkhos Göktürklere gitmek üzere Konstantinopolis'ten ayrılır Zemarchos
570'ler	570 Maniah ölür Maniakh 570 Göktürk-Sasani ticaret çatışması, biter The Göktürk–Sasanian Trade Conflict 571 Tomb of Kang Ye yazılır Tomb of Kang Ye 572 Mukan ölür, yerine kardeşi Taspar geçer. Zhou ve Qi elçileri yeni kağanın yanına koşar Mukan Khan 572 Taspar yeğenleri İşbara ile Börü'yü ülkesinin doğusunda ve batısında küçük kağanlar olarak atar Taspar Khan 572 Taspar Kağan hüküm sürer, başlar Taspar Khan 572 Mukan Kağan hüküm sürer, biter Mukan Khan 572 Hulü Guang ölür Hulü Guang 572 Göktürklerde Budizm, başlar Buddhism among the Göktürks 572 Mukan's Eastern and Northern Wars, biter Mukan's Eastern and Northern Wars 574 Buzda 574'e tarihlenen bir patlama ve kuzeyin ağaç halkalarında onun ardından gelen soğuk bir yaz Climate and the steppe empires 576 İstemi ölür, yerine yabgu olarak oğlu Tarduş geçer ve batının merkezini Suyab'a taşır Istemi 576 Bosporos kuşatması, 576 Siege of Bosporos, 576 576 Tarduş batı kanadını yönetir, başlar Tardush 576 İstemi batı kanadını yabgu olarak tutar, biter Istemi 576 Dochia, başlar Dochia 576 Dochia, biter Dochia 576 Ektag, biter Ektag 576 Utigurlar, biter Utigurs 577 Zhou-Qi savaşı, 557–577, biter The Zhou–Qi war, 557–577 578 Çinli keşiş Huilin Taspar'ı Budizme döndürür, Taspar da onun için bir pagoda yaptırır. Başka hiçbir Göktürk onu izlemez Taspar Khan 579 Tiberius, Avar elçilerine Göktürklerin Kırım'da Kherson yakınında ordugâh kurduğunu söyler Siege of Bosporos, 576 579 Tomb of An Jia yazılır Tomb of An Jia	572 İmparator Wu naip Yuwen Hu'yu öldürür. Yuwen Hu'nun oğlu Göktürklere elçilikteyken öldürülür Northern Zhou 572 Zhou Taspar'a yılda yüz bin top ipek verir, Qi de aynısını yapmak için hazinesini boşaltır. Fazlası Soğdlularla birlikte batıya gider Hegemony Wars in Northern China 574 İmparator Wu, Zhou topraklarında Budizm'i ve Taoizm'i kaldırır Northern Zhou 577 Kuzey Zhou Kuzey Qi'yi fetheder. Gao Shaoyi Taspar'ın sarayına kaçar Taspar Khan 578 İmparator Wu altı orduyu Taspar'a karşı kuzeye götürür ve dönüş yolunda ölür Northern Zhou 578 Taspar on birinci ayda Zhou sınırına yeniden akın eder, Jiuquan'ı kuşatır ve çevresini yağmalar The Siege of Jiuquan (578) 578 Göktürkler Qi direnişi adına Youzhou'ya girer. Zhou imparatoru Wu ölür Taspar Khan 578 Taspar'ın Gao Shaoyi önderliğindeki Qi direnişi için Kuzey Zhou ile savaşı, başlar Taspar Khan 579 Zhou, Uzun Sur'u Göktürklere karşı onarmak için doğu eyaletlerinin erkeklerini toplar Northern Zhou	571 Zemarkhos, Tagma Tarkan yönetimindeki Göktürk elçiliğiyle Konstantinopolis'e döner Zemarchos 573 Dara'yı aldıktan sonra I. Hüsrev Göktürklere iki bin tutsak kız gönderir. Kızlar yolda kendilerini bir nehre atarak boğulur Khosrow's gift of maidens (573) 575 Yüz altı kadar Göktürk Konstantinopolis'te oturmaktadır Istemi 576 Valentinos'un elçiliği kabul edilir. Göktürk kuvvetleri Kırım'da Bosporos'u kuşatır First Göktürk Khaganate 579 İran tahtında I. Hüsrev: ordunun ve toprak vergisinin reformu, İstemi ile birlikte Eftalitlerin yıkılışı ve sınırın Göktürk ipeğine kapatılışı, biter Khosrow I
580'ler	580 Gao Shaoyi bir hileyle yakalanır ve Zhou'ya teslim edilir: barış ve prenses Qianjin Taspar Khan 580 Tomb of Shi Jun yazılır Tomb of Shi Jun 580 Livestock Raids, başlar Livestock Raids 580 Yuwen, biter Yuwen 581 Ağaç halkalarına göre iç savaşın ilk yıllarına aşırı hava koşulları eşlik eder The Göktürk Civil War 581 Taspar ölür. Soylular Ötüken'de toplanır, onun Töremen'e ilişkin isteğini hiçe sayar ve Amrak'ı seçer Göktürk Succession Crisis (581) 581 Amrak kağandır, başlar Amrak 581 Taspar Kağan hüküm sürer, biter Taspar Khan 581 Göktürklerde Budizm, biter Buddhism among the Göktürks 582 Amrak İşbara lehine tahttan çekilir. Apa Kağan olarak Töremen, Tarduş'un desteğiyle savaşa girer Göktürk Succession Crisis (581) 582 Tarniachlar ve Kotzagerler Göktürklerden Avrupa'ya kaçar ve Avar kağanına katılır. Avarlar on bin kişi kazanır Flight of the Tarniach and Kotzager 582 İşbara Kağan hüküm sürer, başlar Ishbara Khan 582 Amrak kağandır, biter Amrak 582 Kotzager, başlar Kotzager 582 Tarniach, başlar Tarniach 582 Zabender, başlar Zabender 584 Taspar için dikilen Soğdca Bugut yazıtı Bugut inscription 584 Aşina prensleri arasında iç savaş, başlar First Göktürk Khaganate 585 Batı ordusu Ötüken üzerine yürür. İşbara Çin'e kaçmış ve Sui'ye boyun eğmiştir Ötüken 587 İşbara ölür. Vasiyetiyle kardeşi Bağa kağan olur ve Apa'yı canlı yakalar. Kağanlık artık ikidir Ishbara Khan 587 Bağa Kağan hüküm sürer, başlar Bagha Khan 587 İşbara Kağan hüküm sürer, biter Ishbara Khan 588 Doğal afetlerin ardından gelen kuraklık Bağa'nın ordusunu Ceyhun şehirlerine doğru sürer Göktürk–Persian war, 588–589 588 Tulan Kağan hüküm sürer, başlar Tulan Khan 588 Bağa Kağan hüküm sürer, biter Bagha Khan 588 Faghfura ölür Faghfura	580 Taspar'ın Gao Shaoyi önderliğindeki Qi direnişi için Kuzey Zhou ile savaşı, biter Taspar Khan 581 Yang Jian Zhou tahtını ele geçirir ve Sui'yi kurar. Zhou sarayı katledilir, İmparatoriçe Aşina bağışlanır Sui 581 Sui, başlar Sui 581 Kuzey Zhou, biter Northern Zhou 582 İmparatoriçe Aşina otuz bir yaşında Chang'an'da ölür Empress Ashina 582 İşbara'nın Sui'ye büyük akınında ordusu Zhoupan'da Daxi Zhangru komutasındaki iki bin kişilik bir Sui birliğiyle üç gün savaşır Battle of Zhoupan (582) 582 İşbara'nın Sui ile savaşı: 582 istilası, Baidao, tasfiye ve kaçış, başlar Ishbara Khan 583 İşbara, Apa, Tarduş ve Bağa Sui Çin'ini istila eder. Bir Tiele ayaklanması Tarduş'u geri çeker. Sui haziranda Baidao yakınlarında Göktürkleri kırar First Göktürk Khaganate 584 Sui, İşbara'nın mektubuna karşılık Yu Qingze'yi gönderir. İşbara imparatorun mektubunu diz çökerek alır ve kendini imparatorun tebaası sayar Embassy of Yu Qingze (584) 585 İşbara'nın Sui ile savaşı: 582 istilası, Baidao, tasfiye ve kaçış, biter Ishbara Khan 588 Göktürkler için sınır pazarları açılır. Sui, Zhou yıllarının ipek ödemelerine son verir Sogdians	588 Bağa Ceyhun'u geçer, Belh'i ve Herat'ı alır, nisanda Hirkanya kayasında Behram Çubin'e yenilir ve rivayete göre Ceyhun'da öldürülür Bagha Khan 588 Göktürk-İran savaşı: Bağa Ceyhun'u geçer ve Behram Çubin karşısında düşer, başlar Göktürk–Persian war, 588–589 589 Behram Çubin Herat'ı geri alır, kağanın altın tahtını ele geçirdiği söylenir ve Buhara ülkesine ulaşır. Sonra kendi kralına karşı ayaklanır Bahram Chobin 589 Göktürk-İran savaşı: Bağa Ceyhun'u geçer ve Behram Çubin karşısında düşer, biter Göktürk–Persian war, 588–589
590'ler	590 IV. Hürmüz ölür Hormizd IV 592 Tomb of Yu Hong yazılır Tomb of Yu Hong 593 Princess Qianjin ölür Princess Qianjin 597 Yami gizlice Sui'ye haber gönderir ve artık Tulan'ın karısı olan prenses Qianjin'i öldürtür Yami Khan 598 Tarduş İran'daki yenilgiden ve iç karışıklıklardan toparlanmıştır ve bütün bozkır imparatorluğunu almak için harekete geçer Tardush 598 Göktürklerin Avrupa'ya yayılışı, biter Göktürk Expansion into Europe 598 Kotzager, biter Kotzager 598 Tarniach, biter Tarniach 598 The Göktürk–Rouran Wars, biter The Göktürk–Rouran Wars 598 Zabender, biter Zabender 599 Sui ordusu sınıra varmadan Tulan kendi adamlarınca öldürülür. Tarduş kendini Bujia Kağan ilan eder Tulan Khan 599 Tarduş'un bütün kağanlık için Sui ve onun bağımlısı Yami ile savaşı, başlar Tardush 599 Tulan Kağan hüküm sürer, biter Tulan Khan 599 Princess Anyi ölür Princess Anyi	599 Tulan ile Tarduş Yami'nin akrabalarını yok eder. Yami beş atlıyla ve elçi Zhangsun Sheng ile birlikte Sui'ye kaçar Yami Khan 599 Yami, 'bilge ve güçlü' anlamına gelen Qimin Kağan unvanıyla başa geçirilir, ona surlu Dali kasabası ve Yicheng prensesi verilir Yami Khan	591 II. Hüsrev'e yenilen Behram Çubin doğuya kaçar. Taberî ve aṯ-Ṯaʿālibī onu Göktürk kağanına götürür, kağanın hatunu onu öldürtür. Sebeos'ta ise Belh'e gider ve orada halk tarafından öldürülür Bahram Chobin 595 Bir Göktürk elçiliği imparator Maurikios'a kağanın zafer mektubunu getirir, kağan kendini yedi ulusun efendisi olarak anar. Theophylaktos bunu 595 yazında anlatır The khan's letter to Maurice
600'ler	600 Telmen Gölü bugünkü seviyesinin 4,8 metre üstündedir: ardından gelen kurumadan önceki nemli bir evre Climate and the steppe empires 600 Göl kaydına göre Geç Antik Küçük Buzul Çağı Orta Moğolistan'a ulaşır: uzun ve sert kışlar, hayvan ölümleri, kıtlık. Kağanlığın kuruluş yıllarının iyi otlakları sona erer Climate and the steppe empires 600 Çaç vahasının çok sayıdaki küçük beyi, yazıları tamamen Soğdca olan ve Soğdca xwb, yani bey unvanını taşıyan sikkeler bastırır. Tek ve çok nadir bir tür Göktürk unvanı tudunu taşır Chach 600 Tarduş birleşik kağanlıklarda en yüksek gücü elinde tutar, başlar Tardush 600 Alchon Huns, biter Alchon Huns 602 Tarduş Yami'yi yener Yami Khan 603 Bir Tiele ayaklanması Tarduş'u sürgüne gönderir ve o sürgünde ölür. Devlet kesin olarak bölünür Tardush 603 Yami Göktürk ve Çin birlikleriyle Ötüken'e girer Yami Khan 603 Aşina prensleri arasında iç savaş, biter First Göktürk Khaganate 603 Tarduş'un bütün kağanlık için Sui ve onun bağımlısı Yami ile savaşı, biter Tardush 603 Heshana (Chuluo) Kağan Tarduş'tan sonra Batı Göktürklerini yönetir, başlar Heshana Khan 603 Yami Kağan Sui'nin bağımlısı olarak hüküm sürer, başlar Yami Khan 603 Tarduş birleşik kağanlıklarda en yüksek gücü elinde tutar, biter Tardush 603 Tarduş batı kanadını yönetir, biter Tardush 603 Niri Khan ölür Niri Khan 605 Tiele vergiler ve önderlerinin idamı yüzünden batının hükümdarına karşı ayaklanır, Qibi'den bir kağan başa geçirir ve Göktürkleri Cungarya'dan İli'ye sürer Tiele 606 Sui Variety Shows for Yami Khan (606–610) Sui Variety Shows for Yami Khan (606–610) 608 Sui elçisi Cui Junsu, Heshana'nın Çinli annesinin hayatını tehdit eder. Batı kağanı imparatorun mektubunu diz çökerek alır Embassy of Cui Junsu (608) 609 Yami ölür, yerine oğlu Şibi geçer Yami Khan 609 Yangdi Yanzhi Dağı'nda Gaochang kralını, Yiwu'nun tudun şadını ve yirmi yedi batı ülkesinin elçilerini kabul eder Assembly at Mount Yanzhi (609) 609 Şibi Kağan hüküm sürer, başlar Shibi Khan 609 Yami Kağan Sui'nin bağımlısı olarak hüküm sürer, biter Yami Khan	600 Tarduş Dajin Dağı'nda Sui generali Shi Wansui ile karşılaşır ve savaşmadan kaçar Battle of Mount Dajin (600) 601 Yang Su, Qimin'i ona akın eden boylara karşı kuzeye götürür ve altı bin insanı ve iki yüz bin hayvanı geri alır Yami Khan 607 Yangdi Yulin'de Qimin'e ve üç bin beş yüz öndere ziyafet verir. Qimin Çin giysileri ve yasaları ister ve geri çevrilir Yami Khan	602 Roma ile İran arasındaki yirmi altı yıl süren son savaş. İki imparatorluk da ondan sınırlarını tutamaz hâlde çıkar, başlar Sasanian Persia 606 Büyük kağanın ordusu Pers generali Smbat Bagratuni'ye karşı Ceyhun'u geçer ve Rey ile İsfahan'a kadar akın eder Smbat Bagratuni's war with the khan 606 İran ile ikinci Göktürk savaşı, başlar Sasanian Persia 607 İran ile ikinci Göktürk savaşı, biter Sasanian Persia

7. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
610'ler	611 Pei Ju aracılığıyla Sui ile müttefik olan Şegui, Heshana'yı Gaochang'a sürer. Heshana boyun eğer, Heshana Kağan unvanını ve bir prenses alır Shegui Khan 611 Şegui Kağan Batı Göktürklerini yönetir, başlar Shegui Khan 611 Heshana (Chuluo) Kağan Tarduş'tan sonra Batı Göktürklerini yönetir, biter Heshana Khan 618 Tong Yabgu batı ülkelerinin krallarına ilteber unvanını verir ve onları gözetmek ve gelirleri sıkı sıkıya toplamak için başlarına bir tudun koyar Tong Yabgu 618 Tong Yabgu Batı Göktürklerini Suyab'dan yönetir, başlar Tong Yabgu 619 Şibi bir akında ölür, yerine kardeşi Çula geçer Shibi Khan 619 Şegui Kağan Batı Göktürklerini yönetir, biter Shegui Khan 619 Şibi Kağan hüküm sürer, biter Shibi Khan	610 Pei Ju'nun planı: Sui imparatoru Şegui'nin elçisine beyaz tüylü bir ok verir ve Heshana'ya karşı Büyük Kağan unvanını vaat eder Shegui Khan 612 Sui üç yılda Goguryeo'ya dört ordu gönderir. Başarısızlık ve bedeli, hanedana son verecek ayaklanmaları başlatır, başlar Goguryeo 614 Sui üç yılda Goguryeo'ya dört ordu gönderir. Başarısızlık ve bedeli, hanedana son verecek ayaklanmaları başlatır, biter Goguryeo 615 Pei Ju, Şibi'nin güvendiği danışman Shishu Huxi'yi Mayi'nin altında sahte bir pazara çeker ve öldürtür. Şibi saraya gelmeyi bırakır Murder of Shishu Huxi 615 Şibi Sui imparatorunu Yanmen'de kuşatır ve yardım orduları yetişince geri çekilir. Bu yıldan itibaren kağanlık Sui'ye haraç göndermez Shibi Khan 616 Şibi Mayi'ye akın eder ve Tang dükü Li Yuan tarafından püskürtülür Shibi Khan 617 Şibi Li Yuan'a iki bin at ve beş yüz atlı gönderir Shibi Khan 618 Li Yuan Tang'ı kurar Tang 618 Göktürklerin sağladığı atlarla Tang süvarisi beş bin attan yedi yüz binin üzerine çıkar Sogdians 618 Tibet platosunda Yarlung krallarının imparatorluğu: Çin'in ve bozkırın yanında İç Asya'nın üçüncü büyük gücü, başlar The Tibetan Empire 618 Sui, biter Sui 619 Kağanlığı üzerindeki bütün denetimi yitirmiş olan Heshana, ilk Tang imparatoru tarafından Chang'an'da Doğu Göktürk elçilerine teslim edilir ve idam edilir Heshana Khan	610 İmparatorluk doğu eyaletlerini İran'a kaptırmaya başlamışken Herakleios bir darbeyle Roma tahtına çıkar Byzantium 614 İranlılar Kudüs'ü alır ve Haç kalıntısını götürür Sasanian Persia
620'ler	620 Çula belki zehirlenerek ölür. İlig Kağan tahta çıkar Chula Khan 620 Göktürk görevlileri Gaochang krallığında ticareti denetler ve vergilendirir Sogdians 620 İlig Kağan hüküm sürer, başlar Ilig Khan 620 Şibi'nin oğlu Töles Kağan, ordugâhı Youzhou'nun kuzeyinde bulunan doğu kanadının küçük kağanı, başlar Töles Khan 622 Tong Yabgu kışın Tang ile birlikte İlig'e karşı sefere çıkmayı vaat eder. İlig korkup onunla barış yapar Tong Yabgu 625 Tong Yabgu, 622'de olduğu gibi Tang'dan bir prenses ister. İmparator kabul eder ve Gaoping prensi Daoli'yi sarayına gönderir Tong Yabgu 625 Turk Shahi of Kabul and Kapisa, başlar Turk Shahi of Kabul and Kapisa 625 Yabgus of Tokharistan, başlar Yabgus of Tokharistan 626 626'da büyük bir patlama. 626 ve 627'de kararmış bir gökyüzü kaydedilir. 627 yazı bin beş yüz yılın en soğuk dört yazından biridir Climate and the steppe empires 626 Doğu Kağanlığının Tang tarafından fethi, 626–630, başlar Tang conquest of the eastern Khaganate, 626–630 627 Karluklar Tong Yabgu'ya karşı ayaklanır Karluk 627 Xueyantuo, Uygurlar ve Bayırku İlig'e karşı ayaklanır ve Yugu Şad'ı kovar. Onlara gönderilen Töles ordusunu kaybeder Revolt of the Tiele (627) 627 Tong Yabgu prensesi almak için altın bir kemer ve beş bin at gönderir. İlig onu kendi yolunda durdurmakla tehdit eder Tong Yabgu 627 Tang'ın İlig'e karşı savaşı: ayaklanmalar, kış saldırısı, Demir Dağ, başlar Ilig Khan 628 Töles 21 Nisan'da Tang'a boyun eğer. Xueyantuo kendi kağanlığı olarak İlig'den ayrılır Ilig Khan 628 Xueyantuo çölün kuzeyinde, önce Ötüken'den sonra Tola'dan kağanlığı elinde tutar, başlar Xueyantuo Khaganate (Syr Tardush) 629 Tang süvarisi kışın Göktürklere saldırır Ilig Khan 629 Hac yolcusu Xuanzang Suyab'da Tong Yabgu'nun sarayını ziyaret eder Suyab 629 627'de İlig tarafından kırbaçlatılan ve o zamandan beri asker verilmeyen Töles Kağan halkını Tang tarafına geçirir Töles Khan 629 Göktürklerin İpek Yolu boyunca yayılışı, biter Göktürk Expansion along the Silk Road 629 Kafkasya seferi, 627–629, biter The Caucasus campaign, 627–629	620 Çula Sui imparatoriçesi Xiao'yu ve Yang Zhengdao'yu yanına getirtir ve onu on bin taraftarla Dingxiang'da Sui kralı olarak başa geçirir Chula Khan 621 İlig Yanmen'i alır, beş savaş kazanır ve ağustosta Taiyuan bölgesine ilerler. Tang haraç ve bir prenses önerir Ilig Khan 621 Yanmen'de durdurulan İlig Tang'dan barış ister ve iki devlet tek bir devlet gibi olsun diye balık tutkalı gönderir Ilig Khan 622 İlig'in atlıları Liu Heita ile birlikte Tang generali Li Da'en'i kuşatıp öldürür. İlig elli bin atlıyla Fenzhou'ya akın eder Ilig Khan 624 İlig ile Tuli Yuanzhou üzerinden istila eder. Li Shimin yüz atlıyla onların hattına gider ve amcayı yeğenden ayırır Ilig Khan 625 İlig yüz bin adamla Shuozhou'yu yağmalar ve Taiyuan'da Zhang Jin'in ordusunu yok eder Ilig Khan 626 Taizong'un tahta çıkışından on sekiz gün sonra İlig büyük bir orduyla Chang'an önünde durur ve geri çekilir Ilig Khan 627 Düz arazide birkaç ayak kalınlığındaki büyük bir kar Göktürk sürülerini öldürür. Halk açlık çeker Ilig Khan 628 Taizong Göktürklere karşı Uzun Sur'u yeniden yaptırmayı reddeder ve yaklaşan çöküşlerinin işaretlerini sayar Taizong's Speech on the Signs of Ruin (628)	622 Muhammed'in topluluğu Mekke'den Medine'ye göç eder. Bu yıl sonradan İslami takvimin ilk yılı olur Islam 625 Tong Yabgu Eftalitlere karşı sefere çıkar, İndus'a ulaşır ve Baktriya'nın büyük bölümünü boyunduruk altına alır. Oğlu Toharistan'ın ilk yabgusu olur Tong Yabgu 626 Avarlar ile İranlılar Konstantinopolis'i birlikte kuşatır ve başarısız olur. Herakleios doğudadır ve bunun için geri dönmez Byzantium 627 Börü Şad kırk bin adamla Derbent önünde görünür. Tong Yabgu Tiflis önünde Herakleios ile buluşur, müttefikler Tiflis'i Ninova'dan sonra alıp yağmalar Tong Yabgu 627 Kafkasya'da Herakleios ile birlikte İran'a karşı Göktürkler: Derbent ve Tiflis, başlar Tong Yabgu 628 II. Hüsrev kendi soyluları tarafından tahttan indirilip öldürülür. Ardından dört yıllık tartışmalı bir veraset dönemi gelir Sasanian Persia 628 Kafkasya'da Herakleios ile birlikte İran'a karşı Göktürkler: Derbent ve Tiflis, biter Tong Yabgu 628 Roma ile İran arasındaki yirmi altı yıl süren son savaş. İki imparatorluk da ondan sınırlarını tutamaz hâlde çıkar, biter Sasanian Persia
630'ler	630 İlig'in düşüşünden sonra Yiwu beyi Tang sarayına gelir ve yedi kasabasını teslim eder. Buralar bir vilayet olur Submission of Yiwu (630) 630 Taizong Demir Dağ'a ulaşır. İlig kendi amcası tarafından Tang'a teslim edilir. Doğu kağanlığı düşer Tang conquest of the eastern Khaganate, 626–630 630 Sırayla dört kağanın katunu olan Sui prensesi Yicheng, Tang İlig'in sarayını alınca öldürülür Princess Yicheng 630 Tong Yabgu, kısa bir süre Mohedu olarak hüküm süren amcası tarafından öldürülür. İç savaş çıkar ve batı On Ok içinde çözülür Tong Yabgu 630 Tong Yabgu'nun öldürülüşünden sonra batıda iç savaş: On Ok ortaya çıkar, başlar Western Göktürk Khaganate 630 Tang'ın İlig'e karşı savaşı: ayaklanmalar, kış saldırısı, Demir Dağ, biter Ilig Khan 630 Tang egemenliği altında Göktürkler: Kül Tegin yazıtının ilin ve kağanın yitirilişi dediği elli yıl, başlar The Göktürk interregnum, 630–682 630 Birinci Göktürk Kağanlığı, biter First Göktürk Khaganate 630 Göktürk fetret dönemi: Tang genel valilikleri altında, kendi kağanları olmadan geçen elli iki yıl, başlar The Göktürk interregnum, 630–682 630 İlig Kağan hüküm sürer, biter Ilig Khan 630 Şibi'nin oğlu Töles Kağan, ordugâhı Youzhou'nun kuzeyinde bulunan doğu kanadının küçük kağanı, biter Töles Khan 630 Tong Yabgu Batı Göktürklerini Suyab'dan yönetir, biter Tong Yabgu 630 Baghatur Khan ölür Baghatur Khan 630 Bugu, başlar Bugu 630 Chumukun, başlar Chumukun 630 Ediz, başlar Ediz 630 Hun (Tiele boyu), başlar Hun (Tiele tribe) 630 Nushibi, başlar Nushibi 630 Qibi, başlar Qibi 630 Sijie, başlar Sijie 630 Tongra, başlar Tongra 630 Tokuz Oğuz, başlar Toquz Oghuz 630 Göktürklerde yüz yırtma, biter Göktürk Face-Cutting 630 Horses in Göktürk Law, biter Horses in Göktürk Law 631 Töles Kağan ölür Töles Khan 632 Si Yabgu Khan ölür Si Yabgu Khan 634 Tong Yabgu'nun öldürülüşünden sonra batıda iç savaş: On Ok ortaya çıkar, biter Western Göktürk Khaganate 634 İşbara Tölis Kağan, Çinlilerin Shaboluo Dielishi'si. On Ok, her biri kendi kağanı altında beşer boydan oluşan iki birlik, Duolu ve Nushibi olarak tam anlamıyla belirir, başlar Ishbara Tolis Khan 634 Nishu Bagha Shad ölür Nishu Bagha Shad 634 Suni Shi ölür Suni Shi 634 Tuyuhun Hunye ölür Tuyuhun Hunye 635 Old Great Bulgaria, başlar Old Great Bulgaria 636 Bei Qi Shu (Kuzey Qi Kitabı) yazılır Bei Qi Shu (Book of Northern Qi) 636 Zhou Shu (Zhou Kitabı) yazılır Zhou Shu (Book of Zhou) 638 Üç Tuğlu Kağan, yani Yukuk Şad, Duolu boylarınca Yipi Duolu Kağan olarak başa geçirilir. Batı İli'de bölünür, başlar Üç Tuğlu Khan 639 Gaochang çarşısındaki Soğdca bir sözleşme, Gaochang'ın ilteber kralının yılına göre tarihlenir: Türk unvanı taşıyan Çinli Turfan kralı Gaochang 639 Aşina Simo Tang tarafından kağan yapılır ve Sarı Irmak'ın kuzeyine yerleştirilir, başlar Ashina Simo 639 Güney Sarayındaki Nushibi kağanı İrbis İşbara Yabgu Kağan. Yukuk Şad'ın emriyle öldürülür, başlar Irbis Ishbara Yabgu Khan 639 İşbara Tölis Kağan, Çinlilerin Shaboluo Dielishi'si. On Ok, her biri kendi kağanı altında beşer boydan oluşan iki birlik, Duolu ve Nushibi olarak tam anlamıyla belirir, biter Ishbara Tolis Khan	630 Kang Sumi, Göktürklerin yanındaki son Sui prensleriyle birlikte Tang'a teslim olur, An Tuhan da 5.000 adamıyla. Ordos'un Soğdlularca iskânı başlar Sogdians 630 Wen Yanbo ile Wei Zheng arasındaki tartışmadan sonra Tang, teslim olan Göktürkleri Ordos kıvrımında genel valilikler hâlinde yerleştirir Ordos 630 Kuzey Çin'de Hegemonya Savaşları: Kuzey Wei'nin dağılışından İlig'in Tang tarafından yakalanışına kadarki savaşlar, biter Hegemony Wars in Northern China 631 Tang, Sui karışıklığında Göktürklerin eline düşen Çinlileri altın ve ipekle fidye vererek geri alır. Seksen bin kadın ve erkeğin döndüğü sayılır Ransom of the Chinese from the Göktürks (631) 633 Eski Han sarayı Weiyang'da verilen şölende emekli imparator Gaozu esir İlig'e dans etmesini buyurur ve Hu ile Yue'nin tek bir aile olduğunu söyler Ilig Khan's Dance at the Weiyang Palace (633) 634 İlig Chang'an'da ölür. Tang onun cesedini Göktürk töresine göre Ba ırmağının doğusunda yakar Ilig Khan	630 Çorpan Tarhan'ın öncü birliği on bin kişilik bir Pers ordusunu Sevan Gölü kıyısında pusuya düşürür ve yok eder Battle of Lake Sevan (629–630) 632 Muhammed ölür. On yıl içinde yeni devletin orduları Suriye'yi, Mısır'ı ve Irak'ı elinde tutar Islam 636 İran sahra ordusu Kadisiye'de kırılır ve Ktesifon düşer Sasanian Persia 636 Suriye'deki Roma sahra ordusu Yermük'te yok edilir. Doğu eyaletleri beş yıl içinde kaybedilir Byzantium
640'ler	640 Tang Gaochang krallığını alır ve onu Xizhou vilayeti yapar Gaochang 640 Anxi Protectorate, başlar Anxi Protectorate 640 Batı Kağanlığının Tang tarafından fethi, 640–659, başlar The Tang conquest of the western Khaganate, 640–659 640 Farming and Taxes in Gaochang, biter Farming and Taxes in Gaochang 641 Güney Sarayındaki Nushibi kağanı İrbis İşbara Yabgu Kağan. Yukuk Şad'ın emriyle öldürülür, biter Irbis Ishbara Yabgu Khan 642 Tang elçisi Wen Wuyin ile birlikte seçilen İrbis Şegui Kağan. Yukuk Şad Toharistan'a kaçar, başlar Irbis Shegui Khan 642 Üç Tuğlu Kağan, yani Yukuk Şad, Duolu boylarınca Yipi Duolu Kağan olarak başa geçirilir. Batı İli'de bölünür, biter Üç Tuğlu Khan 642 Arab–Khazar Wars (642–737), başlar Arab–Khazar Wars (642–737) 642 Balanjar, başlar Balanjar 643 Aşina Simo Tang tarafından kağan yapılır ve Sarı Irmak'ın kuzeyine yerleştirilir, biter Ashina Simo 645 Yinan Kağan ölür Yinan Khan 646 Xueyantuo çölün kuzeyinde, önce Ötüken'den sonra Tola'dan kağanlığı elinde tutar, biter Xueyantuo Khaganate (Syr Tardush) 647 Banquet of the Wine Fountain (647) Banquet of the Wine Fountain (647) 647 The Ten Steeds of 647 The Ten Steeds of 647 647 Aşina Simo ölür Ashina Simo 647 Anbei Protectorate, başlar Anbei Protectorate 648 Duoluosi'deki yabgu komutasından sürülen Aşina Helu birkaç bin çadırla Tang'a boyun eğer ve Kuça'ya karşı sefere kılavuzluk eder Ashina Helu	641 Tibet kralına bir Tang prensesi gönderilir. Plato ile imparatorluk ilk kez anlaşmalı komşular olur The Tibetan Empire 642 Batı Göktürklerinin bir önderi Tang sarayına otuz sekiz bin sansar postu gönderir Sogdians 643 Xueyantuo başka hayvanlarla birlikte Tang'a elli bin at gönderir Sogdians 645 Tang'ın Goguryeo seferi Anshi surları önünde başarısız olur Goguryeo 648 Kırgız başbuğu Shiboqu Azhan bizzat Taizong'un sarayına gelir ve Yanran koruyuculuğuna bağlı Jiankun komutanlığının valisi yapılır Kirghiz embassy of 648	642 Son İran ordusu Nihavend'de yok edilir. İran platosu açık kalır Sasanian Persia 642 Kafkasya geçitleri için Arap-Hazar savaşları, başlar Khazar Khaganate
650'ler	650 Hazar Kağanlığı, başlar Khazar Khaganate 650 Basmıl, başlar Basmïl 650 Shanyu Protectorate, başlar Shanyu Protectorate 650 Shiveet Ulaan, başlar Shiveet Ulaan 650 The Khazar language, başlar The Khazar language 650 Avrupa'daki Türk boyları, biter Turkic Tribes in Europe 651 Aşina Helu batıya gider, Duolu topraklarını alır, Bin Pınar'da kendini On Ok'un Shaboluo Kağanı ilan eder ve Tingzhou'ya akın eder Ashina Helu 651 Kendini Shaboluo Kağan ilan eden Aşina Helu On Ok'a hâkim olur, başlar Ashina Helu 651 Tang elçisi Wen Wuyin ile birlikte seçilen İrbis Şegui Kağan. Yukuk Şad Toharistan'a kaçar, biter Irbis Shegui Khan 652 Battle of Balanjar (652) Battle of Balanjar (652) 653 Tang'a karşı Aşina Helu: Batı Göktürklerinin son kağanı, başlar Ashina Helu 654 Cheng Zhijie'nin Helu'ya karşı seferi: Karluklar ile Chuyue'nin yenilgisi, Chumukun şehrinin alınışı, Su Dingfang'ın Yingsuo vadisindeki ilk zaferi ve Dadu şehrindeki katliam Ashina Helu 657 Tang, Batı Göktürklerinin son bağımsız kağanı Aşina Helu'yu yakalar. Batı on vilayete bölünür Western Göktürk Khaganate 657 Kendini Shaboluo Kağan ilan eden Aşina Helu On Ok'a hâkim olur, biter Ashina Helu 659 Tang'a karşı Aşina Helu: Batı Göktürklerinin son kağanı, biter Ashina Helu 659 Batı Göktürk Kağanlığı: İstemi'nin kanadı, iç savaştan sonra kendi başına bir devlet, Aşina Helu'nun yakalanışına kadar, biter Western Göktürk Khaganate 659 Bei Shi (Kuzey Hanedanlarının Tarihi) yazılır Bei Shi (History of the Northern Dynasties) 659 Nan Shi yazılır Nan Shi 659 Chumukun, biter Chumukun 659 Nushibi, biter Nushibi	659 Aşina Helu affedildikten sonra Chang'an'da ölür ve İlig Kağan'ın mezarının yanına gömülür Ashina Helu	650 Hazarlar Göktürklerden sonra batı bozkırının başına geçer. 670'li yıllara gelindiğinde Bulgarları yenmişlerdir Khazar Khaganate 651 Yenilmiş bir Nushibi kağanı olan İrbis Şegui Hazar topraklarına geçer ve onların hükümdar hanedanını kurar: çekinceyle aktarılan Artamonov hipotezi Irbis Shegui Khan 651 III. Yezdicerd Merv yakınlarında kaçarken öldürülür. Sasani İmparatorluğu sona erer ve Horasan halifeliğin doğu sınırı olur Sasanian Persia
660'ler	660 Old Great Bulgaria, biter Old Great Bulgaria 660 Afrasiyab resimleri yazılır Afrasiab paintings	660 Kuzeybatı Çin'in muson kıyısında kuraklık uç değerleri, 346'dan 763'e süren kurak bir evre içinde 660 dolaylarında doruğa ulaşır Climate and the steppe empires 668 Goguryeo, Silla ile birlikte hareket eden bir Tang ordusu tarafından yıkılır. Yüzyıllarca Liao'yu elinde tutan krallık sona erer Goguryeo	661 Şam'dan yönetilen Emevi halifeliği: Ceyhun'u geçen ve Türgişlerle ve Hazarlarla kırk yıl savaşan güç, başlar The Umayyad Caliphate
670'ler	670 Tuyuhun, biter Tuyuhun 679 Aşide ayaklanması: Nishufu kağan yapılır, yirmi dört vilayet de onunla birlikte ayaklanır, başlar Nishufu Khan 679 Aşide, başlar Ashide 679 Göktürk yeniden kuruluş savaşı, 679–687, başlar Göktürk war of restoration, 679–687	670 Tibet Tarım'ın Dört Garnizonunu Tang'dan alır. Vahalar otuz yıl boyunca defalarca el değiştirir The Tibetan Empire 676 Silla Tang'ı yarımadadan çıkarır ve orayı tek başına yönetir Goguryeo 679 Tang, Ordos'taki Soğd-Göktürk yerleşimlerini altı hu ilçesi olarak düzenler Sogdians	674 Konstantinopolis'in ilk Arap kuşatması, başlar Byzantium 678 Konstantinopolis'in ilk Arap kuşatması, biter Byzantium
680'ler	680 Aşide ayaklanması: Nishufu kağan yapılır, yirmi dört vilayet de onunla birlikte ayaklanır, biter Nishufu Khan 681 Danube Bulgaria, başlar Danube Bulgaria 681 Pliska, başlar Pliska 682 682 buzunda büyük bir sülfat sinyali Climate and the steppe empires 682 Aşina soyundan Kutluk, Funian ayaklanmasının kaçaklarını Zongcai dağlarında toplar, İlteriş adıyla kendini kağan yapar ve Göktürk devletini yeniden kurar Ilterish Khan 682 İkinci Göktürk Kağanlığı, başlar Second Göktürk Khaganate 682 Tang egemenliği altında Göktürkler: Kül Tegin yazıtının ilin ve kağanın yitirilişi dediği elli yıl, biter The Göktürk interregnum, 630–682 682 Aşina soyundan Kutluk, İlteriş Kağan, İkinci Göktürk Kağanlığının ilk kağanı. Kardeşi Mochuo şad, Duoxifu yabgu, Aşide Yuanzhen ise Apa Tarkan olarak ordunun başında, başlar Ilterish Khan 682 Göktürk fetret dönemi: Tang genel valilikleri altında, kendi kağanları olmadan geçen elli iki yıl, biter The Göktürk interregnum, 630–682 682 Funeral Games of the Caucasian Huns, başlar Funeral Games of the Caucasian Huns 682 Funeral Games of the Caucasian Huns, biter Funeral Games of the Caucasian Huns	680 Aşide beyleri İlig'in yeğeni Aşina Funian'ı kağan yapmak için Xiazhou'ya getirir. Pei Xingjian ayaklanmayı kırar ve Funian ertesi yıl Chang'an'da başı kesilerek idam edilir Second Göktürk Khaganate 680 Aşina Funian'ın Tang'a karşı ayaklanması, başlar Göktürk war of restoration, 679–687 681 Aşina Funian'ın Tang'a karşı ayaklanması, biter Göktürk war of restoration, 679–687 682 İlteriş'in Tang ile her yıl süren savaşı: Weizhou, Shuozhou, Daizhou, Xinzhou, Changping, başlar Göktürk war of restoration, 679–687 683 İlteriş Weizhou'ya akın eder ve Fengzhou valisini öldürür: Shanxi ve Hebei'ye 687'ye kadar süren yıllık akınların ilki Ilterish Khan 686 Bir Tang yardım kuvveti Xinzhou'da İlteriş ile karşılaşır ve beş binden fazla adam kaybeder Ilterish Khan 687 Heichi Changzhi Huanghuadui'de İlteriş'i yener ve onu çölün kuzeyine sürer. Cuan Baobi on üç bin seçkin askerle peşinden gider ve hepsini kaybeder Ilterish Khan 687 İlteriş'in Tang ile her yıl süren savaşı: Weizhou, Shuozhou, Daizhou, Xinzhou, Changping, biter Göktürk war of restoration, 679–687
690'ler	690 Suyab Türgişlerin kent merkezi olur. Duolu kağanı Hushile Çin'e göç eder Türgesh 691 Kapgan Kağan, yani Mochuo, kardeşinin küçük oğullarını geçerek tahta çıkar ve 716'daki ölümüne kadar hüküm sürer, başlar Kapgan Khan 691 Aşina soyundan Kutluk, İlteriş Kağan, İkinci Göktürk Kağanlığının ilk kağanı. Kardeşi Mochuo şad, Duoxifu yabgu, Aşide Yuanzhen ise Apa Tarkan olarak ordunun başında, biter Ilterish Khan 696 Kapgan, Sarı Irmak'ın batısındaki teslim olmuş Göktürk haneleri karşılığında İmparatoriçe Wu için isyancı Kıtanları ezer, Büyük Şanyu ve Ligong Baoguo Kağan unvanlarını alır Kapgan Khan 698 Kapgan's Request for Farm Tools and Iron (698) Kapgan's Request for Farm Tools and Iron (698) 699 Kapgan her biri yirmi bin adamın başında bir sol şad ile bir sağ şad atar, oğlu Fuju'yu da Batıyı Genişleten Kağan unvanıyla On Soy'un kırk bin adamının başına Küçük Kağan olarak koyar Second Göktürk Khaganate 699 Türgiş kağanları Batı Göktürk topraklarını Suyab'dan yönetir, başlar Türgesh 699 Türgesh Khaganate, başlar Türgesh Khaganate 699 Doğudaki Kapgan Kağan kardeşini ve yeğenini On Ok'un iki kolunun başına koyar. Boylar Türgiş Baga Tarkan Wuzhile'yi önder seçer, başlar Türgesh	693 Kapgan Lingzhou'ya akın eder. Keşiş Xue Huaiyi komutasındaki on generallik bir Tang ordusu hiçbir düşman bulamaz. Kapgan'ın ilk elçiliği ona bir unvan ve beş bin top ipek getirir Kapgan Khan 698 İmparatoriçe Wu Kapgan'a Ordos'un altı vilayetinin teslim olmuş hanelerini, kırk bin kile tohumu ve üç bin tarım aletini verir. Tang tarihi bunu onun gücünün kaynağı sayar Kapgan Khan 698 Kapgan Wu soyundan damadı reddeder, yüz bin adamla Hebei'ye girer, Zhaozhou'yu ve Dingzhou'yu alır ve seksen ya da doksan bin esirle geri çekilir Kapgan Khan 698 Kapgan'ın Tang ile savaşı: 698'de Hebei, 705'te Mingsha, başlar Kapgan Khan
700'ler	700 Göl kaydına göre Orta Moğolistan daha kurak hâle gelir ve 1300'e kadar öyle kalır: Orta Çağ İklim Anomalisinin kuraklıkları Climate and the steppe empires 700 Abusi, başlar Abusi 700 Kül Tegin's Horses, başlar Kül Tegin's Horses 700 Türgesh and Karluk Coinage, başlar Türgesh and Karluk Coinage 700 Bronze Mirrors of the Steppe, biter Bronze Mirrors of the Steppe 700 Shiveet Ulaan, biter Shiveet Ulaan 700 Tashtyk Culture, biter Tashtyk Culture 703 An Lushan, Göktürk ordularında görevli Soğdlu bir subayla Aşide soyundan bir annenin oğlu olarak doğar An Lushan 706 Kuteybe, Buhara vahasının Türgişleri yardıma çağırmış olan tüccar kasabası Paykent'i alır ve yağmalar. Bir tutsak canı karşılığında beş bin top Çin ipeği önerir Paikent 706 Wuzhile'nin oğlu Saqal Türgişlerin başına geçer, 708 ve 709'da Tang'ı yener ve kendini kağan ilan eder. Rakip kardeşi Zhenu ile birlikte ölür, başlar Türgesh 706 Doğudaki Kapgan Kağan kardeşini ve yeğenini On Ok'un iki kolunun başına koyar. Boylar Türgiş Baga Tarkan Wuzhile'yi önder seçer, biter Türgesh 709 Kapgan'ın batı savaşı, 709–713, başlar Kapgan's western war, 709–713	705 Kapgan Lingzhou'daki Mingsha'da Tang'ı yenip altı binden fazla Çinliyi öldürür ve Longyou sürülerini alıp götürür. Tang, Sarı Irmak'ın ötesindeki üç Shouxiang şehriyle karşılık verir Kapgan Khan 706 Kapgan'ın Tang ile savaşı: 698'de Hebei, 705'te Mingsha, biter Kapgan Khan	705 Kuteybe bin Müslim Soğdiyana'yı halifelik adına alır: Paykent, Buhara, Semerkant, Harezm Qutayba ibn Muslim

8. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
710'ler	710 Tonyukuk kışın tek atın geçebildiği bir patikadan Kögmen'i aşar ve Kırgız kağanını uykusunda öldürür. Böylece Tang, On Ok ve Kırgızlar koalisyonunun kuzey kolunu kırar Tonyukuk 710 Kapgan'ın batı savaşı: kışın Kırgızlar, Bolçu'da Türgişler, Demir Kapı'ya kadar Soğdlular, başlar Kapgan Khan 710 Bars Beg ölür Bars Beg 711 Bolçu Savaşı: Tonyukuk Kapgan'ın emrine karşın geceleyin Altay'ı ve İrtiş'i geçer ve Türgiş ordusunu yok eder. Kağanları yakalanır, On Ok boyun eğer Battle of Bolchu 711 Arkasında On Ok'la Göktürk ordusu Seyhun'u geçer ve Semerkant'ın güneyindeki Demir Kapı'ya ulaşır. Soğdlular İnel Kağan'a boyun eğer Tonyukuk 711 Wuzhile'nin oğlu Saqal Türgişlerin başına geçer, 708 ve 709'da Tang'ı yener ve kendini kağan ilan eder. Rakip kardeşi Zhenu ile birlikte ölür, biter Türgesh 711 The Khalaj language, başlar The Khalaj language 713 Kapgan'ın batı savaşı: kışın Kırgızlar, Bolçu'da Türgişler, Demir Kapı'ya kadar Soğdlular, biter Kapgan Khan 714 Kapgan'ın oğlu Küçük Kağan Beiting'i kuşatır ve başarısız olur. Surların dibinde bir teginin başı kesilir ve kağanın eniştesi Tang tarafına geçer Kapgan Khan 714 Bağımlı halkların Kapgan'a karşı ayaklanmaları: Beiting, On Ok, Dokuz Soy, Bayırku, başlar Kapgan Khan 714 Chinese Bans on the Export of Iron, biter Chinese Bans on the Export of Iron 715 Batının On Soyu ve on binden fazla çadır Tang tarafına geçer. Sonbaharda Kapgan çölün kuzeyinde Dokuz Soy'u yener ve onların önderi Abusi de karşı tarafa geçer Kapgan Khan 716 Bir yılda Dokuz Oğuz'a karşı beş savaş: Togu'da, Antargu Gölü'nde, Çuş başında ve Ezginti Kadız'da. Ardından Oğuzlar Çin'e gider ve geri getirilir Toquz Oghuz 716 Kapgan Tola kıyısında Bayırkuları yener ve dikkatsizce yurduna döner. Bir söğüt korusunda geride kalmış bir Bayırku onun başını keser. Başı Chang'an'a götürülür Kapgan Khan 716 Kül Tegin Küçük Kağan'ı, Kapgan'ın kardeşlerini ve sarayını öldürür ve ağabeyini Bilge Kağan olarak tahta çıkarır. Yalnızca Tonyukuk bağışlanır ve baş danışman olarak geri çağrılır Kül Tegin 716 Bağımlı halkların Kapgan'a karşı ayaklanmaları: Beiting, On Ok, Dokuz Soy, Bayırku, biter Kapgan Khan 716 Küçük Şad Bilge Kağan, İkinci Göktürk Kağanlığının kağanı. Orduya Kül Tegin komuta eder, Tonyukuk danışmanlık eder, başlar Bilge Khan 716 Kapgan Kağan, yani Mochuo, kardeşinin küçük oğullarını geçerek tahta çıkar ve 716'daki ölümüne kadar hüküm sürer, biter Kapgan Khan 716 Eski Türkçe, başlar Old Turkic 716 Türk dilleri, başlar The Turkic languages 716 Kapgan'ın Tang ile savaşları, 698–716, biter Kapgan's wars with the Tang, 698–716 717 Sulu Türgiş tahtına çıkar ve batı bozkırını yirmi yıl elinde tutar: 720 ve 724'te Araplara karşı zaferler, 722'de Tang ile barış ve bir Aşina gelini, 738'de kendi komutanlarınca öldürülüş, başlar Sulu Khan 719 Luntai, biter Luntai		712 Kuteybe bin Müslim Semerkant'ı bir hileyle alır. Dirhem, köle ve ipek olarak ödenecek haracıyla teslim antlaşması günümüze ulaşmıştır The capture of Samarkand, 712 715 Kuteybe bin Müslim Fergana'da kendi askerlerince öldürülür. Soğd şehirleri yardım için kuzeye bakmaya başlar Qutayba ibn Muslim 717 Konstantinopolis'in ikinci Arap kuşatması başarısız olur. Hazarlar aynı yıllarda Kafkasya'da halifeliğe saldırır, başlar Byzantium 718 Konstantinopolis'in ikinci Arap kuşatması başarısız olur. Hazarlar aynı yıllarda Kafkasya'da halifeliğe saldırır, biter Byzantium
720'ler	720 Tonyukuk yazıtı, yazarı tarafından daha sağken, yukarı Tola'daki Bain Tsokto'da dikilir Tonyukuk inscription 720 Tang'ın Göktürk ordugâhına üç yönlü saldırısı ve Basmıl seferi, başlar Basmïl 720 Nezak Shahs, biter Nezak Shahs 721 Tang'ın kağan ordugâhına yönelik üç yönlü saldırısına yalnızca Basmıllar gelir. Tonyukuk onları yurtlarına kadar izler, onlardan önce Beiting'i alır, hepsini birden esir eder ve Liangzhou'nun sürülerini elinden alır Tonyukuk 721 Tang'ın Göktürk ordugâhına üç yönlü saldırısı ve Basmıl seferi, biter Basmïl 727 Horse Market at the Western Shouxiang City (727) Horse Market at the Western Shouxiang City (727)	721 Bilge Kağan Tang'dan barış ister ve imparatorun oğlu olarak kabul edilir. İstediği gelin reddedilir, 725'te yeniden reddedilir Bilge Khan 721 Ordos'un altı hu ilçesi Soğd adları taşıyan önderlerin yönetiminde ayaklanır. Tang hizmetindeki başka Soğdlular onları bastırır Sogdians 725 Zhang Yue Bilge Kağan'ı, Kül Tegin'i ve Tonyukuk'u Göktürkleri tehlikeli kılan üç adam olarak anar. Bir Göktürk bakanı Tai Dağı kurbanında Xuanzong'a eşlik etmeye çağrılır Bilge Khan 727 Tang ordusuna at sağlamak için Ordos'ta bir at pazarları düzeni kurulur Sogdians 727 Bilge Kağan ortak bir istila için yapılan Tibet önerisini Chang'an'a gönderir. Xuanzong batı Shouxiang şehrinde, yılda birkaç yüz bin top ipekle bir pazar verir Bilge Khan 727 Tibet sarayı Bilge Kağan'a Çin'i birlikte istila etmeyi önerir. Bilge ise mektubu Chang'an'a gönderir The Tibetan Empire	722 Soğdiyana krallığını talep etmiş olan Pencikent beyi Dēwāštīč ölür. Araplar Pencikent'i yakıp yıkar Dēwāštīč 726 Roma imparatoru tasvirlere karşı döner. Bu anlaşmazlık kiliseyi bir yüzyıldan uzun süre böler Byzantium
730'ler	730 Battle of Ardabil (730) Battle of Ardabil (730) 730 al-Jarrah ibn Abdallah ölür al-Jarrah ibn Abdallah 731 Kül Tegin Koyun Yılında kırk yedi yaşında ölür. Tang bir başsağlığı mektubu, imparatorun kaleme aldığı bir yazıt taşı ve mezar için ustalar gönderir Kül Tegin 731 Chinese Craftsmen at the Orkhon Monuments, başlar Chinese Craftsmen at the Orkhon Monuments 732 Kül Tegin yazıtı kendini on iki yıllık hayvan döngüsüyle tarihler: ölüm için Koyun Yılı, tamamlanan taş için Maymun Yılı. Bu, runik külliyatın kullandığı tek tarihleme düzenidir The twelve-year animal cycle 732 Kül Tegin yazıtı Orhun'da dikilir Kül Tegin inscription 732 Gold and Silver in the Orkhon Inscriptions, başlar Gold and Silver in the Orkhon Inscriptions 732 Khöshöö Tsaidam, başlar Khöshöö Tsaidam 732 Roof Tiles of the Uyghur Khaganate, başlar Roof Tiles of the Uyghur Khaganate 732 Bökli sorunu, başlar The Bökli question 732 Kül Tegin's Horses, biter Kül Tegin's Horses 734 Bilge Kağan bakanı Meilu Chuo tarafından zehirlenir, ölmeden önce bakanı ve onun hizbini yok ettirir ve Köpek Yılında ölür. Yerine oğlu Yiran geçirilir Bilge Khan 734 Bir çocuk olan Tengri Kağan, annesi olan Tonyukuk'un kızının ve onun sevgilisinin naipliği altında. Ordu, babasının kuzenleri olan iki şadın elinde, başlar Tengri Khan 734 Unvanını Tang'ın onayladığı ve birkaç ay içinde hastalıktan ölen Bilge'nin oğlu Yiran Kağan, başlar Yiran Khan 734 Küçük Şad Bilge Kağan, İkinci Göktürk Kağanlığının kağanı. Orduya Kül Tegin komuta eder, Tonyukuk danışmanlık eder, biter Bilge Khan 734 Unvanını Tang'ın onayladığı ve birkaç ay içinde hastalıktan ölen Bilge'nin oğlu Yiran Kağan, biter Yiran Khan 735 Bilge Kağan yazıtı dikilir Bilge Khan inscription 735 Chinese Craftsmen at the Orkhon Monuments, biter Chinese Craftsmen at the Orkhon Monuments 735 Gold and Silver in the Orkhon Inscriptions, biter Gold and Silver in the Orkhon Inscriptions 735 Khöshöö Tsaidam, biter Khöshöö Tsaidam 737 Campaign of Marwan (737) Campaign of Marwan (737) 737 Arab–Khazar Wars (642–737), biter Arab–Khazar Wars (642–737) 738 Sulu Türgiş tahtına çıkar ve batı bozkırını yirmi yıl elinde tutar: 720 ve 724'te Araplara karşı zaferler, 722'de Tang ile barış ve bir Aşina gelini, 738'de kendi komutanlarınca öldürülüş, biter Sulu Khan	732 Tibetliler, Çinliler, Soğdlular ve Kırgızlarla birlikte Kül Tegin'in cenaze törenine bir bakan gönderir The Tibetan Empire	732 III. Leon'un varisi Konstantinos, Hazar kağanının kızı Çiçek ile evlenir Khazar Khaganate 737 Mervan Hazar kağanını yener ve kağan İslam'a geçmeye zorlanır. Din değiştirme Arap ordusu orada durduğu sürece sürer Khazar Khaganate 737 Haristan'daki Arap zaferi Maveraünnehir'de Arap yönetimine yönelik Türgiş tehdidine son verir Türgesh 737 Kafkasya geçitleri için Arap-Hazar savaşları, biter Khazar Khaganate
740'ler	740 Xuanzong, Tengri'yi ikinci kez kağan olarak onaylamak için Li Zhi'yi mühürlü bir mektupla gönderir Tengri Khan 741 Tengri ile annesi Sağ Şad'ı yanlarına çekip başını keser. Sol Şad Tengri'yi öldürür ve kendini Özmiş Kağan olarak başa geçirir Tengri Khan 741 Eski Sol Şad Özmiş Kağan, Orhun'daki son Aşina kağanı. Halk tarafından reddedilir, Basmıllara yenilir, 744'e kadar devrilir, başlar Ozmish Khan 741 Bir çocuk olan Tengri Kağan, annesi olan Tonyukuk'un kızının ve onun sevgilisinin naipliği altında. Ordu, babasının kuzenleri olan iki şadın elinde, biter Tengri Khan 741 İkinci Kağanlığın çöküşü, 741–744, başlar Fall of the Second Khaganate, 741–744 742 Basmıllar Özmiş'e karşı ayaklanır ve onu yener. Bütün ülke kargaşaya düşer ve sekizinci ayda Aşina hanedanının artıkları, prensesler, dullar ve Kapgan'ın bir torunu, Chang'an'da kabul edilir Basmïl 742 Son Göktürk kağanlarına karşı Basmıllar, Uygurlar ve Karluklar, başlar Fall of the Second Khaganate, 741–744 742 Gulun Wugu, başlar Gulun Wugu 744 740'ta Tang egemenliğini tanımış olan Türgiş Kül Çor ölür. On Ok sönmeye başlar Türgesh 744 Basmıllar Özmiş Kağan'ı öldürür ve başını Chang'an'a gönderir. Yerine kardeşi Baimei geçirilir Ozmish Khan 744 Uygurlar ve Karluklar Basmıl kağanını öldürür ve Uygur Guli Peiluo'yu Kutluk Bilge Kül Kağan olarak başa geçirir Basmïl 744 Uygurlar Orhun'u son Göktürk kağanından alır: Uygur Kağanlığı başlar Uyghur Khaganate 744 Uygur Kağanlığı, başlar Uyghur Khaganate 744 İkinci Göktürk Kağanlığı, biter Second Göktürk Khaganate 744 Türgesh Khaganate, biter Türgesh Khaganate 744 Uygurların ilk kağanı Kutlug Bilge Kül, başlar Kutlug Bilge Kül Khan 744 Eski Sol Şad Özmiş Kağan, Orhun'daki son Aşina kağanı. Halk tarafından reddedilir, Basmıllara yenilir, 744'e kadar devrilir, biter Ozmish Khan 744 Uyghur Farming, başlar Uyghur Farming 744 Yağlakar, başlar Yaglakar 744 İkinci Kağanlığın çöküşü, 741–744, biter Fall of the Second Khaganate, 741–744 744 Küçük Kağan, biter Lesser Khan 745 Baimei Kağan öldürülür ve başı Tang'a gönderilir. Bilge Kağan'ın dul eşi Katun Pofu halkıyla birlikte gelip teslim olur ve doğunun Göktürk devleti sona erer Second Göktürk Khaganate 745 Uygurların dışarı ittiği Karluklar On Ok topraklarına göç eder Karluk 745 Son Göktürk kağanlarına karşı Basmıllar, Uygurlar ve Karluklar, biter Fall of the Second Khaganate, 741–744 745 Karluk Yabgu State, başlar Karluk Yabgu State 745 Asya Hunları: İlk bozkır imparatorluğunun kuruluşu, biter Xiongnu: Making the First Steppe Empire 747 Şine Usu yazıtına göre Moyanchuo, Soğdlu ve Çinli işgücüyle Orhun'da Uygur başkentini ve Selenga'da ikinci bir şehir olan Bay Balık'ı kurar Uyghur Khaganate 747 Bayançur Kağan: Basmıllar ve Karluklar bastırılır, Orhun'daki başkent kurulur, başlar Bayanchur Khan 747 Uygurların ilk kağanı Kutlug Bilge Kül, biter Kutlug Bilge Kül Khan
750'ler	750 Oğuz, başlar Oghuz 750 Apa Tarkan, biter Apa Tarkan 750 Chinese transcriptions of Turkic, biter Chinese transcriptions of Turkic 750 Sabao, biter Sabao 750 Eski Türk yazısının kökeni, biter The origin of the Old Turkic script 751 Talas Savaşı: Karluk müttefikleri Araplara geçince Tang ordusu yok edilir Karluk 757 Plunder of Luoyang and the Silk Payment (757) Plunder of Luoyang and the Silk Payment (757) 757 Bay Balïq, başlar Bay Balïq 757 Gold and Silver Vessels as Tang Gifts to the Uyghurs, başlar Gold and Silver Vessels as Tang Gifts to the Uyghurs 757 Uyghur Horse-Silk Trade, başlar Uyghur Horse-Silk Trade 758 Uygurlar Tang sarayına 50.000 Kırgızı bozduklarını bildirir. Kırgızlar bundan sonra Çin'e ulaşamaz Uyghur victory over the Kirghiz (758) 758 Are, başlar Are 759 Yabgus of Tokharistan, biter Yabgus of Tokharistan 759 Bögü Kağan: Uygur gücünün doruğu ve Maniheizmin benimsenişi, başlar Bögü Khan 759 Bayançur Kağan: Basmıllar ve Karluklar bastırılır, Orhun'daki başkent kurulur, biter Bayanchur Khan	755 An Lushan aralıkta ayaklanır An Lushan 755 An Lushan İsyanı, başlar An Lushan 756 An Lushan temmuzda Chang'an'ı alır. Baoyu ailesi adını An'dan Li'ye çevirir An Lushan 757 An Qingxu ocakta babası An Lushan'ı öldürür. Tang, Uygur yardımıyla kasımda Chang'an'ı, aralıkta Luoyang'ı geri alır An Lushan	750 Abbasiler Horasan'da başlayan bir devrimle halifeliği ele geçirir. Merkez Şam'dan doğuya, Irak'a kayar The Abbasid Caliphate 750 Şam'dan yönetilen Emevi halifeliği: Ceyhun'u geçen ve Türgişlerle ve Hazarlarla kırk yıl savaşan güç, biter The Umayyad Caliphate
760'ler	762 Manichaean Diet of the Uyghurs, başlar Manichaean Diet of the Uyghurs 766 Karluklar Suyab'ı alır ve Batı Göktürk topraklarının efendisi olur. On Ok Karluk otoritesi altında Karluk 766 Karluklar Suyab'ı ve On Ok topraklarını elinde tutar, başlar Karluk 766 Türgiş kağanları Batı Göktürk topraklarını Suyab'dan yönetir, biter Türgesh	760 Kuzeybatı Çin'in muson kıyısında daha nemli koşullara geçiş Climate and the steppe empires 762 Şanzhou'da Uygur kağanı Bögü'nün çadırı önünde Tang prensi Yong'un subayları onun yerine saygı dansını reddeder. İkisi dayaktan ölür The Uyghur Demand for the Prince's Dance (762) 762 Karabalgasun yazıtına göre Uygur kağanı Luoyang'da Maniheizme döner Manichaeism 763 Bir Tibet ordusu Chang'an'a girer ve şehri iki hafta elinde tutar. Tang'ın batıda hiç ordusu kalmamıştır The Tibetan Empire 763 An Lushan isyanı sonunda ocakta bastırılır An Lushan 763 An Lushan İsyanı, biter An Lushan	762 Bağdat halifeliğin merkezi olarak kurulur The Abbasid Caliphate
770'ler	779 Dun Mohe kağan Mouyu'yu, akrabalarını ve Çin'in istilasını öğütleyen Soğdluları, toplam iki bin kişiyi öldürür ve tahta çıkar Uyghur Khaganate 779 Tun Baga Tarkan Bögü'yü öldürür ve Soğd yanlılarına karşı on yıl hüküm sürer, başlar Tun Bagha Tarkan 779 Bögü Kağan: Uygur gücünün doruğu ve Maniheizmin benimsenişi, biter Bögü Khan
780'ler	783 Ağaç halkalarına göre son Uygur on yılları boyunca Orhun ülkesinde süregiden kuraklık Climate and the steppe empires 789 Tun Baga Tarkan Bögü'yü öldürür ve Soğd yanlılarına karşı on yıl hüküm sürer, biter Tun Bagha Tarkan
790'ler	790 Uygurlar Beiting'i Tibetlilere kaptırır, başlar Uyghur Khaganate 795 Uygurlar Beiting'i Tibetlilere kaptırır, biter Uyghur Khaganate 795 Yağlakar, biter Yaglakar 796 Avarlar, biter Avars
800'ler	800 Karluklar Suyab'ı ve On Ok topraklarını elinde tutar, biter Karluk 800 Old Uyghur, başlar Old Uyghur 800 Berel, biter Berel 800 Stone Figures, biter Stone Figures 804 İki bin yılı kapsayan kuraklık rekonstrüksiyonunda Orta Moğolistan'da şiddetli bir kuraklık başlar Climate and the steppe empires

9. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
810'ler	813 Gold and Silver Vessels as Tang Gifts to the Uyghurs, biter Gold and Silver Vessels as Tang Gifts to the Uyghurs 815 Kağanın Maniheizme dönüşünü kaydeden üç dilli Karabalgasun yazıtı yazılır Manichaeism 819 Samaniler, başlar Samanids
820'ler	820 Uyghur–Kirghiz War, başlar Uyghur–Kirghiz War 821 Temim bin Bahr, Yedisu'dan Uygur başkentine uzanan, çadırlarla donatılmış posta yolunda yol alır Sogdians 821 Uygurların Kırgızlarla, Karabalgasun'un düşüşüyle sona eren savaşı, başlar Uyghur–Kirghiz War 822 Avar Craftsmen, biter Avar Craftsmen 825 Türgesh and Karluk Coinage, biter Türgesh and Karluk Coinage	821 Tibet ile Tang arasındaki sınır bir antlaşmayla belirlenir ve Lhasa'da bir sütuna kazınır The Tibetan Empire
830'ler	838 Sarkel, başlar Sarkel 839 Uygur topraklarında kıtlık, salgın ve ağır kar. Kırgızların gelişinden bir yıl önce çok sayıda koyun ve at ölür Uyghur Khaganate 839 Uygur sarayında iç savaş: bakan kağanı öldürür, bir general yüz bin Kırgız getirir, başlar Uyghur Khaganate		833 Halifeler Türk askerlerden muhafız alayları kurar ve onları Samarra'ya yerleştirir. İki kuşak içinde bu alaylar halife yapıp halife devirir The Abbasid Caliphate 838 Bizanslı mühendisler Hazarların Don üzerinde Sarkel kalesini yapmasına yardım eder Khazar Khaganate
840'ler	840 Kırgızlar Uygur Kağanlığını yıkar Yenisei Kirghiz 840 Uygur sarayında iç savaş: bakan kağanı öldürür, bir general yüz bin Kırgız getirir, biter Uyghur Khaganate 840 Uygurların Kırgızlarla, Karabalgasun'un düşüşüyle sona eren savaşı, biter Uyghur–Kirghiz War 840 Kara-Khanid Khanate, başlar Kara-Khanid Khanate 840 Yenisey Kırgız Kağanlığı, Uygurların düşüşünden Orhon'daki Kıtanlara kadar, başlar Yenisei Kirghiz Khaganate 840 Uygur Kağanlığı, biter Uyghur Khaganate 840 Hesa Khan ölür Hesa Khan 840 Kürabir ölür Kürabir 840 Abusi, biter Abusi 840 Archaeogenetics of the Steppe Empires, biter Archaeogenetics of the Steppe Empires 840 Army of the Steppe Empires, biter Army of the Steppe Empires 840 Bugu, biter Bugu 840 Craftsmen in the Steppe Empires, biter Craftsmen in the Steppe Empires 840 Ediz, biter Ediz 840 Gulun Wugu, biter Gulun Wugu 840 Hun (Tiele boyu), biter Hun (Tiele tribe) 840 Livestock Losses in the Annals, biter Livestock Losses in the Annals 840 Manichaean Diet of the Uyghurs, biter Manichaean Diet of the Uyghurs 840 Ötüken, biter Ötüken 840 Post and Communication, biter Post and Communication 840 Qibi, biter Qibi 840 Roof Tiles of the Uyghur Khaganate, biter Roof Tiles of the Uyghur Khaganate 840 Sijie, biter Sijie 840 Silk in the Steppe, biter Silk in the Steppe 840 Tongra, biter Tongra 840 Tokuz Oğuz, biter Toquz Oghuz 840 Tribute Missions and Bestowals, biter Tribute Missions and Bestowals 840 Turkic-Sogdian Synthesis, biter Turkic-Sogdian Synthesis 840 Uyghur Farming, biter Uyghur Farming 840 Uyghur Horse-Silk Trade, biter Uyghur Horse-Silk Trade 840 Uygurlar, biter Uyghurs 840 Warfare of the Steppe Empires, biter Warfare of the Steppe Empires 842 Dört Kırgız elçisinin ilki Tang sınırına ulaşır. Mektup ve unvan alışverişi 848'e kadar sürer Kirghiz Embassies to the Tang (842–848) 842 Livestock Raids, biter Livestock Raids 843 Turk Shahi of Kabul and Kapisa, biter Turk Shahi of Kabul and Kapisa 843 Heichezi, başlar Heichezi 843 Wagons of the Steppe Peoples, biter Wagons of the Steppe Peoples 846 Emperor Wuzong of Tang ölür Emperor Wuzong of Tang 846 Ögä Khan ölür Ögä Khan 846 Heichezi, biter Heichezi 847 Are, biter Are 847 Diplomacy of the Steppe Empires, biter Diplomacy of the Steppe Empires 847 The Kirghiz descent from Li Ling, biter The Kirghiz descent from Li Ling 848 Kırgız veziri Apa, 70.000 kişi olduğu söylenen bir kuvvetle Shiwei'yi yener ve aralarındaki Uygur kalıntılarını çölün kuzeyine geri götürür Kirghiz campaign against the Shiwei (848) 848 Shi Xiong ölür Shi Xiong	842 Kırgızların Uygurları yıkmasından iki yıl sonra Tibet imparatorluğu bir veraset kavgasıyla dağılır. İç Asya büyük bir güçten yoksun kalır The Tibetan Empire 842 Tibet platosunda Yarlung krallarının imparatorluğu: Çin'in ve bozkırın yanında İç Asya'nın üçüncü büyük gücü, biter The Tibetan Empire 843 Tang birlikleri Uygur kağanı Ögä'nın ordugâhını Shahu Dağı'nda dağıtır ve Kırgızların 840'ta ele geçirdiği Prenses Taihe'yi geri alır Rescue of Princess Taihe (840–843) 847 Tang sarayı Kırgız kağanına Yingwu Chengming Kağan unvanını verir. Bundan önce bir saray tartışması 845 tarihli planı durdurmuştu Tang investiture of the Kirghiz (847)
850'ler	850 Kimek Khaganate, başlar Kimek Khaganate 850 Oghuz Yabgu State, başlar Oghuz Yabgu State 850 Li Deyu ölür Li Deyu 856 Uyghur Kingdom of Qocho, başlar Uyghur Kingdom of Qocho
860'ler		867 Bir Kırgız hükümdarı İmparator Yizong döneminde Tang sarayından imparatorluk atamasını alır Kirghiz embassies of the Xiantong era (860–873)
870'ler	874 Buhar Hudat, biter Bukhar Khuda
890'ler	890 Kirghiz and Tibetan troops at Hedong (890) Kirghiz and Tibetan troops at Hedong (890) 890 Pecheneg Confederation, başlar Pecheneg Confederation 890 Pechenegs, başlar Pechenegs
900'ler	900 Volga Bulgaria, başlar Volga Bulgaria 900 Livestock in the Hudud al-Alam, başlar Livestock in the Hudud al-Alam 902 Ganzhou Uyghur Kingdom, başlar Ganzhou Uyghur Kingdom 907 Tang, biter Tang

10. yüzyıl

On yıl	Bozkır	İran, Roma ve halifelik
920'ler	921 Farming among the Volga Bulgars, başlar Farming among the Volga Bulgars 921 Oghuz Herds in Ibn Fadlan's Account, başlar Oghuz Herds in Ibn Fadlan's Account 922 Bride-Price in Livestock, biter Bride-Price in Livestock 922 Camels, biter Camels 922 Envoys and Embassies, biter Envoys and Embassies 922 Farming among the Volga Bulgars, biter Farming among the Volga Bulgars 922 Oghuz Herds in Ibn Fadlan's Account, biter Oghuz Herds in Ibn Fadlan's Account 922 Women among the Turkic Peoples, biter Women among the Turkic Peoples 923 Later Tang, başlar Later Tang 924 Kıtan hükümdarı Abaoji Orhun bölgesine sefer yapar. Bu yıl, Kırgız gücünün bozkırdaki geleneksel sonu olarak alınır Abaoji's campaign to the Orkhon (924) 924 Yenisey Kırgız Kağanlığı, Uygurların düşüşünden Orhon'daki Kıtanlara kadar, biter Yenisei Kirghiz Khaganate 926 Abaoji ölür Abaoji
930'ler	930 Irk Bitig yazılır Irk Bitig 936 Later Jin, başlar Later Jin 936 Later Tang, biter Later Tang
940'ler	946 Later Jin, biter Later Jin 947 Later Han, başlar Later Han
950'ler	951 Later Han, biter Later Han
960'ler	965 Sarkel, biter Sarkel 965 The Khazar language, biter The Khazar language 969 Hazar Kağanlığı, biter Khazar Khaganate 969 Aşina, biter Ashina 969 History of the Turkic peoples, biter History of the Turkic peoples 969 Han (Kağan), biter Khan (Khagan) 969 Khazar Dual Kingship, biter Khazar Dual Kingship 969 The Great Empires of the Steppe, biter The Great Empires of the Steppe	965 Oğuzlarla müttefik Ruslar İtil'i ve büyük olasılıkla Sarkel'i ele geçirir. Hazar kağanlığı birkaç yıl içinde sona erer Khazar Khaganate
980'ler	982 Towns and Villages of the Turks in the Hudud al-ʿĀlam, başlar Towns and Villages of the Turks in the Hudud al-ʿĀlam 982 Captives and the Unfree, biter Captives and the Unfree 982 Livestock in the Hudud al-Alam, biter Livestock in the Hudud al-Alam 982 Seasonal Pastures, biter Seasonal Pastures 982 Sheep, biter Sheep 982 Towns and Villages of the Turks in the Hudud al-ʿĀlam, biter Towns and Villages of the Turks in the Hudud al-ʿĀlam 982 Wood and Woodworking, biter Wood and Woodworking
990'ler	999 Samaniler, biter Samanids
1000'ler	1000 Kıpçak, başlar Kipchak 1000 Eski Türk yazısı, biter The Old Turkic script 1000 Soğdca, biter The Sogdian language

11. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
1010'ler	1013 Cefu yuangui yazılır Cefu yuangui
1020'ler	1028 Ganzhou Uyghur Kingdom, biter Ganzhou Uyghur Kingdom
1040'ler	1042 Oghuz Yabgu State, biter Oghuz Yabgu State
1050'ler	1050 Kimek Khaganate, biter Kimek Khaganate
1070'ler	1071 Atabeg, başlar Atabeg 1072 Felt, Cloth, Leather and Wood in Kashgari's Dictionary, başlar Felt, Cloth, Leather and Wood in Kashgari's Dictionary 1073 Oghuz and Kipchak speech in Kashgari, başlar Oghuz and Kipchak speech in Kashgari 1074 Felt, Cloth, Leather and Wood in Kashgari's Dictionary, biter Felt, Cloth, Leather and Wood in Kashgari's Dictionary 1077 Oghuz and Kipchak speech in Kashgari, biter Oghuz and Kipchak speech in Kashgari
1080'ler	1084 Zizhi tongjian (Yönetime Yardım İçin Kapsamlı Ayna) yazılır Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance)
1090'ler	1091 Pecheneg Confederation, biter Pecheneg Confederation 1091 Pechenegs, biter Pechenegs
1100'ler	1100 Oğuz, biter Oghuz

12. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
1200'ler	1209 Uyghur Kingdom of Qocho, biter Uyghur Kingdom of Qocho

13. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
1210'ler	1212 Kara-Khanid Khanate, biter Kara-Khanid Khanate
1240'ler	1240 Volga Bulgaria, biter Volga Bulgaria 1240 Alanlar, biter Alans
1250'ler	1250 Kıpçak, biter Kipchak 1258 Abbasi Halifeliği, biter The Abbasid Caliphate
1300'ler	1300 Eski Türkçe, biter Old Turkic 1300 Old Uyghur, biter Old Uyghur

14. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
1400'ler	1400 Bulgarlar, biter Bulgars

15. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
1450'ler	1453 Bizans, biter Byzantium

18. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
1750'ler	1756 The origin of the Avars, başlar The origin of the Avars

19. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
1840'ler	1846 Tengriciliğin oluşumu, başlar The making of Tengrism
1880'ler	1883 The Khazar–Ashkenazi hypothesis, başlar The Khazar–Ashkenazi hypothesis

20. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
1910'ler	1917 The Khakas name debate, başlar The Khakas name debate
1920'ler	1926 The origin of the title Khan, başlar The origin of the title Khan
1940'ler	1949 The Kirghiz origin debate, başlar The Kirghiz origin debate
1950'ler	1950 Türk-Kore dostluğu anlatısı, başlar The Turkish–Korean friendship narrative
1960'ler	1961 The Yenisei Kirghiz and the Kyrgyz, başlar The Yenisei Kirghiz and the Kyrgyz
1990'ler	1992 The Khakas name debate, biter The Khakas name debate

21. yüzyıl

On yıl	Bozkır	Çin, Kore ve Tibet	İran, Roma ve halifelik
2020'ler	2020 The origin of the title Khan, biter The origin of the title Khan 2021 The Kirghiz origin debate, biter The Kirghiz origin debate 2021 The Yenisei Kirghiz and the Kyrgyz, biter The Yenisei Kirghiz and the Kyrgyz 2026 The origin of the Avars, biter The origin of the Avars